CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, januari 2011

 

 

Tournemire: Sagesse op. 34 – Poème op. 32 – Triptyque op. 39 – 3 Lieder op. 46 – Solitude – Le désir qui palpite – Dialogue sacré op. 50

Michael Bundy (bariton), Claire Seaton (sopraan, op. 50), Helen Crayford (piano)

Naxos 8.572347 • 71' •

 

 


De Franse componist en organist Charles Tournemire is een enigmatisch fenomeen, al was het alleen maar om het feit dat de helft van zijn scheppingen nog steeds niet in druk verschenen zijn. We kunnen daar direct aan toevoegen dat de andere helft niet wordt uitgevoerd. Met één belangrijke uitzondering: zijn orgelcomposities zijn zo nu en dan nog te horen, op concerten en geluidsdragers. Ook in orgelland Nederland, waar de wind in het afgelopen decennium gedraaid is van noordoost naar zuid. Daardoor is een klimaatverandering ontstaan waarin het Noordduitse orgelideaal concurrentie te duchten heeft gekregen van de zuidelijke symfonische orgelcultuur. Zelfs transcripties van orkestwerken mogen tegenwoordig weer op het orgel tot klinken komen. In het geval van Tournemire betekent dat, dat er tenminste één Nederlandse organist bezig is om zijn orgelwerken op cd vast te leggen, Tjeerd van der Ploeg.

 
  Charles Tournemire (1870-1939)

Tournemire werd geboren in 1870, hij studeerde orgel bij Widor, maar zijn liefde ging uit naar César Franck. Hij kon nog net een jaartje meepikken in de compositieklas van Franck, en na het overlijden van zijn idool werd hij uiteindelijk zijn opvolger als organist van de Parijse Sainte-Clotilde. Als organist en improvisator genoot hij een kolossale reputatie. In 1930 maakte hij op ‘zijn’ orgel opnamen van een vijftal improvisaties. Ze zijn door zijn leerling Maurice Duruflé uitgeschreven en als concertwerken tot zijn meestgespeelde stukken gaan behoren. In het laatste decennium van zijn leven – hij overleed in 1939 - wijdde Tournemire zich aan de compositie van zijn magnum opus voor orgel, L’Orgue Mystique, een encyclopedisch werk met de complete muziek voor de katholieke eredienst van iedere zon- en feestdag van het kerkelijk jaar. Wie wil begrijpen waar Olivier Messiaens muzikale wortels liggen, moet hier zijn oor eens te luisteren leggen.

In de eerste helft van zijn carrière hield Tournemire zich uitgebreid bezig met orkestmuziek, kamermuziek en een aantal opera’s, waarvan er slechts één op de planken is gebracht. Hij voltooide zeven symfonieën, in een idioom dat je een kruising tussen het harmonische avontuur van Debussy, en de modale ernst van D’Indy zou kunnen noemen. Geen van zijn symfonieën heeft repertoire gehouden, maar zes van de zeven – met uitzondering van de vocale zesde – zijn opgenomen voor het label Marco Polo. Die zullen ongetwijfeld in de nabije toekomst worden heruitgegeven op Naxos.

Dat brengt ons op deze nieuwe uitgave, eveneens op Naxos, van de vrijwel complete werken voor zang en piano die Tournemire aan het papier toevertrouwde. Het zijn eigenlijk geen van allen liederen in de traditionele zin van het woord. Daarvoor zijn ze dikwijls te lang en te filosofisch van opzet: de teksten zijn vaak gebaseerd op religieuze onderwerpen. De Dialogue sacré waarmee de cd eindigt, is een duet voor sopraan en bariton op een tekst uit het bijbelse Hooglied. Het openingswerk, Sagesse, is een achttien minuten durend zelfgesprek op een tekst van Verlaine, tussen een onwaardige zondaar en zijn Verlosser. De grote verrassing van deze uitgave zal voor veel luisteraars de schitterende Triptyque opus 39 zijn, met zijn pakkende melodische en harmonische wendingen vergelijkbaar met het Poème de l’amour et de la mer van Ernest Chausson.

Bariton Michael Bundy is geen nieuwkomer in dit repertoire, integendeel, hij is een expert. Eerder verzorgde hij uitgaven van liederencycli van twee andere ‘orgelcomponisten’, Charles-Marie Widor en Louis Vierne, eveneens voor Naxos. Zijn liefde voor dit repertoire blijkt niet alleen uit zijn interpretaties, maar ook uit uitstekende toelichtingen, gebaseerd op zijn boek Prophets without honor. Samen met partner Helen Crayford aan de piano maakt hij deze cd tot een waardevolle luisterervaring.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links