CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, oktober 2018

 

Cello Concertos of 1966

Tsintsadze: Celloconcert nr. 2

Sjostakovitsj: Celloconcert nr. 2, op. 126

Maximilian Hornung (cello), Deutsches Symphonie-Orchester Berlin o.l.v. Andris Poga
Myrios MYR023 • 61' •
Opname: september 2017, Jesus-Christus-Kirche, Berlijn-Dahlem

 

Cello Concertos of 1966 is de titel van deze cd en voor de verandering loont de wervende tekst op de achterkant de moeite:

We are in the year 1966, in the Soviet Union. While Shostakovich is enjoying the success of the world première of his Second Cello Concerto, the Georgian composer Sulkhan Tsintsadze is putting the finishing touches on his own new work. In their respective concertos, these two composers draw their own psychogram: a sombre landscape, intermittently illuminated by rays of light, brightened up with just a few prudent dabs of colour here and there.

De auteur van de toelichting, Elizabeth Wilson, heeft recht van spreken, want ze was erbij. Als dochter van de Amerikaanse ambassadeur in Moskou maakte ze tussen 1964 en 1971 deel uit van de celloklas van Mstislav Rostropovtsj. Bovendien is ze de auteur van ‘Sjostakovitsj – a life remembered' en biografieën van Jacqueline Dupré en Rostropovitsj.

In haar inleiding geeft ze een boeiend overzicht van de ontwikkeling van het celloconcert in de Sovjet Unie, en dan stuiten we vanzelf op dat gedenkwaardige jaar 1966, dat twee prachtige celloconcerten opleverde. Een ervan heeft wereldfaam verworven en maakt deel uit van het repertoire van iedere grote cellist, hoewel de concertprogramma's uitwijzen dat het in populariteit ver achterligt op zijn oudere broertje. Over het Tweede Celloconcert van Sulkhan Tsintsadze hoeven we het dan al niet meer te hebben – alleen een handvol cellisten weet van het bestaan ervan. Sulkhan Tsintsadze (1925-1991) was een Georgische componist en cellist, geboren en gestorven in de hoofdstad Tblisi. Hij maakte deel uit van een strijkkwartet, en voor dat medium heeft hij zijn belangrijkste werken geschreven: tusssen 1947 en 1991 ontstonden twaalf strijkkwartetten.

In zijn vroege werk voldoet Tsintsadze aan de eisen van de machthebbers om muziek te schrijven die rekening houdt met het bevattingsvermogen van de gemiddelde Sovjet burger, maar in 1966 was hij die beperking voorbij. Zijn Tweede Celloconcert is net als zijn Zesde Strijkkwartet een werk waarin hij een eigen geluid gevonden heeft dat affiniteit verraad met Bartók en Sjostakovitsj. Het heeft als ondertitel ‘in five episodes' en is dus in feite een eendelig werk. De eerste episode exposeert een motto waarvan al het overige thematische materiaal is afgeleid. De tweede episode is een fluisterend andante voor gedempte strijkers met een hartbrekende cellosolo, de derde is een bijtend scherzo, de vierde een solocadens, en de vijfde een coda dat in het niets oplost.

Het Tweede Celloconcert van Sjostakovitsj is het tegenovergestelde van het Eerste. Mahler versus Haydn. De première werd gedirigeerd door Evgeny Svetlanov en gespeeld door Mstislav Rostropovitsj; ze vond plaats op 25 september 1966, de zestigste verjaardag van de componist. In Moskou was het een groot succes, maar in het Europa van de zestiger jaren werd Sjostakovitsj in kringen met een oog voor muzikale vooruitgang met de nodige argwaan bekeken. Ruim een halve eeuw later zijn de kansen gekeerd en puilt de cd-catalogus uit van de opnamen van de beide celloconcerten.

Maximilian Hornung (1986) werd al op zijn drieëntwintigste benoemd tot solocellist van het orkest van de Beierse omroep. Na vier jaar besloot hij tot een solocarrière, die leidde tot opnamen voor diverse labels als Sony en DG. Dit is zijn debuut op het label Myrios, en de zorg die aan de toelichting werd besteed wordt gereflecteerd in de kwaliteit van zijn spel. In Sjostakovitsj steekt hij Rostropovitsj naar de kroon, en in Tsintsadze staat hij eenzaam aan de top. Met één uitzondering. Op de eerste pagina van het boekje lezen we: This album is dedicated to Eldar Issakadze, in memory of a great musician and wonderful person. Op youtube is cellist Issakadze te horen in een magistrale uitvoering van dit celloconcert, maar jammer genoeg laat de orkestbegeleiding hier en daar te wensen over. Het spreekt bijna vanzelf dat Hornung studeerde bij Issakadze.

Celloconcertos of 1966 is door de uitgekiende programmering, de intelligente toelichting, het superbe spel van Maximilian Hornung, het uitstekend presterende orkest onder Andris Poga en de fenomenale opname van labelchef Stefan Cahen een pracht van een cd geworden. Maar de hoofdprijs gaat naar Sulkhan Tsintsadze, die in 1966 een Celloconcert schreef dat nu, in 2018, voor het eerst in zijn eenzame schoonheid te beluisteren valt. Schitterend!


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links