CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, maart 2013

 

   

Weinberg: Symfonie nr. 8 op. 83 (Polish Flowers)

Rafal Bartminski (tenor), Warsaw Philharmonic Orchestra & Choir o.l.v. Antoni Wit

Naxos 8.572873 • 63' •

Opname: juni 2011, Philharmonic Hall, Warschau

 

 

 


Het zijn gouden tijden voor Mieczyslaw Weinberg (1919-1996), de Pools-Joodse componist die op zijn vlucht voor de bruinhemden in Rusland terechtkwam. Daar sloot hij vriendschap met Dmitri Sjostakovitsj, die hij als zijn grote mentor beschouwde. In sommige kringen wordt hem nagedragen dat zijn muzikale taal verwantschap vertoont met die van Sjostakovitsj.. Wie alleen in mooie muziek geïnteresseerd is zal dat een zorg zijn. En de muziek op deze cd is niet zomaar mooi - ze is prachtig en diep ontroerend.

De gouden tijden worden veroorzaakt door de activiteiten van een viertal labels. Chandos is bezig met een serie symfonieën en soloconcerten en Cpo houdt zich bezig met de strijkkwartetten. Neos is voortvarend bezig met een Weinberg Edition, waarop zo te zien alle noten moeten worden vastgelegd. Naxos heeft een aantal symfonieën en wat kamermuziek in de catalogus, en voegt daar regelmatig een nieuwe titel aan toe. Deze nieuweling is een schot in de roos. Het oeuvre van Weinberg is kolossaal, en het aantal symfonieën dat op geluidsdragers is verschenen is moeilijk bij te houden. Toen ik lucht kreeg van deze uitgave heb ik hem direct aangeschaft: de Achtste symfonie is bij mijn weten nieuw in de catalogus.

Tussen 1962 en 1970 produceerde Weinberg als een vulkaan: maar liefst zeven symfonieën vloeiden uit zijn pen, de nummers 5 tot 12. En dat was nog lang niet alles, liederencycli, een requiem, cantates, strijkkwartetten en stapels filmmuziek mogen we daar bij optellen. In de Zesde symfonie maakt Weinberg voor het eerst gebruik van vocale middelen: een jongenskoor levert een aandeel in het Scherzo, en in een deel van de Finale. De Achtste is een echte koorsymfonie, elk van de tien delen is gebaseerd op een gedicht uit de cyclus 'Poolse Bloemen' van de eveneens Pools-Joodse dichter Julian Tuwim (1894-1953). Tuwim is een van de belangrijkste dichters van zijn generatie - ook Witold Lutoslawski heeft teksten van hem verklankt. De Zesde symfonie was lange tijd de enige symfonie van Weinberg die in het westen de ronde deed, dank zij de opname onder Kirill Kondrashin die op verschillende labels is verschenen. De Zesde symfonie zou overigens wel eens de oorzaak kunnen zijn van de reputatie van Weinberg als een tweedehands Sjostakovitsj.

Aan de hand van deze opname van de Achtste mogen we echter vaststellen dat Weinberg een eigen stem heeft, en wat voor een. De gedichten van Tuwim raakten kennelijk een gevoelige snaar, en de inspiratie vloeit dan ook bijna een uur lang rijkelijk. Goede koorsymfonieën zijn er niet zoveel: Britten schreef zijn Spring Symphony, Sjostakovitsj zijn Babi Yar, en Mahler overtroefde iedereen met zijn Achtste. De Achtste van Weinberg is geen hemelbestormer, maar een delicate verzameling schilderingen in halftinten. De tenorsolist speelt een uiterst belangrijke rol, en gelukkig is Rafal Bartminski meer dan opgewassen tegen zijn taak. Het idioom van Weinberg herinnert merkwaardig genoeg op veel plaatsen aan de diepe melancholie van Szymanowsky's Stabat Mater.

Deze uitgave is zo welkom als een verhoord gebed. Nog niet iedereen weet dat Antoni Wit hard bezig is de Bernard Haitink van Polen te worden, maar hij laat hier horen waartoe hij in staat is. Hij heeft een toporkest en een schitterend koor tot zijn beschikking, en wordt bijgestaan door een uitstekend opnameteam. De bijsluiter vermeldt heel vrolijk dat de gezongen teksten te volgen zijn op de website van Naxos, en dat is ook zo - maar helaas moet je dan wel van Poolsen huize komen. Wie weet is er iemand zo aardig om de vertaling op internet te zetten. Voor het overige is dit de mooiste cd die mij in een lange tijd is overkomen. Origineel, ontroerend, vertroostend en hartverwarmend. Ook zonder dat je er een woord van verstaat: dat is de kracht van muziek. Mieczyslaw Weinberg: een Groot Componist.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links