Column

Iramac I en II

 

© Tjako Fennema, januari 2011

http://harryknipschild.nl/asp/invado.asp?t=show&id=1472

 

Terugblikkend, uit Muziek & Beeld juni 1999:

O. Duys!

AVRO’s  Muziek Mozaiek was op het hoogtepunt goed voor 4 miljoen luisteraars

37 Jaar lang hield Duys een grote luisterschaar aan de luidspreker gekluisterd. Een niet te onderschatten deel rende de week daarop naar zijn platendealer om zo’n aanrader aan te schaffen. De platen business en zeker ook het in Nederland ontwikkelde repertoire heeft 40 jaar lang enorm geprofiteerd van het fenomeen Duys, alhoewel dat aan de opkomst van de platenboys op Duys’ afscheidsreceptie niet te merken was. Jan Corduwener, Kees van Weijen (Universal), Jack Haslinghuis (oud Phonogram) en Paul Solleveld (NVPI) liepen er rond, maar verder waren het toch vooral artiesten die de meester kwamen uitzwaaien. Tjako Fennema blikt terug.

 Denkend aan Holland zie je niet zoveel  begnadigde radio- en TV-presentatoren de revue passeren. De Nederlander bemint het woord, vooral wanneer het van de kansel komt, alhoewel de geschiedenis van de radio een paar grote namen heeft opgeleverd (Eddy Startz Happy Station/Wereldomroep, Johan Bodegraven/NCRV, Jan van Veen/Candlelight en Mies Bouwman VARA, Godfried Bomans en Paul de Leeuw).

 In zekere zin is Duys op radio een van de laatsten der Mohikanen.  Is het daarom dat deze warmstemmige ras-stoffeerder van het woord wel de koning van het bijvoeglijk naamwoord en de keizer van het superlatief wordt genoemd? Een man die al even gemakkelijk de pen als de microfoon hanteert, van de immense trappen van het Concertgebouw afdaalt  als voor het felle licht van de TV-arena verschijnt? Waar vind je de combinatie van een samenzweerderig-warm, intiem en herkenbaar stemgeluid geruggesteund door een soepele presentatie en gedragen door vakkennis, goede influistering en groot improvisatietalent.

Duys had zijn stekkie bij de AVRO gevonden, de omroep van de woonerven en lanen, van beschaafd  en keurig Nederland. Duys kwam in huiskamers, zo werd gefantaseerd, waar Het Beste uit Readers Digest op tafel lag. In ’59 werkte Duys nog bij Philips’ Phonografische Industrie te Baarn.
Op 23 oktober 1960 hoorde hij tot het presentatieteam van het eerste Edisongala, waarna hij nog 10 x actief was als Gala-presentator om in ´95 als gast van ‘t  Gala nog door Seth Gaaikema te worden gepiepeld. Belangrijk ook was het TV-programma als  ‘Jonge Mensen op Weg naar ‘t Concertpodium’ (1972-’80).  Acht keer verzorgde hij het commentaar bij het Eurovisie songfestival. Zo iemand is onvervangbaar

Iramac   I

Op de afscheidsreceptie kon TV-presentatrice Maartje van Weegen (48) herinneringen ophalen aan haar werk als secretaresse bij de platenmaatschappij IRAMAC aan de Brediusweg in Bussum. Deze onderneming was de de droom van Samama Sr, een gedreven muziekimpresario die in 1965 het familiekapitaal investeerde in dit label. Bij IRAMAC zwaaide Duys de scepter en werd de basis gelegd voor een meer dan intense samenwerking met Pim en Ruud Jacobs. Iramac kende een voorbeeldig klassiek repertoirebeleid, chique klaphoezen, gelikt fotowerk, gedegen liner notes, dat alles aangevuld met een jolig populair label (Relax- Martine Bijl/The Outsiders ). Maar toch ging het bedrijf eind zestiger jaren failliet, waarna de mastertapes door Bovema/EMI opgekocht werden. De dure droom had zo’n vijf jaar geduurd.

Lang is de rij musici die hun succes in belangrijke mate aan Willem Duys te danken hebben en nog vele langer is de rij platendealers die dit enthousiast  kunnen beamen. Lee Towers, de fluitist Thijs van Leer, de Music All-In formule, Rogier van Otterloo, we praten hier over miljoenen lp’s die dankzij Duys’ niet aflatende aanprijzingen hit-status kregen. Vooral de platenmaatschappij CBS, op de hielen gevolgd door Phonogram  profiteerden er gniffelend van. De vraag is gerechtvaardigd waar deze muziekprodukten gebleven zouden zijn zonder de infrastructuur die hij hen bood van concepten en liner notes tot dubbel-en-dwars airplay. De dealer hoefde die lp’s slechts op de toonbank te zetten, want het publiek stroomde vanzelf toe.

Juist op het moment dat de cd-branche zich afvraagt hoe de veertig plus doelgroep te benaderen is met middle-of-the-road repertoire, moet zij afscheid nemen van de man die zowel doelgroep als repertoire scherp voor ogen had. Duys wist het ‘gemiddelde muziekgevoel’ uitstekend op te vangen, te kanaliseren en te verklanken, waarbij hij zijn eigen smaak achteloos opzij zette.

Daarmee heeft hij vriendendiensten bewezen en ook tweede klas-repertoire van eigen bodem gepromoot. Hij verdedigde die aanpak met een excuus dat ook menigmaal door Joost de Draaier is verwoord: ”neem het (en jezelf) vooral niet al te serieus.”

 De cd-branche zal het vanaf nu zonder Willem Duys moeten doen. Backbencher/aangever Imme Schade van Westrum, al 20 jaar assistent voor Willem Duys en muziekmaker voor de KLM, zal nu Duys’ opvolger Robert Long aansturen. Na zilveren fonograaf, bronzen Edison kan de NVGD niet anders doen dan razendsnel de Gouden Kassatrofee aan Duys uit te reiken.

Iramac   II

Het gonsde in ´t Gooi eind zestiger jaren. Het Iramac bedrijfspand aan de Brediusweg in Bussum werd - nadat de curator de inboedel had laten veilen -
leeggepulst door een opkoper. De prachtige Iramac lp´s zwierven door de tuin, zo werd gefluisterd. Een puistige adolescent stapt in Hilversum op zijn Puch-brommertje, de pukkel (een legertasje, zeer en vogue) over de schouder. De berijder sluipt door de Iramactuin. Een ravage. De deuren van de garage staan open. Allemaal opengerukte dozen met lp´s erin. In een container ligt - geheel verregend - ook al ´t een en ander. Het jochie slaat toe: Y Kwei Sze met Moesorgski, David Zinman met het Nederlands Kamerorkest,  Danielle Dechenne met een pianoconcert van Ravel en met Scarlatti-sonates. Martine Bijl met liedjes uit de tijd van Ot en Sien. Wat staarde dat joch verrukt naar die glamour foto´s van Danielle en die uitgesproken sensuele foto´s van Martine. Ze riepen moeilijk te bedwingen primitieve instincten in hem wakker. De stapel groeide aan tot 15-15 lp´s die amper in de pukkeltas pasten. Ik - want de lezer begrijpt over wie het gaat - heb die lp´s  door de jaren bewaard. Was ik slim geweest dan had ik een stapeltje Relax-lp´s met The Outsiders/Wally Tax meegenomen. Die brengen op de verzamelaarsbeurs in Utrecht 150-200 euro op!


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links