CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, november 2014

 

Vivaldi Edition

Klik hier voor de inhoud

Brilliant Classics 94840 (66 cd's)

 

Feest voor fans van Vivaldi. Brilliant Classics brengt deze Vivaldi Edition op 66 cd's uit voor iets minder dan één euro per schijfje. De voorganger van deze uitgave, Vivaldi Masterworks, kocht ik begin deze eeuw nog bij het Kruidvat - het was een doos met 35 cd's en een lengte van veertig centimeter. Het nieuwste materiaal dat erin zat waren een viertal cd's met vocale werken, in juli 2000 opgenomen door Pieter Jan Leussink en zijn manschappen. Leussink was verantwoordelijk voor de complete Bachcantates die Brilliant in het Bachjaar 2000 uitbracht - een uitgave waar heel veel 'serieuze' muziekliefhebbers geen raad mee wisten en waarop door cririci nogal denigrerend werd gerageerd. Ik luister er nog steeds met plezier naar, al was het alleen maar om die jongetjes te horen zingen met een overgave die veel volwassen zangers tijdens hun studie kwijtraken.

Zelfs een doos met 66 cd's bevat maar een fractie van al het moois dat Vivaldi bijelkaar heeft geschreven, en deze Edition is dan ook samengesteld uit hetgeen Brilliant in de afgelopen jaren bijeen heeft weten te sprokkelen, en in losse uitgaven heeft uitgebracht.

De eerste helft van deze editie is op zichzelf een geschenk uit de hemel. Iedereen die duizelig wordt van de vloedgolf aan Vivaldi-cd's waar maar geen eind aan schijnt te komen ontmoet hier een simpel houvast. De opusnummers die uitgevers aan Vivaldi's werken toekenden lopen van 1 naar 12 en zijn hier keurig in volgorde op de eerste 19 cd's te horen. Omdat bovenstaande weblink alleen RV nummers hanteert zet ik ze even voor u op een rijtje.

Opus 1. Twaalf Triosonates (cd 1&2)
Opus 2. Twaalf Vioolsonates (cd 3&4)
Opus 3. L'Estro armonico, 12 concerti (cd 5&6)
Opus 4. La Stravaganza, 12 concerti (cd 7&8)
Opus 5. Zes Vioolsonates en Triosonates (cd 9)
Opus 6. Zes Vioolconcerten (cd 10)
Opus 7. Twaalf Vioolconcerten (cd 11&12)
Opus 8. Il cimento dell'armonia, 12 concerti, waaronder de Vier Jaargetijden (13&14)
Opus 9. La Cetra, 12 concerti (cd 15&16)
Opus 10. Zes Fluitconcerten (cd 17)
Opus 11. Zes Vioolconcerten (cd 18)
Opus 12. Zes Vioolconcerten (cd 19)

Opvallend is dat deze twaalf opusnummers in Amsterdam werden uitgegeven - niet in Venetië of Milaan. Ze worden gespeeld door het strijkersensemble L'Arte dell' Arco, dat geleid wordt door Federico Guglielmo, die ook de vioolsolist is in concerten zowel als sonates. De Vioolsonates opus 2 pikte ik eerder dit jaar al op bij Blokker in de Dorpsstraat, maar het merendeel van de overige cd's werd in de zomer van 2014 opgenomen. Op cd 20-22 staan de complete hoboconcerten, die ik hier al heb besproken. Op 23-26 volgen de celloconcerten, eveneens in 2014 opgenomen door L'Arte dell' Arco, met cellist Francesco Galligioni. Dezelfde uitvoerenden zijn in een kleine bezetting verantwoordelijk voor de drie volgende cd's met Concerti da Camera. Vanaf cd nummer 30 komen andere uitvoerenden in beeld. Otto (8) Concerti Solennni worden uitgevoerd door La Magnifica Communità, nog steeds op oude instrumenten. Op nummer 31 een oude bekende: Erik Bosgraaf speelt blokfluitconcerten, een cd die ik hier enthousiast heb ontvangen. Als de editie hier zou zijn gestopt zou ik niet mopperen, met twaalf complete opusnummers en heel veel mooie extra's.

