CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, april 2013

 

   

Wagner - Organ Fireworks

Ouverture Tannhäuser, Der fliegende Holländer - Voorspel tot Parsifal, Tristan und Isolde, Die Meistersinger von Nürnberg in bewerkingen voor orgel

HansJörg Albrecht (orgel)

Oehms OC 690 • 60' • (sacd)

Opname: april 2012, St. Nikolai, Kiel (D)

 

 


Het Wagnerjaar 2013 gaat ook in orgelland niet onopgemerkt voorbij. Omdat Richard behalve een paar orgelakkoorden in de opera Lohengrin geen noot voor het instrument heeft geschreven zijn we aangewezen op transcripties. Die zijn in de decennia na de dood van de meester bij honderdtallen gemaakt en voor duizendkoppige publieken uitgevoerd. De gevierde organist Edwin Henry Lemare lustte er wel pap van. HansJörg Albrecht heeft op het label Oehms al eerder laten horen dat hij de kunst van het transcriberen tot in de vinger- en teentoppen beheerst. Bij het beluisteren van deze cd vroeg ik me keer op keer af: hoe flikt 'ie dat. De man lijkt over een derde arm en een derde been te beschikken. Zelf verschaft hij daarover in de begeleidende tekst helaas geen enkele informatie; daar beperkt hij zich tot een denkbeeldig interview met 'der Meister'. De hier bespeelde 'Doppelorgelanlage' in St. Nikolai te Kiel werpt alleen maar nog meer vragen op. Die 'Anlage' bestaat uit twee instrumenten: het Kleuker orgel uit 1965 en het Cavaillé-Coll/Mutin orgel, bouwjaar onbekend. Beide instrumenten werden in 2004 middels een elektrische installatie bespeelbaar gemaakt vanaf één speeltafel. Het boekje geeft wel de dispositie van beide instrumenten, maar maakt ons niets wijzer over de aard van de 'Anlage'. In een interview naar aanleiding van een eerdere cd met transcripties van muziek uit Wagners 'Ring' gaat Albrecht uitgebreid in op de mogelijkheden die het instrument biedt, maar maakt hij tevens duidelijk dat een en ander ook door overdubbing tot stand is gekomen.

Hoe dan ook, dit is een cd die van begin tot eind indruk maakt door een verbluffende virtuositeit, onberispelijk muzikaal inzicht en een opname die klinkt als een klok. Albrecht heeft gekozen voor een vijfdelige opbouw die gerelateerd lijkt aan de orgelsymfonieën van Widor. Zo komt hij tot de volgende indeling:

1. Introduktion - Ouverture Tannhäuser
2. Adagio - Vorspiel Parsifal
3. Scherzo - Ouverture Der fliegende Holländer
4. Intermezzo - Vorspiel Tristan und Isolde
5. Finale - Vorspiel Die Meistersinger von Nürnberg

Nog even iets over de beide instrumenten. Het Kleuker orgel heeft drie werken, hoofd- rug - en zwelwerk, en pedaal. Met 48 registers is het niet bijzonder groot, maar door de 'Elektrifizierung' in 2004 zijn de klankmogelijkheden enorm uitgebreid door allerlei superoctaaf- en suboctaafkoppels, nog afgezien van de setzercombinatie die voor repertoire als dit onmisbaar is. Het Cavaillé-Coll orgel lijkt met twee klavieren en pedaal (17 registers) sprekend op het instrument dat de bouwer in 1881 maakte voor de Sint Augustinuskerk te Amsterdam. Het bouwjaar is onbekend, het werd in 1921 door Mutin in de Noordfranse stad Tourcoing geplaatst, en in 2003/4 overgeplaatst naar Kiel. Daar werd het eveneens 'elektrifiziert', zonder dat de oorspronkelijke traktuur werd veranderd. In dit geval betekent het kennelijk alleen maar dat het bespeelbaar is vanaf de speeltafel van het Kleuker orgel.

Een intrigerende cd, in de eerste plaats door het overweldigende klankpalet, van de strelende voix célestes van Cavaillé-Coll tot de overdonderende erupties van Kleuker. Albrecht 'baseert' zijn transcripties op die van Lemare en Erwin Horn. De opname heeft voldoende ruimte zonder naar kathedraal te ruiken, maar is gelukkig ook niet te droog zoals in concertzalen als die van Amsterdam en Genève, waar het magnifieke orgel nooit de kans krijgt om individueel te schitteren in een genereuze akoestiek. En wie weet komen we er ooit nog eens achter hoeveel troeven uit de digitale trukendoos aan deze uitgave te pas zijn gekomen. Het resultaat is zonder meer 'jawdropping' - je kin hangt op je schoenen.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links