CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, december 2019

Sjostakovitsj: The Bedbug op.19 - Love and Hate op. 38

Mannheim Opera Choir, Deutsche Staatsphilharmonie Rheinland-Pfalz o.l.v. Mark Fitz-Gerald
Naxos 8.574100 • 59' •
Opname: februari 2019, Philharmonie, Ludwigshafen (D)

   

Sjostakovitsj schreef in 1925 als negentienjarige met zijn eerste symfonie een meesterwerk dat hem plaatste in het gezelschap van vroegrijpe genieën als Mendelssohn en Britten. De première in Leningrad in 1926 werd nog datzelfde jaar gevolgd door een uitvoering onder Bruno Walter in Berlijn. De jonge componist was erbij, en binnen de kortste keren was hij een van de eerste bezitters van een automobiel. Een schril contrast met de armoede waarin het gezin Sjostakovitsj gedompeld was sinds het overlijden van vader Dmitri in 1922. Twee jaar lang spijkerde Dmitri junior het inkomen bij met zijn verdiensten als bioscooppianist. Filmmuziek zou hem zijn halve leven lang van een min of meer vast inkomen blijven voorzien.

Het succes van de jonge Dmitri bracht hem in 1929 in contact met de avant garde van het theater, vertegenwoordigd door toneelschrijver Vladimir Majakowski en regisseur Vselovod Meyerhold. Voor de enscenering van het toneelstuk De Bedwants (The Bedbug) zocht Meyerhold iemand die de muziek kon leveren zoals hij die zich voorstelde: muziek van de straat. De jonge Sjostakovitsj voelde zich uitgedaagd en leverde op maat. Het verhaal is te dol voor woorden, maar de situaties leverden voer voor al even dolle muziek in de vorm van marsen, walsen, polka's en ballades. Meyerhold koos als uitgangspunt het muziekkorps van de plaatselijke brandweer, en de partituur wordt dan ook overheerst door toeters en slagwerk. Sjostakovitsj was heel secuur in het nummeren van zijn werken, waardoor alle toneel-en filmmuzieken van een opusnummer zijn voorzien. The Bedbug werd als 'Suite opus 19' uitgegeven door Boosey and Hawkes. De dirigent van deze opname, Mark Fitz-Gerald, verdiept zich al decennia in de theatermuziek van Sjostakovitsj en heeft uit de schetsen van de componist drie deeltjes voorzien van een orkestratie, die aan deze opname zijn toegevoegd. Het gaat om de tracknummers 2 tot 4, een Foxtrot, Galop en Wals. Daarmee verschilt deze registratie met die van Leon Botstein en het American Symphony Orchestra, die te beluisteren is op YouTube.

Van de muziek bij de film Love and Hate uit 1935 resteren alleen wat schetsen, het manuscript van destijds is onvindbaar. Fitz-Gerald stelde zichzelf de omineuze taak om op het gehoor een reconstructie te maken. Monnikenarbeid die resulteerde in een partituur met een speelduur van ruim een half uur. Hier horen we niet alleen sardonische humor, maar ook een aanzet tot symfonische schildering, zoals we die later tegenkomen in films als Five Days, Five Nights (1961). De orkestratie vraagt hier om een normaal bezet orkest, uitgebreid met koor en orgel.

Het spreekt vanzelf dat het hier om discografische premières gaat, en als zodanig betekent deze uitgave een mijlpaal in de ontginning van het oeuvre van Sjostakovitsj. Fitz-Gerald heeft de beschikking over het uitstekende orkest en koor van de opera te Mannheim, en het resultaat laat niets te wensen over. Voeg daaraan toe de uitgebreide toelichting (compleet met de synopsis van de absurde verhaallijnen) en een opname die werd gemaakt onder het toeziend oog van producer Stefan Lang van Deutschlandradio Kultur en het beeld is compleet. Een must voor iedereen die wil weten wat de 23-jarige Sjostakovitsj uitspookte om zijn nieuwe automobiel te kunnen betalen.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links