Concertos & Sinfonias for strings is de titel van cd nummer 32 tot 34, ze worden gespeeld door de Budapest Strings, en u mag ze vergeten. Na ruim dertig cd's musiceren met de ramen open gaan we ineens terug naar de benauwde kelder van het strakke legato en het ruime vibrato van een halve eeuw geleden, lessen die men leerde van de successen van I Musici.

Gelukkig is dat een kort intermezzo, op cd 35 keren we terug naar de vertrouwde geluiden van L'Arte dell' Arco, met concerten voor mandoline en luit, en op nummer 36 komen zes orgelconcertjes tot klinken. De volgende cd is een oude bekende, Fabio Biondi en Rinaldi Alessandrini in een zestal strijkersconcerten, ook al te horen op de eerdere uitgave, en gevuld met doublures uit onder andere L'Estro armonico. In cd 38 zijn zeven fagotconcerten aan de beurt, voortreffelijk gespeeld door Roberto Giaccaglia. Acht fluitconcerten op cd 39, op oude instrumenten. Op cd nummer 40 vijf Concerti per molti strumenti. Met cd 41 maken we een uitstapje naar Nederland in een combintie van mandoline en cello. Viola de Hoogh speelt drie cellosonates; Marten Scheffer en Rens van Zalm presenteren concertjes voor één en twee mandolines.

Op cd 42 maken we kennis met een nieuw Italiaans ensemble, Modo Antiquo, geleid door componist en dirigent Federico Maria Sardelli. Hij schrijft in de stijl van Vivaldi en op Brilliant zijn al twee cd's met zijn werk verschenen. Hier dirigeert hij een verzameling opera-ouvertures. Een schijfje waarop de diversiteit van Vivaldi's componeren optimaal uit de verf komt, en smaakvol gespeeld. Cd 43 bestaat uit transcripties van vioolsonates en triosonates, smaakvol omgeschreven naar één of twee blokfluiten en continuo. Jaap ter Linden speelt de complete cellosonates op cd 44 en 45, repertoire dat hem als geen ander is toevertrouwd, met de al even voortreffelijke Lars Ulrik Mortensen aan de toetsen. Wat een weelde!

CD 46 bevat de vier fluitsonates RV 48-51 en twee triosonates voor twee fluiten. Plus een arrangementje van Jean Jacques Rousseau van De Lente uit de Vier Jaargetijden voor fluit solo. Er wordt gespeeld op traverso's. Op cd 47 staan zes hobosonates, uitgevoerd op oude instrumenten. Met deel 48 is iets bijzonders aan de hand - daar vinden we Il Pastor Fido opus 13, tot voor kort toegeschreven aan Vivaldi. Het blijkt te zijn gecomponeerd door Nicolas Chédeville - zes fluitsonates, hier uitgevoerd door blokfluit en continuo, waarin de basblokfluit een lustig partijtje meeblaast. Ze worden gespeeld door het Collegium Pro Musica, dat ook cd 49 heeft volgespeeld, met alweer twee sonates uit diezelfde Pastor Fido, nu gespeeld op traverso. De rest van de schijf is gevuld met fluitsonates en een trio voor fluit, hobo en fagot. Johann Sebastian Bach was een groot bewonderaar van Vivaldi, en liet dat blijken door vijf concerten uit L'Estro Armonico om te schrijven naar klavier. Ze zijn uiterst speelbaar op orgel, en Elena Barshai, de echtgenote van de legendarische Russische dirigent Rudolf Barshai maakte een jaar of tien geleden een dubbel-cd van alle bewerkingen die Bach voor deze bezetting maakte. Ze zijn hier besproken door collega Aart van der Wal.

Op cd 51 gaan we naar de opera. Vivaldi wilde zijn leven lang een beroemd operacomponist worden; zo graag zelfs dat hij op het eind van zijn leven een nieuw bestaan in Wenen probeerde op te bouwen met zijn opera's. Dat is hem niet gelukt. Wat ook niet is gelukt is de uitvoering van de opera Teuzzone die we vinden op cd 51-53. De zangers wil ik nergens van beschuldigen, maar het orkest is beneden alle peil. De uitgave kwam nota bene oorspronkelijk uit op het Italiaanse label Tactus. Snel vergeten.
Gelukkig keren we met de opera Ottone in Villa terug naar het ensemble waarmee we begonnen, L'Arte dell'Arco van Federico Guglielmo, die een uitstekende cast tot zijn beschikking heeft - cd 54 en 55 zijn een feest om te beluisteren. De registratie dateert uit 2008 en is al net zo mooi. Wat betreft opera zijn we er in deze editie hiermee doorheen.

