DVD-recensie

 

© Paul Korenhof, oktober 2019

 

(Max) Richter: Woolf Works - A Triptych (I Now, I Then - Becomings - Tuesday)
Anush Hovhannisyan (sopraan)
Gillian Anderson (declamatie)
Alessandra Ferri, Federico Bonelli, Gary Avis e.a.
The Royal Ballet
Orchestra of The Royal Opera House
Dirigent: Koen Kessels
Choreografie en regie: WayneMcGregor
Opus Arte OABD7247D (BD)
Opname: 8 februari 2017

 

Een driedelig ballet naar werken van Virginia Woolf ( Mrs Dalloway, Orlando en Waves) was op zich al iets om even tegenaan te hikken, maar ook besefte opeens dat ik nooit iets van deze schrijfster gelezen had, en dat zij in mijn eigen bibliotheek schitterde door afwezigheid. Snel mijn schade inhalen lukte dus niet en uiteindelijk besloot ik om dit nieuwe ballet van Wayne McGregor uit 2015 geheel onvoorbereid te bekijken, zelfs zonder eerst de introductie van dramaturge Uzma Hameed te lezen. En dat werd een boeiende ervaring.

Het eerste deel, I Now, I Then, beginnend met de enige ons bekende opname van de stem van Virginia Woolf, kwam het meest concreet en gestructureerd over, bijna verhalend. Wat we zien is een sterk melancholisch getint portret van een niet meer zo jonge vrouw vervlochten werd met beelden die verwijzen naar (herinneringen van?) een soldaat in WOI. Meer nog dan door de choreografie en de vormgeving werd ik echter gefascineerd door de hoofdrol van de toen ruim vijftig jaar oude Italiaanse ballerina Alessandra Ferri. Ook zonder enig begrip van het feitelijke 'verhaal' onderging ik het als een dijk van een vertolking waarvan ik mijn ogen niet kon afhouden.

Het veel abstractere Becomings met een toneelbeeld van louter licht en laserstralen, en met een sterk repetitieve, Philip Glass-achtige begeleiding leverde meer problemen op. De strakke choreografie van Wayne McGregor bleef boeien, maar enkele naar de Elizabethaanse renaissance verwijzende kostuums met op de achtergrond de constante suggestie van genderproblematiek werd pas duidelijk nadat ik mij in Woolf's Orlando had verdiept.

Het slotdeel, Tuesday, vormde weinig minder dan een voltreffer. Het begint weer met een gesproken tekst, nu met de stem van de actrice Gillian Anderson, en we horen de afscheidsbrief die Virginia Woolf schreef aan haar echtgenoot voordat zij op 28 maart 1941 op 59-jarige leeftijd zelfmoord pleegde. Op onontkoombare muziek, in wezen niet veel meer dan één repetitief, achttien minuten durend orkestraal crescendo, zien we Alessandra Ferri ,terug in een berustende confrontatie van de oudere vrouw met de jeugd van de overige solisten en het corps de ballet.

Soms horen we hier over de muziek heen op de achtergrond kinderstemmen en naast berusting overheerst de sfeer van weemoed, die overigens in alle delen tot uiting komt in een constant in sepia gehouden belichting. In contrast daarmee staat in Tuesday een vertraagde zwart-witte achtergrond met beelden van een eindeloos voortkabbelende branding. De metafoor is even duidelijk als de verwijzing naar de bespiegelingen in Waves , maar evenals in I Now, I Then werkt de verwijzing naar Virginia Woolf zelf sterker door. Het serene slot lijkt een ondubbelzinnige verwijzing naar haar afscheidsbrief.

Wie de werken van de Engelse schrijfster kent, zal in Woolf Works ongetwijfeld veel meer ontdekken, zeker in het tweede en derde deel, maar ook wie dit ballet bekijkt zonder achtergrondkennis, zal moeten toegeven dat McGregor een sterke choreografie aan zijn oeuvre heeft toegevoegd. Met een daarbij aansluitende en zonder meer knappe partituur van Max Richter, sterk dramatisch en met in elk deel een eigen karakter, ontstond daarmee een bij vlagen zelfs ontroerend ballet waarin de sentimenten overigens binnen strakke lijnen gevangen blijven. Het ensemble van het ROB, aangevuld met leden van de Royal Ballet School, geeft daarvan een tot in de puntjes verzorgde uitvoering met de 54-jarige Alessandra Ferri als onbetwistbare ster.

Dat alles wordt op het scherm gebracht in een met smaak en inzicht gehanteerde cameravoering en met een audiokanaal van gelijkwaardig niveau. Eén opmerking: bij een ander ballet in deze serie werd zelfs in het balletmenu verwezen naar (niet bestaande) ondertitels, maar hier ontbreken die zelfs bij de 'extra features'. Met twee gesproken fragmenten, waarvan het eerste niet uitmunt door technische helderheid, zouden ondertitels ditmaal zelfs bij het ballet zelf op hun plaats zijn geweest.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links