CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, augustus 2018

 

Telemann - The Concerti-en-Suite

Telemann: Concerto-Suite TWV 54: F1 - Concerto di Camera TWV 43: g3 - Concerto-Suite TWV 51: F4

Tempesta di Mare: Philadelphia Baroque Orchestra & Chamber Players
Chandos Chaconne CHAN 0821 • 63' •
Opname: okt. 2017, Independence Seaport Museum, Philadelphia (VS)

   

Tempesta di Mare opereert onder de toegevoegde naam Philadelphia Baroque Ensemble & Chamber Players, een constructie die drie ensembles suggereert en om uitleg vraagt. Het gezelschap ging in 1996 van start als Philadelphia Chamber Players en werd in 2002 uitgebreid tot Baroque Orchestra, waarbij de mogelijkheid om ook in kleine bezetting op te treden behouden bleef, zie het repertoire op deze uitgave. Gwyn Roberts (traverso en blokfluit) en Richard Stone (theorbe) zijn samen verantwoordelijk voor de leiding. Tempesta di Mare (Storm op Zee) ontleent zijn naam aan het gelijknamige concert van Antonio Vivaldi en staat sinds 2004 onder exclusief contract bij Chaconne, de barokke poot van het label Chandos. De voorlaatste cd met werken van Johann Gottlieb Janitsch is hier door Aart van der Wal besproken.

De stille kracht achter het programma op deze cd is Steven Zohn, verantwoordelijk voor de uitstekende toelichting en een van de traversospelers in het orkest. Zohn publiceerde in 2008 Music for a Mixed Taste, een uitgebreide studie over de instrumentale werken van Telemann. Zijn expertise vindt op deze cd zijn weerslag in een categorie werken die strikt genomen niet bestaat in de TWV - de Telemann Werke Verzeichnis. Die Verzeichnis is wat betreft de instrumentale werken ingedeeld op basis van bezetting. Zo worden de soloconcerten ondergebracht in TWV 51, en de concerten voor meer dan vier instrumenten (molti strumenti bij Vivaldi) in TWV 54. De enorme verzameling orkestsuites valt onder TWV 55. De rubricering verloopt volgens de toonsoorten, waarbij F1 staat voor het eerste concert in F-groot. Bij de enorme productie van Telemann hoeft het geen betoog dat er meerdere items in dezelfde toonsoort voorkomen.

Zohn is tot dit programma gekomen via een andere invalshoek. Hij heeft gekeken naar de vorm waarin de stukken gegoten zijn: concert of suite. Daarbij stuitte hij op drie partituren in een mengvorm, concerten die gebouwd zijn als een suite, met dansvormen als belangrijkste onderdelen. Een Concerto da Camera voor blokfluit, twee violen en continuo wordt geflankeerd door een Vioolconcert en een Concerto per molti strumenti, beide zevendelig. Zohn betoogt in zijn toelichting dat deze werken weliswaar vaker zijn opgenomen, maar dat dit de eerste keer is dat ze op één cd zijn samengebracht.

Het concert in F voor meerdere instrumenten waarmee de cd opent vertoont een meer dan toevallige gelijkenis met het Eerste Brandenburgse Concert van Sebastian Bach. Het maakt tevens duidelijk dat vanuit het perspectief van de toenmalige smaak Telemann regelmatig in de top tien stond en Bach als een sufkont werd bekeken. Een sterk punt maakt Tempesta door het openigsdeel (vivace), na het tweede deel (scherzando), te herhalen. Op die manier wordt de verbinding met de vertrouwde suite met zijn uitgebreide opening in Franse stijl (Französische Ouvertüre) vastgehouden. Op de enige andere opname van dit werk (La Stagione, Michael Schneider) wordt die herhaling niet gemaakt. Bovendien zorgde Richard Stone voor de reconstructie van het missende Trio in het vijfde deel, het Menuet, aan de hand van twee teruggevonden hoornpartijen.

Op de foto's in het boekje zien we vier traverso's terwijl de partituur van TWV 51:F4 er toch maar twee voorschrijft. Navraag bij traversospeelster Gwyn Roberts leert dat men besloot om de oude Dresdense traditie om de blazers te verdubbelen bij een uitgebreidere strijkersbezetting hier ook te volgen. Op dezelfde foto's zien we ook vier hoorns, maar hier is van verdubbelen geen sprake: vanwege het uithoudingsvermogen werden voor de beide suites twee afwisselende koppels hoornisten ingeschakeld. Overigens is di t werk in alles behalve de naam een volwassen vioolconcert, compleet met een stijlvolle cadens van de hand van solist Emlyn Ngai, de concertmeester van Tempesta.

Het Concerto di Camera in g maakt deel uit het eerste deel van Telemanns overbekende Tafelmusik, een verzameling Suites, Concerten en Sonates in drie delen. De bezetting wordt hier aangevoerd door de blokfluit, gespeeld door Gwyn Roberts

In de fotomontage op de voorkant van het boekje houdt Telemann de gescheurde Philadelphia Liberty Bell in zijn handen, symbolisch voor het feit dat zijn muziek ook in de Nieuwe Wereld uitstekende pleitbezorgers heeft gevonden. Tempesta is een topensemble dat naast zijn vaste concertserie in Philadelphia gastoptredens over de hele wereld verzorgt, en zich onderscheidt door de uitmuntende musicologische zorg die aan de muziek wordt besteed. De opname in het Seaport Museum van Philadelphia is voorbeeldig.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links