CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, september 2021

Weinberg: Chamber Symphony nr. 2 op. 147 - nr. 4 op. 153

East-West Chamber Orchestra o.l.v. Rostislav Krimer
Naxos 8.574210 • 58' •
Opname: 10 oktober 2019, Grand Hall, Belarus State Philharmonic, Minsk

   

Waarom schreef Mieczyslaw Weinberg tussen 1987 en 1992 ineens vier Chamber Symphonies voor strijkorkest, terwijl hij met de nummers 2, 7 en 10 ook al drie symfonieën voor die gereduceerde bezetting op zijn naam had staan? Zelf gaf hij in een interview aan dat het te maken had met het feit dat hij met meer dan twintig symfonieën door de hoge nummering in de war raakte. Onzin natuurlijk. Een heel andere reden ligt veel meer voor de hand. Een paar strijkkwartetten van zijn grote vriend Dmitri Sjostakovitsj waren door Rudolf Barshai bewerkt voor een grotere strijkersbezetting en uitgegeven als Chamber Symphonies. Weinberg heeft wellicht gedacht ‘dat kan ik ook'. Hij herinnerde zich zijn tweede strijkkwartet, dat nog niet was gepubliceerd, en nam het opnieuw onderhanden. Een logische tweede stap leek om er dan maar meteen een versie voor strijkorkest van te maken, en ziedaar: de Eerste Chamber Symphony was geboren, en ze draagt hetzelfde opusnummer als het strijkkwartet nummer twee – opus 145. Nadat de eerste stap was gezet besloot Weinberg om ook twee andere kwartetten onderhanden te nemen, het derde en het vijfde. Het vijfde kwartet was oorspronkelijk een vijfdelig werk; Weinberg schrapte voor zijn bewerking het tweede deel en schreef een nieuwe finale. Voor zijn vierde kamersymfonie koos Weinberg een afwijkende bezetting, met een klarinet in de hoofdrol. Ook in dit werk citeert hij zichzelf: het koraal waarmee het werk begint speelt een belangrijke rol in de opera Het Portret (Weinberg schreef maar liefst tien opera's). De vierde kamersymfonie (voor klarinet en strijkorkest) is het laatste werk dat Weinberg voltooide, en het is tegelijkertijd een van zijn meest ontroerende scheppingen – waarin altijd in het tranendal op miraculeuze wijze de zon weet door te breken.

In het Weinberg-jaar 2019 bracht het label Naxos een cd uit met twee van de vier Chamber Symphonies die de doodzieke Mieczyslaw Weinberg in zijn laatste levensjaren aan het noodlot wist te ontfutselen. Ze werden gespeeld door het East-West Chamber Orchestra, een strijkorkest dat voor het dertiende Yuri Bashmet Festival bijeengebracht werd door dirigent en oprichter Rostislav Krimer. Plaats van handeling was Minsk, de geteisterde hoofdstad van Belarus. Kennelijk gaat het muziekleven ondanks alle ellende daar zijn eigen onverwoestbare gang, want een jaar later, tijdens het veertiende Yuri Bashmet Festival, speelde hetzelfde gezelschap de overige twee Chamber Symphonies.

Intussen heeft Naxos niet stil gezeten wat betreft Weinberg, en zichzelf in zekere zin in de voet geschoten met een cd die in 2020 werd uitgebracht onder de titel Clarinet Music. Gespeeld door leden van de Staatskapelle Dresden, met de soloklarinettist van de Staatskapelle, Robert Oberaigner, als solist. Daarop staat een opname van de vierde Chamber Symphony, voor klarinet en strijkorkest (plus vier noten voor de triangel, die door de dirigent kunnen worden gespeeld). Een schitterende vertolking, gedirigeerd door Michael Jurowski (de vader van), en prachtig opgenomen in de Lukaskirche in Dresden.

Naxos moet dus met deze nieuwe opname uit Minsk concurreren met zichzelf, en dat is geen eenvoudige opgave. De klarinettist op de vierde Chamber Symphony is Igor Fedorov, niet verbonden aan een orkest. De klarinetpartij in dit werk is een obligate partij, met de nadruk op een overwegend melancholieke sfeer zonder virtuoze hoogstandjes, kamermuzikale eisen waaraan Fedorov zonder meer voldoet. In de Tweede kamersymfonie (voor strijkorkest en pauken) weet het East-West Orchestra niet de zorgvuldige afwerking te bereiken die de eerste uitgave kenmerkte, en waarvoor het ensemble zelfs genomineerd werd voor een Opus Klassik Award. De intonatie in de hoge strijkerspartijen had hier en daar beter gekund. Dat neemt niet weg dat de muziekliefhebber met deze twee cd's een mooi document in handen heeft dat een prachtig beeld schetst van de laatste uitingen van Weinberg, met als absoluut hoogtepunt de Vierde kamersymfonie, een meesterwerk dat met klem een aanbeveling richting Amsterdam Sinfonietta verdient.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links