CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, maart 2014

 

Veress: Strijkkwartet nr. 1 - Strijkkwartet nr. 2 - Concert voor strijkkwartet en orkest

Basel String Quartet; Hungarian Symphony Orchestra o.l.v. Jan Schultsz

Toccata Classics TOCC 0062 72'

Opname: oktober 2012, SRF Studio Zürich Brunnenhof (Strijkkwartetten),
januari 2013 Tom-Tom Studio D,
Jenö Hubay Music School Concert Hall, Boedapest

 

De Hongaarse componist Sándor Veress (1907-1999) studeerde bij Bela Bartók en was de leraar van György Ligeti. In een Hongarije zonder communisme zou dat voor een bloeiende carrière met internationale allure hebben gezorgd. De praktijk pakte anders uit: Ligeti vluchtte in 1956 naar Duitsland; Veress had acht jaar eerder al de wijk genomen naar Zwitserland. Ligeti werd wereldberoemd; Veress mag bogen op een uitstekende academische reputatie, maar het internationale concertpodium bereikte hij nauwelijks. Dankzij zijn leerling Heinz Holliger is er echter in de loop der tijd wel de nodige discografische aandacht aan hem besteed. Wie deze vergeten Hongaar wil leren kennen kan het best beginnen bij de beide strijkkwartetten (1931 en 1937). Ze zijn niet alleen typerend voor de taal van Veress, ze maken ook volkomen duidelijk waar die taal vandaan komt. Ze is geboren uit de volksmuziek van de Balkan die hij samen met Bartók in kaart bracht, en ze laat zich insprireren door de lyrische impulsen die Zoltan Kodaly daarin ontdekte.

De strijkkwartetten zijn al vaker opgenomen, maar deze uitgave presenteert de discografische première van het Concert voor strijkkwartet en orkest uit 1961. Veress schuwde de nieuwste ontwikkelingen in het naoorlogse componeren niet, inclusief het gebruik van de twaalftoonsmethode. Hij combineert die nieuwe taal echter met de verworvenheden van Bartók, en zo komt het klinkende resultaat grof gezegd ergens halverwege de Muziek voor Snaarinstrumenten van Bartók en de Lyrische Suite van Alban Berg uit. Waarmee overigens in het geheel niet gezegd is dat hier van epigonisme sprake zou zijn, integendeel. Veress heeft een geheel eigen geluid, maar dat is helaas voor de dagelijkse concertpraktijk al lang geen argument meer. Deze plaatpremière wordt zowaar gedirigeerd door 'een Hollander in Boedapest', Jan Schultsz. Schultsz is niet zomaar een dirigent, hij maakte ook naam als pianist in cd's die hij opnam voor het label Harmonia Mundi, onder andere met de tenor Werner Güra. Schultzs en zijn orkest doen hun uiterste best, en het resultaat is alleszins beluisterbaar, alleen had met name het strijkorkest kunnen profiteren van iets meer repetitietijd, maar daar was uiteraard geen geld voor. Het Basel String Quartet draagt deze cd in zijn eentje met een voortreffelijke prestatie. De opname met orkest is degelijk zonder spectaculair te worden, de in Zwitserland gerealiseerde registratie van de beide kwartetten is piekfijn. Een prachtige introductie tot deze enigmatische Hongaar.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links