CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, januari 2010

 

 

Visman: Septet (1999).

Schönberg Kwartet, Het Trio.

Visman: New Heaven! (2003).

The Gents o.l.v. Peter Dijkstra.

Visman: Sables, Oxygène (2008).

Barbara Hannigan (sopraan), Limburgs Symfonie Orkest o.l.v. Ed Spanjaard.

Et'cetera KTC 1378 • 61' •

www.bartvisman.com


Wil de echte Bart Visman opstaan? Dat is het gevoel dat de licht ontredderde muziekliefhebber zou kunnen bekruipen bij beluistering van deze cd. Het Septet uit 1999 confronteert ons met klanken waarvan de stekels recht overeind staan. New Heavens! is geschreven in de beste Engelse koortraditie. De overrompelende liederencyclus Sables, Oxygène bevat gelijke delen Ravel, Skrjabin en Messiaen in een meeslepende roes van verzadigde orkestklanken die aarzelend beginnen en ‘zwaar van vreugde’ eindigen in een stralend Es groot.

Bart Visman werd in 1962 geboren in Naarden, en hield zich aanvankelijk alleen als amateur bezig met muziekbeoefening. Hij studeerde rechten en filosofie aan de Vrije Universiteit, en besloot pas in 1988 tot een loopbaan in de muziek. Niet als musicus, maar als componist. Hij studeerde bij Daan Manneke en Geert van Keulen bracht hem het orkestreren bij. In 1996 ontving hij de Aanmoedigingsprijs van het Amsterdamse Fonds voor de Kunst. Visman kan orkestreren als de beste en brengt die vaardigheid met veel succes in praktijk. De meeste muziekkenners zullen hem eerder associëren met de bewerking die hij maakte voor Opera Trionfo van Poulencs Les Mamelles de Tiresias, dan met zijn werk als componist.

Dat Bart Visman het componeren geleerd heeft bij Daan Manneke is nog duidelijk te horen in de dissonanten van het Septet, een werkstuk waarvan Visman zich naar eigen zeggen al had gedistancieerd, maar waar hij bij nader inzien toch een valide werkmethode en een eigen logica terughoorde. Dat hij een vakman is laat hij horen in het grote koorwerk voor mannenkoor met alten – eigenlijk gewoon een motet – New Heaven! Dat het roer inmiddels drastisch is omgegooid is zonneklaar. De harmonische taal is helder, tonaal met milde dissonanten en gekruid met subtiliteiten als vocaliseren op een rollende rrr.

De tekst van de bijna een half uur durende vijfdelige liederencyclus Sables, Oxygène, is geschreven door Saskia Macris (1964, Amsterdam), dichteres, zangeres, componiste en organiste die haar jeugd en studietijd in Frankrijk doorbracht, maar zich daarna weer in Nederland vestigde. Haar gedichten zijn niet verhalend, maar roepen stemmingen op en zijn daardoor bijzonder geschikt om verklankt te worden. Het idioom dat Visman hier gekozen heeft is ongegeneerd romantisch. De statische, grondtonige zettingen van de oneven delen worden afgewisseld met een weelderige wals in deel twee en een explosief scherzo in deel vier. Operaliefhebbers zullen in het tweede lied onwillekeurig associaties horen met de grote aria Ah! je ris van Marguerite uit de opera Faust van Gounod. Kenners van het orkestrepertoire zullen herinnerd worden aan de decadente atmosfeer van La Valse van Maurice Ravel. Dat neemt niet weg dat Visman hier een sterk staaltje eigentijds componeren heeft geleverd: een stuk van deze lengte dat klinkt als een klok en van de eerste tot de laatste seconde boeit is een grootse prestatie. En woorden als vulgair of gemakzuchtig, die in het nieuwe tonale componeren zo gemakkelijk opduiken, zijn hier absoluut niet op hun plaats.

Ed Spanjaard dirigeerde de gearrangeerde orkestratie van Visman bij ‘zijn’ Nieuw Ensemble in Les Mamelles. Spanjaard is chefdirigent van het jubilerende Limburgs Symfonie Orkest, en om de 125ste verjaardag van dat ensemble luister bij te zetten verschafte het orkest de opdracht tot deze liederencyclus en zo te horen waren ze er verguld mee. De inmiddels geheel in ons vaderlandse muzieklandschap ingeburgerde Canadese sopraan Barbara Hannigan excelleert als soliste. Geen C gaat haar te hoog, want de tessituur liegt er niet om, maar daardoor schiet de tekst erbij in – maar die staat keurig afgedrukt, dus geen nood. Peter Dijkstra zorgt met zijn keurtroepen voor een ideale vertolking van het voor hen in opdracht geschreven New Heaven!

De opnamen zijn gemaakt voor de Publieke Omroep tijdens concerten die werden opgenomen door TROS en KRO. Alleen in het koorwerk zijn een paar storende kuchen bijgedragen door een creatieve concertbezoeker. Voor de rest is het puur genieten.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links