DVD-recensie

Tweemaal Verdi voor fans

 

© Paul Korenhof, december 2007

 

 
   
   
   
   
   
   
 
   

Verdi: Aida.

Nina Stemme (Aida), Luciana d'Intino (Amneris), Salvatore Licitra (Radamčs), Juan Pons (Amonasro), Matti Salminen (Ramfis), Günther Groissböck (Il re), Miroslav Christoff (Un messagero), Christiane Kohl (Una sacerdotessa), koor en orkest van de Opera van Zürich.
Dirigent: Adám Fischer.
Regie Nicolas Joël.

BelAir BAC022 (2 dvd's)

Opname: mei 2006)

Verdi: Simon Boccanegra.

Thomas Hampson (Simon Boccanegra), Cristina Gallardo-Domás (Amelia), Ferruccio Furlanetto (Jacopo Fiesco), Miroslav Dvorský (Gabriele Adorno), Boaz Daniel (Paolo Albiani), Dan Paul Dumitrescu (Pietro), John Nuzzo (Un capitano), Songmi Yung (Un'ancella), Wiener Staatsoper.
Dirigent: Daniele Gatti.
Regie: Peter Stein.

TDK DVWW-OPSIBOW

Opname: oktober 2002


Het lijkt wel alsof de Opera in Zürich bezig is iedere productie op dvd te zette. Uit geen theater komen in ieder geval zoveel opnamen, verspreid over divers labels (de meeste op EMI), die een goed beeld geven van wat zich in de Zwitserse hoofdstad op operagebied afspeelt. Nu dient ook meteen te worden gezegd dat intendant Alexander Pereira, de afgelopen periode gesteund door dirigent Franz Welser-Möst, er alles aan heeft gedaan zijn theater grootste allures te verlenen. Zij grootste wapen daarbij de goede relatie die hij sinds jaren onderhoudt met een groot aantal solisten van internationaal kaliber, wat betekent dat op dit moment namen als Cecilia Bartoli, Vesselina Kazarova en Thomas Hampson zo ongeveer ieder seizoen op de affiches staan.

Op zich is dat alles heel leuk voor zowel de Opera in Zürich als de operaliefhebbers elders ter wereld, maar het betekent natuurlijk niet dat iedere uitgave artistiek even interessant is. Zo lijkt een nieuwe opname van Aida zich vooral te richten op de bewonderaars van de Zweedse sopraan Nina Stemme. Daartoe behoor ik ook, maar ik moet dan meteen aan toevoegen dat Stemme vooral een van de hedendaagse grootheden is voor Wagner en Strauss. Haar Aida vind ik minder overtuigend, wel prachtig gezongen en heel intens neergezet, maar het ontbreekt haar aan 'italianitŕ'. Dat blijkt vooral tijdens haar scčnes met Luciana d'Intino, een mooie en betrouwbare Amneris uit de Italiaanse school, die wèl weet hoe Verdi klinken moet.

De mannen zijn over de hele linie weinig overtuigend. Salvatore Licitra is een lichtgewicht Radamčs, wat overigens niet betekent dat hij te lyrisch is. Een lyrische Radamčs kan juist heel mooi zijn, maar Licitra mist gewoon de persoonlijkheid en de fraseringskunst om ook maar in de buurt van zangers als Domingo, Bergonzi of Björling te komen. Ook de Amonasro van de veteraan Juan Pons blijft kleurloos en de Ramfis van Matti Salminen neemt zelfs pijnlijke vormen aan. Deze eens zo grote zanger raakt nu toch wel door zijn stemmiddelen heen en hoe leuk ik het voor hem vind dat hij in Zürich in ere wordt gehouden, de vocale kwaliteiten voor een cd of een dvd heeft hij niet meer. Dat Adam Fischer erin slaagt solisten, koor en orkest tot een muzikaal degelijk geheel samen te smeden, is op zich heel prettig, maar Italiaanse opera vraagt om méér!

De enscenering van Nicolas Joëll plaatst de opera in het 19de-eeuwse Egypte waarin onder sterke Engelse invloed het Suez-kanaal werd aangelegd, en Amonasro wordt de leider van een woestijnvolk dat probeert roet in het (Europese) economische eten te gooien. Leuk gevonden maar inmiddels niet nieuw meer en Joëll slaagt er niet in daar iets nieuws aan toe te voegen. Gedragen door fraaie kleuren kabbelt het drama rustig voort en het resultaat is een fraai plaatjesboek dat Aida plaatst in Verdi's eigen tijd, toen gebouwen als het Crystal Palace en het Paleis voor Volksvlijt verrezen, en toen de belangstelling voor het exotische leidde tot grote glazen serres vol tropische en subtropische planten. Maar Italiaanse opera vraagt toch vooral om zuidelijke emoties en die ontbreken in deze uitvoering, die het vooral moet hebben van een montage die regelmatig twee of drie beelden combineert. Ook daarover heb ik mijn twijfels. Leuk voor een keer, maar als puntje bij paaltje komt heb ik toch liever een scherm waarop ik zie wat er gebeurt dan een bewegend stripverhaal met een stuk of drie bewegende plaatjes. Een uitgebreide en vooral historisch interessante toegift is een documentaire waarin de relatie tussen Aida en Caďro alsmede de (lokale) achtergronden centraal staan.

Echt alleen maar voor fans is een bijna slaapverwekkende Simon Boccanegra die in oktober 2002 in Wenen werd opgenomen met Thomas Hampson in de titelrol. Het betreft hier de productie van Peter Stein die twee jaar eerder een glorieuze premičre beleefde tijdens de Salzburger Osterfestspiele met Claudio Abbado en Karita Mattila als de absolute sterren. Van de impact die die voorstelling toen had, is hier weinig over. Het toneelbeeld van Stefan Mayer is nog steeds indrukwekkend, de kostuums van Moidele Bickel bezitten nog steeds veel sfeer, maar daarbij blijft het dan ook. Zelfs de regie van Stein overtuigt slechts bij vlagen en de schuld ligt vooral bij Daniele Gatti, die erin slaagde deze schitterende partituur alle glans te ontnemen. De muziek kabbelt rustig voort, maar noch de emotionaliteit in de verhouding Boccanegra-Amelia, noch de onstuimige hartstochten van Adorno, noch het politieke statement van Verdi doet het hart ook maar een fractie sneller kloppen.

Saaiheid is hier troef en de bezetting is daaraan eveneens debet. De enige die nog een beetje leven in de brouwerij brengt, is Cristina Gallardo-Domás, maar in haar eentje redt zij het niet. Hampson komt in het lyrische repertoire een heel eind, maar hier blijkt toch dat hij bij lange na geen echte Verdi-bariton is (hij ontkent zelf dat er zoiets als een 'Verdi-bariton' bestaat, maar daarin verschil ik met hem van mening). Aan de andere kant levert hij vocaal nog altijd een indrukwekkende prestatie, maar dat kan ik niet zeggen over de afgezongen Jacopo Fiesco van Ferruccio Furlanetto of over de larmoyante, soms machteloze Gabriele Adorno van Mirsolav Dvorský. De overigen dragen een aardig steentje bij, maar kunnen de voorstelling niet redden. Jammer!


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links