Column

Kerstgedachte 2016:

Kerst- en muziekherinneringen rond 1970

 

© Kees de Leeuw, december 2016

 

Klassieke muziek speelde een weinig dominante rol in mijn jongste jaren. Toch maakte muziek wel een grote indruk en sommige muziekstukken roepen na meer dan 40 jaar nog steeds sterke associaties en herinneringen op.

In het orthodox protestantse gezin waar ik opgroeide werd de platencollectie van mijn ouders (in werkelijkheid was het eigenlijk alleen een hobby van vader) gedomineerd door koor- en 'kerkelijke' orgelmuziek, d.w.z. muziek vooral gebaseerd op Psalmen en andere christelijke liederen. Toch herinner ik me ook enkele lp's met klassieke muziek.
Overigens werd ons als kinderen geen strobreed in de weg gelegd wanneer wij singles en lp's met popmuziek kochten en bladen over popmuziek lazen. Maar voor deze bijdrage heb ik vooral herinneringen opgehaald aan de tijd dat ik zelf nog geen enkele muziekdrager bezat.

 

Vooral op zondag en zeker ook met de kerstdagen werd er vrijwel continu muziek gedraaid. Gezien het geringe salaris van mijn vader was de collectie lp's niet al te groot en hoorden we op kerstdagen dus een redelijk deel van de hele verzameling. Een van de meest afgespeelde lp's was Happy Music van toenmalig Domorganist Stoffel van Viegen. Hoe vrolijk sommige muziek van deze plaat, zoals 2 gavottes van Dieudonné Raick (1702-1764), ook klinken mag, lange tijd associeerde ik het met minder prettige herinneringen aan kerkdiensten in de Domkerk in Utrecht. Wanneer ik daar een enkele keer mee naar toe ging was dat altijd in de namiddagkerkdienst en was er doorgaans een soort buitencategorie dominees met een soms letterlijk en zeker figuurlijk afwijkende preektoon die toch wel sterk verschilde van wat ik normaal in ochtenddiensten in een andere kerk gewend was. Bovendien herinner ik me heel sterk de invallende duisternis in de toch al niet zo lichte Domkerk. De allesbehalve happy klinkende orgelmuziek tijdens de gemeentezang maakte het allemaal nog somberder en bijna dreiegend. Het geheel gaf mij een gevoel van onzegbare eenzaamheid, die ik gelukkig verder nooit ervoer in mijn jeugd. Het heeft mijn perceptie van orgelmuziek lange tijd negatief gekleurd. Mede door Bach's orgelconcert (en vooral het tweede deel Gigue) in Es groot (BWV 597) van dezelfde lp begon veel later overigens mijn herwaardering voor het orgel!

Dankzij de interesse van mijn vader voor orgelmuziek was er ook een kleine collectie klassieke muziek met onder meer een aantal orgelconcerten van Händel op ep met als organist Edward Power Biggs. Vooral het concert met de bijnaam Koekoek en nachtegaal (HWV 295) sprak mij aan. In het verlengde hiervan was ik ook gecharmeerd van een compositie met de veelzeggende titel In a clock store van Charles J.Orth (1867-1921). Dit werkje met onder meer klokken, bellen, een koekoeksklok én een klok die opgewonden wordt stond op een lp uit een box van niet minder dan 10 lp's met overwegend serieuze klassieke muziek, die besteld was via Readers Digest.

Veel echte kerstlp's waren, als ik mij goed herinner, niet voorhanden. Wel wat koormuziek van vooral bekende weken als Stille nacht, heilige nacht en Nu zijt wellekome plus wat instrumentale versies hiervan. De meeste indruk op mij maakte de lp Vrolijk Kerstfeest met James Last, die volgens het internet verscheen in 1966 en na een halve eeuw wel een klassieker genoemd mag worden. Enigszins opmerkelijk was deze lp zeker in het ons calvinistische gezin. Een foto op de lp-hoes van een kerstman (James Last) terwijl de nadruk toch op de geboorte van Jezus gelegd moest worden. En je sprak toch niet over een vrolijk maar gezegend of op z'n minst goed Kerstfeest. Blijkbaar konden mijn ouders er prima mee leven want de lp werd jaren lang in de decembermaand grijs gedraaid.

De lp bevat een potpourri van 28 bekende Kerstliedjes, teruggebracht tot 10 medleys. Vreemd genoeg maakte eigenlijk alleen het eerste nummer een verpletterende indruk op mij. De drie melodieën van Kling, Glöckchen Klingelingeling, Laßt Uns Froh Und Munter Sein en Oh Du Fröhliche door Last verwerkt tot een swingend geheel met een stemmingsvol koor bleek ik me nog heel goed te herinneren toen ik het nummer twee jaar geleden terug zocht en vond op YouTube. Gelukkig heb ik na die jonge jaren nog een hele hoop mooie en vooral andere muziek mogen leren kennen en waarderen. Maar ik geef eerlijk toe dat ik deze James Last medley van ruim 3 minuten de laatste jaren met veel plezier herhaaldelijk - als achtergrondmuziek - heb beluisterd, en dat komt niet alleen voort uit jeugdsentiment!


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links