CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, november 2012

 

 
   
 

(Karl) Wolfrum: Orgelsonate in f, op. 4 – Orgelsonate nr. 2 in c, op. 12 – Orgelsonate nr. 3 in F, op. 15

Halgeir Schiager op het Sauer-orgel van de Lutherkirche Chemnitz (D)

Oehms OC416 • 79' •

Opname: 7-9 juni 2011

 


(Philipp) Wolfrum: Orgelsonate in bes, op. 1 – Orgelsonate nr. 2 in E, op. 10 – Orgelsonate nr. 3 in f, op. 14

Martin Sander op het Voit-orgel van de
Stadthalle Heidelberg (D)

MDG 606 1319 • 78' •

Opname: 27-29 augustus 2004

 

 


Aanleiding voor deze bespreking is de cd ‘Halgeir Schiager spielt Karl Wolfrum’, dit jaar verschenen op het label Oehms. In mijn achterhoofd kriebelde iets over Wolfrum, en inderdaad, in mijn verzameling vond ik nog een cd. Tot mijn verrassing niet van Karl, maar van Philipp, zijn twee jaar oudere broer. Beide zijn ze vandaag vergeten, maar Philipp is degene die nog net de New Grove Encyclopedia of Music heeft gehaald. Helemaal onderaan het artikel wordt broer Karl ook nog een regeltje gegund.

Om dan maar met de minst onbekende Wolfrum te beginnen: Philipp Julius Wolfrum werd in 1854 geboren. Zijn vader was cantor en organist, en verzorgde aanvankelijk de opleiding van zijn zoon. Het belangrijkste in de studies van Philipp waren compositielessen bij Joseph Rheinberger in München. Hij vestigde zich als dirigent, organist en leraar eerst in Bamberg, en daarna in Heidelberg; hij stierf in 1919. Philipp was bevriend met Engelbert Humperdinck, Richard Strauss en Felix Mottl. Zeer collegiale banden had hij met Max Reger, met wie hij een pianoduo vormde dat de concerten voor twee klavieren van Bach uitvoerde. Bovendien gold hij als een autoriteit inzake J.S.Bach, door zijn spel zowel als zijn publikaties. Als componist mogen we hem plaatsen in de traditie van Liszt en de jonggestorven Julius Reubke. Philipp was echter geen slaafse ‘Wagnerianer’, getuige het feit dat hij zijn derde sonate ‘in unbegrenzter Verehrung’ opdroeg aan Johannes Brahms. De eerste sonate is ‘meinem Lehrer Joseph Rheinberger verehrungsvoll gewidmet’. De tweede sonate ‘meinem lieben Bruder Konrad’. Er was dus nòg een Wolfrum. Martin Sander bespeelt het Voit orgel uit 1903, een instrument dat eminent geschikt is voor dit repertoire. Door zijn locatie (Stadthalle en niet in een kerk) krijgt het de ideale akoestiek mee voor een prachtig gedetailleerde opname die toch genoeg ambiance verleend aan deze hoogromantische partituren. Organist Martin Sander schreef zelf de toelichting, en alle registraties worden minitueus vermeld. Een waardevol document.

De carrière van broer Karl, geboren in 1856, verliep wat bescheidener. Na zijn opleiding was hij zijn leven lang werkzaam als leraar in Altdorf, een plaatsje in de buurt van Neurenberg, waar hij in 1937 overleed. Na 1900 heeft hij nog nauwelijks gecomponeerd. Zijn drie orgelsonates sluiten naadloos aan op de traditie Bach – Mendelssohn. Behoudende muziek die in haar oprechte eenvoud wel degelijk weet te ontroeren. Een ontroering die wordt onderstreept door het instrument waarvoor hier is gekozen: een prachtig gerestaureerde Sauer uit 1908, met pneumatische traktuur. Een instrument dat een halve eeuw geleden nog hartgrondig naar de brandstapel zou zijn verbannen. In Nederland zijn ze vrijwel uitgeroeid; in de St. Nicolaaskerk te Amsterdam (tegenover het Centraal Station) staat een mooi drieklaviers instrument uit 1889 – Eduard van Beinum begon er zijn carrière als dirigent-organist. Ook staat er een tweeklaviers Sauer in het Orgelpark. Halgeir Schiager is een Noorse organist die voor het label Hyperion zeer succesvol de complete werken van Petr Eben heeft opgenomen. Hij geeft deze stukken alle liefde en aandacht die ze nodig hebben, en maakt daarbij optimaal gebruik van dit unieke instrument, dat op drie manualen elk zes achtvoets registers bezit, de tongwerken even niet meegerekend. De kleuren die je daarmee kunt toveren komen met name in de langzame delen in al hun pracht tot bloei. Het boekje vermeld gedetailleerde registraties. Een aanrader voor organisten die eens iets anders uit de romantiek in hun recitalrepertoire willen laten horen. Het tweede deel van de eerste sonate is een plaatje.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links