DVD-recensie

Briljante Haydn-komedie

 

© Paul Korenhof, december 2010

 

 

Haydn: Il mondo della luna

Bernard Richter (Ecclitico), Vivica Genaux (Ernesto), Dietrich Henschel (Buonafede), Christina Landshamer (Clarice), Anja Nina Bahrmann (Flaminia), Maite Beaumont (Lisetta), Markus Schäfer (Cecco) e.a.,
Concentus Musicus Wien
Dirigent: Nikolaus Harnoncourt
Regie: Tobias Moretti

C Major 703604 (Blu-ray)

Opname: Theater and der Wien, 5-12-09

 


Sommige opera's vragen gewoon om een geactualiseerde enscenering. Haydn's Il mondo della luna, een dramma giocoso op een tekst van Carlo Goldoni waarmee ook Offenbach nog prima raad zou hebben geweten, is daarvan een uitstekend voorbeeld. Sterker nog: in een scenisch 'authentieke' uitvoering wordt het al heel snel een veredelde poppenkast, plaatjes kijken naar mensen 'in een andere wereld' die 'leuk' aan het doen zijn. Het resultaat is in feite dat het komische effect min of meer geneutraliseerd wordt. Goldoni's tekst gaat immers over een man die denkt dat hij naar een andere wereld kijkt, maar die in werkelijkheid zijn eigen wereld niet verlaat. Willen wij ons optimaal in zijn positie kunnen verplaatsen, dan moeten wij zijn wereld kennen en niet zelf al naar een 'andere wereld' zitten te kijken.

Bijzonder prettig bij deze uitvoering in het Weense Theater an der Wien is, dat regisseur Tobias Moretti de humor er niet te dik bovenop legt. Een goede komedie moet serieus gebracht worden en zodra een regisseur vervalt in een 'kijk mij nou eens leuk doen', loopt een voorstelling al snel het gevaar te ontaarden in een 'lach-of-ik-schiet-gedoe' die bij mij alleen maar ergernis oproept. Daarvan is nu geen sprake, zelfs niet op de momenten waarop Moretti ongegeneerd kiest voor slapstick, want zelfs dat doet hij serieus. Hier wordt met stijl komedie gespeeld, maar dat betekent wel dat de kijker-luisteraar de ondertitels aan moet hebben, en dat het geluidsvolume zo afgesteld moet zijn, dat ook te horen is hoe Haydn orkestraal met de humor omgaat.

Voor de orkestrale humor staat Nikolaus Harnoncourt garant. De Oostenrijkse dirigent en Haydn-specialist, die dit werk koos om zijn 80ste verjaardag luister bij te zetten, mag dan in een 'dramma giocoso' van Mozart soms opteren voor tempi in een lagere versnelling, in een muzikale komedie van Haydn is daarvan geen sprake. Zijn flexibele, ademende benadering van de muziek van Haydn is een ware verademing na de altijd wat rigide aanpak waarmee een dirigent als René Jacobs diens opera's benadert. Onvoorstelbaar trouwens, dat een werk als Il mondo della luna, dat tijdens het Holland Festival zo'n uitmuntende uitvoering kreeg van een productie uit Aix-en-Provence onder leiding van Carlo Maria Giulini, nooit echt tot het repertoire is doorgedrongen, maar zoiets kan van meer opera's van Haydn worden gezegd. Niet alleen schreef deze componist operamuziek van een opvallend hoog niveau, maar de omstandigheden in Esterháza stelden hem ook in staat daarbij dramaturgisch verrassend moderne wegen in te slaan!

Ook zonder een overvloed aan grote namen wist Harnoncourt een in alle opzichten voortreffelijk solistenteam op de been te brengen, waarbij de onverwacht komische Dietrich Henschel als de sullige Buonafede en de als altijd voortreffelijke Vivica Genaux als een opvallend 'mannelijke' en waar nodig ook humoristische Ernesto een gelijkwaardige partner vonden in de mij totaal onbekende Bernard Richter. Deze lichte en toch opmerkelijke kernachtige tenor beschikt niet alleen over de juiste vocalistiek voor een leggiero-partij, maar blijkt ook een voortreffelijk acteur die moeiteloos uitgroeit tot motor van de handeling. Kostelijk zijn ook de beide bedienden van Markus Schäfer en Maite Beaumont, terwijl de beide huwbare dochters van Buonafede in goede handen zijn bij Christina Landshamer en Anja Nina Bahrmann.

Voor deze bespreking had ik de beschikking over de uitgave op Blu-ray en daarmee kon ik mijn geluk niet op. Ik heb dit nieuwe medium eerlijk gezegd lang ver mij gehouden in de mening dat een goede dvd zonder merkbare audiocompressie 'goed genoeg' was. Die mening ben ik nog steeds toegedaan, maar het verschil met een Blue-rayDisc is wel opmerkelijk, in ieder geval op de door mij voor dit doel gehanteerde Sony BDP-S770. Beslist de moeite waard is de 25 minuten durende 'making of', waarin zowel Harnoncourt als Moretti zeer behartenswaardige woorden spreken, zowel over Haydn en diens opera als over de kunst van het uitvoeren in het algemeen. Treffend zijn bovendien de woorden van harnoncourt over het bereiken van zijn tachtigste levensjaar.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links