CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, mei 2018

 

Takemitsu: Requiem – November Steps (voor biwa, shakuhachi en orkest) – Far calls coming, far (voor viool en orkest) – Visions

Kinshi Tsuruta (biwa), Katsuya Yokoyama (shakuhachi), Yuzuki Horigome (viool), Tokyo Metropolitan Symphony Orchestra o.l.v. Hiroshi Wakasugi
Denon CO-79441 • 57' •
Opname: juli 1991, Tokyo Metropolitan Art Space

   

Toru Takemitsu (1930-1996) lijkt na zijn dood langzaamaan van de grote concertpodia te zijn verdwenen, maar hij geldt nog steeds als de belangrijkste componist die het keizerrijk Japan heeft voortgebracht. Wie zich wil verdiepen in deze toondichter stuit op drie obstakels: een kolossaal oeuvre, een voorliefde voor rustige klanken, en een mateloze bewondering voor Olivier Messiaen. Geen van de leerlingen van Messiaen klinkt zo naar de maître als Takemitsu, die zich ontwikkelde als autodidact en kennelijk heel goed geluisterd heeft naar zijn idool. Het Requiem voor strijkers uit 1957 zou zomaar kunnen doorgaan voor het vijfde deel van L'Ascension, het eerste opvallende orkestwerk van Messiaen, geschreven in 1933.

Wie Takemitsu zonder omwegen wil leren kennen kan uitstekend terecht bij een cd die het label Denon in 1992 uitbracht. Naast voornoemd Requiem komen daarop drie markante werken tot klinken, die het gevolg zijn van opdrachten, deels verstrekt door prestigieuze opdrachtgevers. November Steps (1967) ontstond in opdracht van het New York Philharmonic Orchestra en zijn toenmalige chef Leonard Bernstein. In dit werk maakt Takemitsu voor het eerst gebruik van instrumenten uit de Japanse volksmuziek: de biwa (een soort luit) en de shakuhachi (een bamboefluit). In zijn toelichting geeft Takemitsu een rake omschrijving van de shakuhachi: ‘In de westerse muziek beweegt het geluid horizontaal. Maar het geluid van de shakuhachi staat rechtop als een boom.' Aardig detail: in december 1969 presenteerde Bernard Haitink November Steps bij het Concertgebouworkest.

Toen Takemitsu tijdens een bezoek aan Chicago ingesneeuwd raakte nam hij de gelegenheid te baat om het Chicago Art Institute te bezoeken. Twee schilderijen van Odilon Redon maakten een diepe indruk, Mystère en Les yeux clos. Indrukken die jaren later hun plaats vonden in een opdrachtwerk voor het honderdjarig bestaan van het orkest: Visions.

Far calls coming, far ontleent zijn titel aan een passage uit Finnegan's Wake van James Joyce, en is in feite niets anders dan het langzame deel van een vioolconcert.

Het beeld van Toru Takemitsu lijkt na zijn dood in de mist van de muziekgeschiedenis te verglijden. Wie hem op de valreep wil leren kennen kan zich geen beter startpunt bedenken dan deze cd. Vier karakteristieke werken, uitstekend gespeeld en opgenomen – een prachtig memento.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links