CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, oktober 2016

 

Telemann: Dubbelconcerten met blokfluit

Concert in e voor altblokfluit en traverso TWV 52:e1 - Concert in a voor twee altblokfluiten TWV 52:a2 - Concert in F voor altblokfluit en fagot TWV 52:F1 - Concert in a voor altblokfluit en viola da gamba TWV 52:a1 - Concert in Bes voor twee altblokfluiten TWV 52:B1

Erik Bosgraaf, Yi-Chang Liang (blokfluit), Anna Besson (traverso), Robert Smith (viola da gamba), Marije van der Ende (fagot), Ensemble Cordevento

Brilliant Classics 95249 • 63' •

Opname: aug. 2015, Kruiskerk Burgum

 

Georg Philipp Telemann (1681-1767) liet een ongekend groot oeuvre van zo'n zesduizend titels na. Daarbij zijn een enorm aantal dat voor huiselijk gebruik is geschreven, en dus in allerlei bezettingen kan worden gespeeld - de aanduiding melodie-instrument was goed voor viool, fluit, hobo en natuurlijk de blokfluit, tot rond 1800 het huiselijke muziekinstrument bij uitstek. Heerlijk voor blokfluitisten, maar een beetje onoverzichtelijk voor de muziekliefhebber die in het bos van Telemann de bomen niet meer kan vinden. De Friese blokfluitist Erik Bosgraaf (Drachten, 1980) is niet alleen een begenadigd virtuoos op zijn instrument, hij is ook een pientere ondernemer, en - nog belangrijker - een kundig musicoloog. Hij is oprichter en leider van het Ensemble Cordevento (corde=snaren, vento=wind) waarmee hij diverse cd's opnam met werken van o.m. Vivaldi en Bach. Sinds vorig jaar is daaraan de naam van Telemann toegevoegd, we herdenken in 2017 zijn 250 ste sterfdag.

In augustus 2015 toog het gezelschap naar de Kruiskerk in het Friese Burgum, van oorsprong een kloosterkerk uit de twaalfde eeuw. Daar werden de complete werken die Telemann expliciet bestemde voor de blokfluit als solo-instrument integraal opgenomen. Het resultaat is geen musicologisch bijeengeraapte grabbelton, maar een logische verzameling die door de afwisseling in bezetting steeds verrast, en de verzamelaar toch een houvast biedt. De werken van Telemann zijn gecatalogiseerd in de Telemann Werke Verzeichnis (TWV), waar ze zijn ondergebracht in categoriën en gerangschikt naar toonsoort. Zo staat TWV 51:e1 voor werkgroep 51 (soloconcerten), concert nummer 1 in e-klein, de bezetting van het solo-instrument speelt dan nog geen rol. De categoriën die voor deze uitgave van belang waren zijn TWV 55, de Suites of Ouvertures (net als bij JSB zijn de namen inwisselbaar), TWV 51, Soloconcerten en TWV 52, concerten voor twee solo-instrumenten.

Op Brilliant 95248 is de enige Suite of Ouverture die Telemann schreef voor de blokfluit opgenomen, de Suite in a klein. De begeleiding bestaat uit een strijkorkest en het bekende basso continuo. Decennialang kon de muziekliefhebber van dit werk kennisnemen in de uitvoering van Jean-Pierre Rampal, een elpee die in de jaren tachtig uitkwam op het label CBS. Op de Brilliant uitgave staat nog een tweede suite, in Es-groot, en geschreven voor flûte pastorelle, herdersfluit. Afgaande op de benaming en de omvang van anderhalf octaaf neemt Bosgraaf aan dat het gaat om een panfluit. Aangezien de panfluit in wezen niets anders is dan een bundel blokfluiten een mooie gelegenheid om dit zelden gehoorde stuk op de blokfluit te spelen. Het aanvullende repertoire op deze cd bestaat uit de beide concerten die Telemann expliciet voor de blokfluit bestemde. Deze cd is hier door Aart van der Wal besproken.

Op de andere cd die in augustus 2015 werd opgenomen zijn vijf concerten verzameld uit categorie TWV 52, concerten voor twee of meer instrumenten. Hier heeft Telemaan gezorgd voor verrassende en unieke combinaties. Wat te denken van een concert voor blokfluit en fagot? Opvallend is dat al deze concerten geschreven zijn in de traditie van de sonata da chiesa (kerksonate), een vierdelige sonate in de volgorde langzaam-snel-langzaam-snel. Het bekendst van de vijf is het concert in e-klein voor blokfluit en traverso, waar Telemann in het tweede largo Handel het thema aanleverde van de aria 'Where'er you walk' uit de Messiah. In het slotdeel horen we een ruige Poolse boerendans. Tussen 1704 en 1706 verkeerde Telemann regelmatig in Silezië, waar hij uit de eerste hand kennismaakte met de locale volksmuziek. Naar eigen zeggen een bron van ideeën 'voor het leven'.

Met deze beide cd's heeft Bosgraaf met zijn muzikale vrienden ons een prachtig en systematisch inzicht verschaft in de rol van de blokfluit in het oeuvre van Telemann. Een instrument dat altijd de bijzondere liefde van de componist heeft behouden, sinds hij zich als tienjarig schooljongetje het spel zelf eigen maakte en tot in zijn tienerjaren bleef beoefenen.

De uitvoeringen zijn zoals altijd tot in de puntjes verzorgd, net als de opnamekwaliteit en de geschreven toelichting. Maar het belangrijkste is toch dat het plezier in deze muziek uit de luidsprekers spat.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links