CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, januari 2011

 

 

Vasks: Vioolconcert (Distant Light) - Musica Dolorosa - Viatore

Katarina Andreasson (viool),
Swedish Chamber Orchestra o.l.v. de solist

BIS-CD-11150 • 74' •

 

 

 


Peteris Vasks (1946), zoon van een predikant uit Letland, geniet sinds een jaar of vijftien wereldfaam, vooral door bekentenismuziek voor strijkorkest als de Symfonie Stemmen (1991), Musica Dolorosa (1983) en het Vioolconcert Licht van verre (1996/7). Zijn muziek wil uitdrukking geven aan het lijden van zijn landgenoten in de periode voorafgaand aan de verzelfstandiging van de Baltische staten. Vasks muziek raakt kennelijk bij veel luisteraars een gevoelige snaar, wat ook mag blijken uit het flinke aantal opnames dat inmiddels van deze stukken is verschenen. De plaatpremière (Teldec) van het vioolconcert werd in 1999 verzorgd door Gidon Kremer en de Kremeratica Baltica, de opdrachtgevers van het werk. Onder Kremers vingers komt het tot leven op een manier die zijn weerga niet kent. Kremer communiceert de angst, het verdriet, de extase, alles wat deze overvolle en pathetische partituur te bieden heeft op onnavolgbare, Kremeriaanse wijze.

In 2003 werd het stuk opnieuw opgenomen (Ondine, ODE 1005), met John Storgards als solist en het Ostrobothnische Kamerorkest onder Juha Kangas. De interactie tussen solist en strijkers wordt hier afgeremd door de aanwezigheid van een dirigent met als gevolg een tamelijk prozaische weergave van de partituur. Op de nieuwste en hier te bespreken uitgave zijn de verhoudingen weer hersteld en neemt Katarina Andreasson als leider van het Zweeds Kamerorkest de solopartij voor haar rekening. Andreasson heeft gelukkig een geheel eigen visie op het werk, introvert en nostalgisch, en zij bezit bovendien een prachtige slanke viooltoon.

Henryk Górecki schreef in 1977 zijn Derde symfonie en noemde haar de Symfonie der Klaagliederen; niemand kon vermoeden dat juist dit werk in 1992 een bestseller op cd zou worden. Maar de tijdgeest was er rijp voor, en Peteris Vasks zat al langer op dezelfde golflengte: hij schreef in 1983 een werk met een al even pakkende titel, ‘Musica dolorosa’, voor strijkorkest – een Requiem voor zijn zuster. Ook Musica Dolorosa is al diverse malen opgenomen. In een interessant commentaar gaf hij aan: ‘Ik heb er altijd van gedroomd dat mijn muziek zou klinken in situaties waarin mensen ongelukkig zijn, in ziekenhuizen en gevangenissen, in overvolle treinen en bussen....Mijn muziek is bedoeld voor heel veel mensen, niet alleen voor concertbezoekers’. We laten die utopische gedachte voor wat het is, want van Musica Dolorosa op zijn iPod in een overvolle trein wordt de gemiddelde reiziger ook niet vrolijker. Viatore, uit 2001, beleeft hier zijn plaatpremière, de wereldpremière vond overigens plaats in Rotterdam, op 9 december 2001 – was dat niet het Festival van de Nieuwe Spiritualiteit? Dit stuk zou je de Letse tegenhanger van Arvo Pärts Fratres kunnen noemen.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links