Over naar de geestelijke muziek, het laatste hoofdstuk. Met als eerste werk het Latijnse oratorium Juditha triumphans, uitgevoerd door het ensemble Modo Antico onder Federico Maria Sardelli, die eerder op cd 42 gunstig opviel met de opera-ouvertures. Het is even wennen aan de holle akoestiek van de Chiesa waarin werd opgenomen, maar er wordt gedreven gemusiceerd en gezongen op cd 56 en 57. Ostra Picta & Gloria RV 589 en het schitterende Magnificat RV 611 worden op cd 58 uitgevoerd onder leiding van Ludwig Güttler. Degelijke uitvoeringen op moderne instrumenten uit de voormalige DDR, eind jaren tachtig gemaakt in de Dresdener Lukaskirche.

Voor de volgende drie cd's gaan we naar Nederland, naar Elburg om precies te zijn. Pieter Jan Leusink en zijn Holland Boys' Choir maakten in 2000 een aantal opnamen die ook verschenen in de Masterworks Box. Het 'andere' Gloria RV 588, Dixit Dominus en wederom het Magnificat, nu in de oorspronkelijke versie, RV 610. Niet iedereen zal het met me eens zijn, maar ik blijf een zwak houden voor deze gedreven amateurs, die hoorbaar geloven in Vivaldi en hun dirigent. Het aanvullende repertoire bestaat uit drie grote werken voor altus, Stabat Mater, Nisi Dominus en Amor, hai vinto - gezongen door Sytse Buwalda, bezitter van een van de mooiste altstemmen die ons land heeft voortgebracht. Ondanks de beperkingen goudeerlijk musiceren op cd 59-61.

De solocantates in de buurt van RV 650 en volgende komen aan bod op cd 62-64. Het is weer de beurt aan Federico Maria Sardelli en zijn Modo Antica, een betrouwbaar ensemble dat gekoppeld wordt aan drie sopranen: Rosanna Bertini mag cd 62 volzingen, en is niet tegen haar taak opgewassen - alweer een Tactus productie. Op cd 63 en 64 krijgen Elena Cecchi Fedi en Nicki Kennedy een kans. We mogen blij zijn met het repertoire, en de dames doen hun best, maar soms vraag je je wel af of er in het land van de oude muziek wel voldoende op technisch kunnen wordt gelet. Zeker, coloraturen en hoge noten piepen lukt wel orde, maar wat is er gebeurd met toonvorming, stabiliteit en ademsteun? Gemengde gevoelens blijven hangen, ook al ben ik me ervan bewust dat veel luisteraars dit heel mooi zullen vinden.

De editie wordt passend besloten op de Veluwe, met Pieter Jan Leusink, het Nederlands Bach Collegium, sopraan Marion Strijk en altus Sytse Buwalda, eveneens in solocantates. Ze werden in 2000 opgenomen en maakten net als cd 59-61 deel uit van de Vivaldi Masterworks box. Ik kan alleen maar herhalen wat ik hierboven opmerkte: goudeerlijk musiceren.

Hoe vat je zoiets samen? Ik ben blij met deze doos met 66 cd's. Sommige zal ik nooit meer beluisteren, maar dat was te verwachten. Andere hebben mijn oren geopend voor onverwachte kwaliteiten van deze componist of voor nieuwe ensembles in het steeds actiever wordende muzikale Italië. Maar het mooiste vind ik het kolossale verschil in kwaliteit tussen de Vivaldi Masterworks Box uit 2000 die ik meesleepte uit de dichtstbijzijnde Kruidvat vestiging. En niet alleen dat - om deze Editie vol verrassingen aan te schaffen is maar één muisklik nodig. Binnen vierentwintig uur luistert u naar prachtige uitvoeringen van meesterwerken waarvan een halve eeuw geleden niemand een weet had. Wat een luxe!


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links