CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, februari 2019

 

Busoni: Pianoconcert in C, op. 39

Kirill Gerstein (piano), Mannenkoor uit het Tanglewood Festival Chorus, Boston Symphony Orchestra o.l.v. Sakari Oramo
Myrios MYR024 • 71' •
Live-opname: 10-11 maart 2017, Symphony Hall, Boston

klik hier voor de recensie van Gerard van der Leeuw

 

Het Pianoconcert van Ferruccio Busoni is een van die werken waarover meer wordt geschreven dan naar geluisterd. Het is altijd aardig om even na te vorsen wanneer het Concertgebouworkest een werk uitvoerde, handig op te zoeken in het onvolprezen online archief van het orkest. De eerste en enige keer werd het daar op de lessenaars gezet toen de componist zelf naar Amsterdam kwam om het te dirigeren, met Egon Petri als solist, op 25 en 26 oktober 1905 het mannenkoor Apollo was van de partij. Het concert klonk voor de pauze, na de pauze speelden Petri en Busoni samen het Concerto Pathétique van Liszt, en als finale fungeerde de Turandot-Suite van Busoni. Het Pianoconcert was toen overigens nog geen jaar oud, het beleefde zijn première in november 1904 in Berlijn. Andere tijden!

Busoni was regelmatig te gast bij het Concertgebouworkest, maar sinds die gedenkwaardige herfstdagen in 1905 bleef het er stil rond zijn pianoconcert. Afgezien van een concert in het Holland Festival van 1991 (Geoffrey Madge, Radio Symfonie Orkest o.l.v. Edward Downes) zal de gemiddelde Hollandse concertbezoeker geen herinneringen hebben aan een uitvoering, en tot het cd-tijdperk valt er slechts een enkele opname waar te nemen, met die van John Ogdon op het label EMI voorop. Met de komst van de cd is het aantal registraties in rap tempo toegenomen, de redelijk betrouwbare website Presto geeft een lijst van ruim vijftien opnamen.

Wanneer we in aanmerking nemen dat Schönberg zijn Pelleas und Melisande enige maanden na Busoni's Concert aan het publiek voorstelde, en dat de operawereld een maand later Salome van Richard Strauss voor zijn kiezen kreeg, mogen we zonder overdrijven vaststellen dat Busoni met dit concert geen hoge eisen stelde aan zijn publiek. Het is een welluidende partituur, waarin hoogstens een aanslag wordt gepleegd op het zitvlees van het concertpubliek. Ruim zeventig minuten heeft de componist nodig om zijn verhaal te vertellen, in vijf delen. Het laatste deel, een koorfinale (alleen mannen) is duidelijk geïnspireerd door Liszt (Faust en Dante Symfonie). De tekst die Busoni gebruikt stamt van Adam Oehlenschläger (1779-1850), de dichter van het Deense volkslied, een tekst die naadloos past in de traditie van Goethe en Schiller. De eerste vier delen vormen samen een traditioneel pianoconcert: opening, scherzo, langzaam deel en finale (een tarantella). Een uitvoering van de vier delen zonder koorfinale werd door de componist toegestaan, een oplossing die een bredere acceptatie niet in de weg zou behoeven te staan.

Het zou aardig zijn om te weten wanneer Busoni's concert voor het eerst bij het Boston Symphony Orchestra op de lessenaars stond, maar hier is de live-registratie van de laatste keer. De Russische pianist Kirill Gerstein en de Finse dirigent Sakari Oramo kozen voor een programma waarover werd nagedacht: voor de pauze klonk de Derde Symfonie van Sibelius zo stond de hele avond in C-majeur. Gerstein is een allrounder zonder de versleten associaties de die kwalificatie oproept. Zijn technische capaciteiten zijn onbegrensd en zijn muziekhonger weerspiegelt zich in zijn repertoire. Luister naar het vierde deel van dit concert en huiver. Luister vervolgens naar de overige delen en u vraagt zich af waarom dit concert niet veel vaker is te horen. In het laatste deel wil het beeld nogal eens kantelen, maar hier blijft de magie intact, niet in de laatste plaats door het aandeel van het mannenkoor dat geleverd wordt door het Tanglewood Festival Chorus, met zeventig man sterk overtuigend aanwezig. Het kan bijna niet anders of Gustav Mahler heeft deze klanken in zijn oor gehad toen hij aan het slotkoor van zijn Achtste Symfonie begon. Wanneer de mannen zijn uitgezongen begint de pianist aan zijn laatste peroratie en de reactie van het publiek in Boston liegt er niet om, en is terecht meegesneden.

Dat applaus zegt alles. Onder ideale omstandigheden is Busoni's Pianoconcert kennelijk in staat om de luisteraar te boeien, te overtuigen en te enthousiasmeren. Kirill Gerstein, Sakari Orama en de musici uit Boston weten hoe dat moet. Op zichzelf wellicht goed genoeg voor een stream op YouTube, maar dan mist de nieuwsgierige muziekliefhebber in dit geval heel veel. Het boekje bij deze uitgave (80 blz.) staat propvol informatie in twee talen, incusief tekst en lijsten van medewerkers (koor en orkest). De opname overtreft alles wat ik van dit werk tot nu toe heb gehoord. Kortom een uitgave die met zorg en liefde is omringd en uw aandacht verdient.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links