CD-recensie

 

© Aart van der Wal, januari 2016

 

Prokofjev: Pianoconcert nr. 2 in g, op. 16 - nr. 5 in G, op. 55

Vadym Kholodenko (piano), Fort Worth Symphony Orchestra o.l.v. Miguel Harth-Bedoya

Harmonia Mundi HMU 807631 • 57' •

Live-opname:
maart 2014 (op. 16) en oktober 2015,
Fort Worth, Texas

 

In het in het noorden van Texas gelegen Fort Worth vindt u nog steeds veel sporen van wat in de volksmond het Wilde Westen heet, er zijn musea en die daaraan herinneren, maar de tijd heeft daar zeker niet stilgestaan: Fort Worth is ook de thuisbasis van twee bekende vliegtuigbouwers: Bell en Lockheed Martin, van American Airlines en van Radio Shack. Wie is geïnteresseerd in moderne Amerikaanse kunst kan er eveneens zijn hart ophalen. Maar Fort Worth is ook de 'home town' van het vierjaarlijkse Van Cliburn Concours wordt gehouden, genoemd naar de Amerikaanse pianist die in 1958 op slag wereldroem vergaarde nadat hij als 23-jarige het prestigieuze Tsjaikovski Concours in Moskou had gewonnen; en dat op het hoogtepunt van de Koude Oorlog, met Amerika en de Sovjet-Unie als kemphanen tegenover elkaar (vier jaar later kwam de Cubacrisis).

Vadym Kholodenko (Kiev, 1986) won in 2013 het Van Cliburn concours. Van zijn verrichtingen op het podium werden opnamen gemaakt die later door Harmonia Mundi werden uitgebracht (klik hier voor de bespreking). Je zou denken dat Kholodenko er toen uit alle macht op uit was om die prijs te winnen, maar de opname laat nu juist horen dat hier een pianist aan het werk was die slechts één doel nastreefde: een zo overtuigend mogelijk recital, met de nadruk op recital. Alsof er geen concours was, maar een geïnspireerde 'Klavierabend'. Misschien heeft dat bij de vakjury uiteindelijk de doorslag gegeven. Hoe dan ook, Kholodenko kwam, zag en overwon.

Een soortgelijk beeld dringt zich op bij de beide pianoconcerten van Sergej Prokofjev: geen technisch klatergoud, geen gekunstelde opsmuk maar zo puur mogelijk, met intense muzikaliteit met een verbluffend resultaat: deze hondsmoeilijke muziek wordt onder zijn handen als uit een stuk gehouwen. Dus geen losse brokstukken (en dat zijn er bij gebrek aan voldoende inzicht in deze partituren toch heel wat), maar een organisch gesmeed geheel. Het expres getinte spel van Kholodenko is afwisselend parelend en hamerend, explosief en zacht kabbelend, bijtend en dromerig, uiterst scherp geprofileerd en romig dichterlijk. In deze bonte carrousel van stemmingen heeft ook het orkest veel te bieden waardoor de orkestrator Prokofjev zich eveneens van zijn beste kant laat zien. Ik beweeg me op glad ijs door een samenhang te zien tussen de pianistiek van de Oekraïense muzikale grootvorst Kholodenko en het Rusland van Prokofjev, maar een feit is wel dat in 1922 Oekraïne bij de Sovjet-Unie werd ingelijfd en Stalin en zijn trawanten het daar voor het zeggen kregen. Dat heeft, zoals natuurlijk te verwachten viel, geen rijke geschiedenis opgeleverd. Door de gedwongen collectivisering van de landbouw stierven er in 1932/33 maar liefst tussen de vijf en tien miljoen mensen letterlijk van de honger. In diezelfde noodlottige periode werkte Prokofjev aan zijn Vijfde en tevens laatste pianoconcert. Toeval? Natuurlijk, maar de enorme onrust in het tweede, de schurende akkoorden in het derde en het cynische klankportaal in het slotdeel ademen in deze vertolking een onheilspellende sfeer. Het bombastische slot staat niet ver af van Stalins bombastische heerschappij (om daarvan slechts één kwalificatie te noemen). Dat het evenwel goed mogelijk is om er door de bank genomen een vrolijke boel van te maken, bewijzen andere uitvoeringen. Kholodenko heeft de ellende uiteraard niet zelf aan den lijve ondervonden, maar het leed van een generatie kan gemakkelijk overgaan op andere generaties: ze kennen de vele verhalen van de ontberingen. Zijn daarvan sporen terug te vinden in het spel van Kholodenko? Zijn aanpak tendeert er in ieder geval naar.
Dat het Fort Worth Symphony Orchestra niet uit de luidsprekers komt als een of ander matig presterend provincieorkest heb ik al aangegeven. Het ensemble weet de weg in dit labyrint, en dan met name in Prokofjevs virtuoze schrijfwijze. Kholodenko weet zich als solist professioneel gesteund door een orkest en dirigent die zonder enige terughoudendheid (ze gaan er echt vol in) menig staaltje van klanktovenarij en verfijning ten beste geven. De opname is om door een ringetje te halen.

Harmonia Mundi bracht niet zo lang geleden pianoconcerten uit van Grieg en Saint-Saëns, met Kholodenko als solist, maar die opname heb ik helaas gemist. Misschien komt het er nog van. U kunt van deze pianist ook nog andere opnamen op Spotify vinden. Wat de beide pianoconcerten van Prokofjev betreft: een voltreffer! De overige drie staan reeds in de startblokken, dus dat belooft wat. Dit is niet alleen voer voor de Prokofjevisten!


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links