DVD-recensie

Giselle - en toch niet

 

© Paul Korenhof, juni 2019

 

Lamagna/Khan: Giselle
Tamara Rojo (Giselle), James Streater (Albrecht), Jeffrey Cirio (Hilarion), Stina Quagebeur (Myrtha), Begoña Cao (Bathilde), Fabian Reimair (Landlord) e.a.
English National Ballet
English National Ballet Philharmonic
Dirigent: Gavin Sutherland
Choreografie & regie: Akram Khan
Toneelbeeld: Tim Yip
Opus Arte OA BD7524 D (BD)
Opname: Liverpool, 28 oktober 2017

 

Als muziekliefhebber ben je zo opgegroeid met romantische balletten als Giselle, Het zwanenmeer en De schone slaapster, dat het verhaal nooit vraagtekens heeft opgeleverd, zelfs niet als een element echt onlogisch of onduidelijk was. Je accepteerde het zoals je als kind sprookjes had geaccepteerd zonder je af te vragen waarom Roodkapje die wolf in het bed van grootmoeder niet herkende, of hoe het mogelijk was dat grootmoeder en zijzelf later ongedeerd uit de maag van die wolf tevoorschijn kwamen.

Een eerste blik op de rolverdeling van deze Giselle suggereert dat het verhaal ook ditmaal geen problemen zal opleveren. Dat de geschiedenis van de jonge graaf Albrecht, de door hem versmade Bathilde, het boerenmeisje Giselle, de boswachter Hilarion en het koor van door Myrtha geleide Wili's ('witte wieven') in een modern jasje wordt gestoken is niet nieuw. Bij opera's en toneelstukken zijn wij eraan gewend en problemen ontstaan pas zodra de regisseur er een ander verhaal van gaat maken, maar bij ballet verwacht je dat nog niet.

Dat laatste bleek een misrekening. Behalve de namen van de personages en enkele muzikale verwijzingen vertoont deze Giselle, die drie jaar geleden in Manchester in première ging, weinig overeenkomst met het originele ballet van Adolphe Adam, Théophile Gautier en Jules Vernoy de Saint-Gorges. Choreograaf Akram Khan creëerde rond de hoofdlijn van het bekende ballet een compleet nieuw verhaal dat nu eens doet denken aan Kafka, Aldous Huxley of Bordewijk's Blokken , dan weer aan science fiction en een ankele maal aan moderne griezelfilms.

Ook dat hoeft nog geen probleem te zijn. Wel vervelend is dat het onmogelijk lijkt iets van het verhaal te begrijpen zonder de synopsis te lezen en het zou daarom wel prettig zijn als de inhoud als ondertiteling opgeroepen kon worden. Daarmee zijn de problemen alleen niet voorbij, want na bestudering van de synopsis en het twee maal bekijken van dit ballet, begrijp ik nog steeds niet precies waarover het gaat.

De hoofdlijn is natuurlijk duidelijk, maar niet wat Khan in de plaats stelt van de toenmalige sociale verhoudingen en de problemen die de relatie tussen een edelman en een boerenmeisje kan oproepen. Het is duidelijk dat Giselle behoort tot een groep migranten ('outcasts') en Albrecht tot de bezittende klasse, maar de loop van het verhaal roept continu vraagtekens op, zeker in het tweede bedrijf dat zich afspeelt in geestenwereld vol van ellende gestorven fabrieksmeisjes. De beste manier om dit nieuwe ballet te accepteren, is: de knop omdraaien en ernaar kijken met dezelfde instelling waarmee je als kind Roodkapje accepteerde Met andere woorden: het verhaal nemen voor wat het is en je alleen bekommeren om de essentiële elementen.

Wie verder geen problemen maakt, wordt geconfronteerd met een reeks sterke, voortreffelijk uitgevoerde scènes en ik moet bekennen dat ik zelden zo sterk het gevoel heb gehad dat goede dansers tegelijk uitmuntende acteurs met een grote persoonlijkheid kunnen zijn. Grote indruk maakten om te beginnen een gedetailleerd en kafkaiaans uitgewerkte openingsscène voor het ensemble, dramatisch meeslepende confrontaties in de momenten met Bathilde, en tot slot werkelijk schitterend vormggeven momenten in het geestenrijk. Daar stijgt dit ballet naar een hoogtepunt met een als karakter bijzonder sterke Myrtha van Stina Quagebeur en een aangrijpend slot van de levende Albrecht met de ontroerende 'ondode' Giselle van Tamara Rojo. Zowel de visuele expressie van Myrtha als die pas-de-deux zijn dagen op mijn netvlies blijven hangen.

Ondanks kleine bedenkingen tegen het 'verhaal' blijft dit anderhalf uur modern danstheater op zijn best met soms ongrijpbare maar intrigerende muziek van Vincenzo Lamagna in een knappe orkestratie van dirigent Gavin Sutherland. Nog afgezien van de geraffineerde verwijzingen naar de partituur van Adam ontwierpen zij een klankenpatroon dat de begeleidende functie ver overstijgt. Als huisgenoten komen vragen wat ik voor bijzondere muziek aan het draaien ben, spreekt dat boekdelen!


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links