CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, juli 2012

 

 

Tanejev: Cantate ‘Johannes van Damascus’ op. 1 – Concertsuite voor viool en orkest op. 28

Ilya Kaler (viool), Gnesin Akademiekoor en Russisch Filharmonisch Orkest o.l.v. Thomas Sanderling

Naxos 8.570527 • 72' •

Opname: mei en september 2007, Studio 5, Kultura, Moskou

 


Dirigent Thomas Sanderling (zoon van Kurt) en het label Naxos presenteren hiermee de derde aflevering van de complete werken voor orkest van de Russische componist Sergej Tanejev (1856-1915). Tanejev was goed bevriend met Tsjaikovski, en was de pianosolist bij de premières van diens pianoconcerten. Als componist koos hij ervoor om zijn emoties in bedwang te houden, in tegenstelling tot zijn vriend en mentor. Hij verdiepte zich liever in het contrapunt en was de klassicistische vormen toegedaan, getuige zijn Suite de Concert voor viool en orkest, met delen als Preludium, Gavotte en Thema met Variaties. Tanejev dankt zijn reputatie aan deze suite, vooral omdat niemand minder dan David Oistrakh er een legendarische opname van heeft gemaakt, die sind zijn ontstaan de catalogus niet meer verlaten heeft (EMI 61570). Sinds de laatste eeuwwisseling zijn maar liefst vier nieuwe vertolkingen aan de catalogus toegevoegd. Ilya Gringolts nam de suite op voor Hyperion, gekoppeld aan het enige vioolconcert van Anton Arensky, in de serie ‘The Romantic Violin Concerto’ (klik hier). Het Finse vioolwonder Pekka Kuusisto maakte een opname voor het label Ondine. Veterane Lydia Mortkevitsj is te horen op Chandos (zie hieronder). Ilya Kaler tenslotte, een van de ‘huisviolisten’ van Naxos, presenteert hier zijn zeer warmbloedige visie, die herinneringen oproept aan het spel van Leonid Kogan.

Veel meer werken van Tanejev zijn de moeite waard, en gelukkig ook discografisch vastgelegd. Vier symfonieën, kamermuziek en een groot aantal koorwerken met of zonder orkestbegeleiding zijn inmiddels beschikbaar. Twee werken springen er uit, de Vierde symfonie, en zijn opus 1, de cantate ‘Johannes van Damascus’. De Vierde symfonie prijkt op het repertoire van niemand minder dan Valery Gergiev, en de Cantate mag zich sinds een jaar of tien verheugen in meerdere registraties. Met ‘Johannes van Damascus’ zet Tanejev zichzelf op de kaart als een briljant contrapuntist, maar dan wel eentje die heilig gelooft in de kunst van het contrapunt als ultieme inspiratie. J.S.Bach bewees tot welke hoogte een componist zo kan stijgen, en Tanejev heeft in zijn opus 1 alles op alles gezet om een even waardevol resultaat te bereiken. Brahms maakte iets soortgelijks door met zijn Deutsches Requiem – eveneens zijn eerste grote vocale schepping. ‘Johannes van Damascus’ heeft diezelfde overrompelende, ongekunstelde werking, en verdient de aandacht van een veel groter publiek.

Ook het label Chandos bekommert zich om Tanejev, en bracht de Cantate uit in combinatie met de Vierde symfonie van Tsjaikowski, en de Suite met een solowerk van Rimski-Korsakov, de Fantasie over Russische Thema’s. De combinaties mogen voor de hand liggen, de verkoopresultaten zullen zeker niet schokkend zijn geweest, en de resultaten zijn nu alleen nog maar als download beschikbaar. Wat dat betreft heeft Naxos het handiger aangepakt, met twee van de mooiste werken van deze vergeten Rus op één schijfje, in uitvoeringen die er mogen zijn. Thomas Sanderling is de stuurman van dit project, en de resultaten waren eerlijk gezegd wisselend, maar hier is hij dank zij een uitstekend koor en een bevlogen solist geïnspireerd geraakt en het resultaat mag er zijn. Vergeet u vooral niet om ook eens naar die prachtige Vierde symfonie te luisteren?


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links