CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, juli 2018

 

Vivanco: Missa Assumsit Jesus – Assumsit Jesus Petrum – O sacrum convivium - De profundis – Versa est in luctum – Surge, propera, amica mea – Assumpta est Maria – Veni, dilecte mi – Magnificat primi toni

De Profundis o.l.v. Robert Hollingworth
Hyperion CDA68257 • 71' •
Opname: mei 2017, St. George's Church, Chesterton, Cambridge (VK)

 

Sebastián de Vivanco (ca. 1551-1622) deelde de koorschool met Tomás Luis de Victoria (1548-1611) in het Spaanse Ávila. In de schaduw van die reus uit de renaissance werd hij een van de meest veronachtzaamde Spaanse componisten van zijn tijd. Hij was maestro de capilla in zijn geboorteplaats, en vervolgens in grote Spaanse steden als Lérida en Segovia. Na lang geaarzeld te hebben tussen een positie in Sevilla en Ávila koos hij in 1588 voor Ávila, waar hij veertien jaar werkzaam bleef. De laatste decennia van zijn bestaan bracht hij door als kapelmeester in Salamanca. Daar had hij het geluk om de Antwerpse drukker Artus Taberniel (Artus Tavernier) te leren kennen. Drie boeken met Missen, Magnificats en Motetten werden door Taberniel in druk uitgegeven. In discografisch opzicht is Vivanco volkomen overschaduwd door Victoria. Wanneer we de behoorlijk betrouwbare webcatalogus Presto Classical moeten geloven is dit pas de tweede cd die aan zijn werk wordt gewijd. De andere is een uitgave van het label Glossa, waarop de achtstemmige mis In Manus Tuas tot klinken komt, samen met een Magnificat en tien motetten, opgenomen in 2000, en uitgebracht in 2002 (GCD 921405). Een prachtige cd, die zich richt op de rijkdom in Vivanco's componeren met naast de vocalisten een uitgebreid instrumentaal ensemble van koperblazers met cornetten, shawms en sackbutts. Op deze tweede cd, uitgebracht door Hyperion, gaat het er wat soberder aan toe.

De Profundis is een vocaal ensemble, gevestigd in Cambridge, en opgericht in 2011 door Mark Dourish (hij is een van de tenoren). Dat ensemble onderscheidt zich in de allereerste plaats door zijn doelstelling: de muziek uit de renaissance uit te voeren in lage stemming, met gebruikmaking van de mannenstemmen die toentertijd ter beschikking stonden kort gezegd: geen jongens- en uiteraard geen vrouwensopranen. Dat lijkt logisch, maar is al heel lang een onderwerp van discussie. Kort door de bocht komt het er op neer of men deze partituren uitvoert met of zonder sopranen. Gezien de dominante aanwezigheid in het Verenigd Koninkrijk van gemengde koren waarin jongenssopranen zingen, een praktische overweging waarvoor men begrip kan opbrengen.

Wat vervolgens opvalt is dat dit ensemble niet werd opgericht door een dirigent, maar in de praktijk werkt met gastdirigenten. Daaraan kan nog een derde observatie worden toegevoegd, en die betreft de omvang van het koor. Met zes alten, zeven tenoren, zeven baritons plus zes bassen is het rijk bezet; bovendien worden de bassen bijgestaan door een bajón (fagot). De dirigent van deze productie, Robert Hollingworth, heeft onder andere naam gemaakt met een opname van de veertigstemmige mis van Alessandro Striggio, voor het label Decca ik heb hem hier besproken. In het colofon is een opmerkelijk stukje informatie verborgen: Programme devised by Bruno Turner. Turner (1931) is naast een succesvol zakenman een kenner van het repertoire van de renaissance en dirigeerde eind jaren zeventig het Londense vocaal ensemble Pro Cantione Antiqua in opnamen voor DG. Die opnamen gingen eveneens uit van de lage stemming, en daarmee is de cirkel (bijna) gesloten.

 Dit is kennelijk de discografische première van de Missa Assumpsit Jesus , hoewel die claim in het boekje niet wordt gemaakt. Het is tevens een kennismaking met een interpretatieve keuze, die afziet van instrumentale kleuring en zich richt op de vocale essentie. Dat maakt eerlijk gezegd nieuwsgierig naar een wat intiemere benadering die waarschijnlijk dichter bij de omstandigheden komt waaronder deze werken tot stand kwamen.
Beggars can't be choosers
merkte John Heywood in 1546 op in zijn Collection of proverbs, vijf jaar voor de geboorte van Vivanco. We mogen dolblij zijn met deze goudeerlijke kennismaking met de essentie van Sebastián de Vivanco, een ten onrechte vergeten grootmeester.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links