CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, april 2020

Valentin Silvestrov …Touching the Memory…

Silvestrov: Four Postludes (voor piano en strijkorkest) – Moments of Poetry and Music (voor sopraan, piano en strijkorkest) – Three Postludes op. 64 (voor piano) – Epitaph (voor piano en strijkorkest) – Three Waltzes op. 54 (voor piano) – Two Elegies op. 60 (voor piano) – Moments of Memory III (voor piano en strijkorkest) – Moments of Memory II op. 27 (voor piano) – Hymn-2001 (voor strijkorkest)

Alexei Lubimov (piano), Elise Gäbele (sopraan), Ensemble Musiques Nouvelles o.l.v. Jean-Paul Dessy
Brilliant Classics 95765 • 78' •
Opname: 23 febr. 2008, Dada Studio, Brussel

   

Alexei Lubimov (1944) is een pianist met een internationale reputatie en een breed repertoire dat hij speelt op een al even breed instrumentarium – van clavichord tot Steinway. In Valentin Silvestrov (1937) heeft hij een componist gevonden met een al even breed stilistisch bereik, van het midden van de negentiende eeuw tot de avant-garde – hij noemt het metamuziek. De filosofie daarachter verwoordt hij als volgt: ‘We zijn al in het derde millennium beland, en alleen al daarom is alles wat we willen zeggen een nagalm, een herinnering, een postludium van datgene wat ooit reeds gezegd is. Postludium is de geest van onze tijd. We zitten al lang in de Coda van het hele tijdperk, en dat kan nog heel lang duren'. Het resultaat is muziek die klinkt als geen andere; de ene helft herinnert aan Silvestrovs eigen radicale verleden en de andere helft klinkt zo negentiende-eeuws dat ze gevaar loopt voor kitsch te worden versleten. Verbrokkelde septiemakkoorden en sentimentele wijsjes zijn de vaste bestanddelen van zijn muzikale woordenschat. Aan rafels gereten nostalgie komt in zijn simpelste vorm voorbij – alsof er bij de buren uit vergeelde albums op een gammele piano wordt gespeeld.

Het label Naxos bracht in 2017 een cd uit onder de titel Moments of Memory II, nu verschijnt op Brilliant een soortgelijke uitgave: …touching the memory… De bezetting is dezelfde, strijkorkest en piano, en het repertoire kent een gedeeltelijke overlap: Moments of Memory III, een compositie uit 2003, vinden we op beide cd's. Dat zorgt overigens wel voor enige verwarring, want bij Naxos heet het Moments of Memory II. Brilliant vermeldt dat het gaat om 6 Pieces for String Orchestra, maar vergeet de piano erbij te vermelden. Of het nu om nummer II of III gaat, het is wel degelijk hetzelfde stuk, en aangezien het niet is uitgegeven komen we er niet achter wie gelijk heeft.

De opname op Brilliant werd gemaakt in 2008, maar de cd verscheen tien jaar later. Bij Brilliant denk je dan al gauw aan een licentie, maar daarvan blijkt in dit geval geen sprake. De opname werd in eerste instantie gemaakt voor de Belgische publieke omroep, en is voor een deel te zien op YouTube, een live-opname van 20 februari 2008 met een andere pianist (André Ristic). Op 23 februari namen dezelfde uitvoerenden deze cd op, nu met Alexei Lubimov als pianist. Het uitvoerende apparaat is een klein strijkorkest (één contrabas) dat deel uitmaakt van Ensemble Musiques Nouvelles, onder leiding van componist/dirigent Jean-Paul Dessy. Als vocaal intermezzo brengt sopraan Elise Gäbele een lied op tekst van Paul Celan (Russisch gezongen). Het klinkende resultaat is voortreffelijk: in deze klanken moet je als uitvoerder onvoorwaardelijk geloven, anders heeft het geen zin.

De argeloze luisteraar zal zich verbazen over de wonderlijk aandoende nagalm in deze metamuziek, die – zoals ergens in een bespreking was te lezen – klinkt alsof ze met elektronische middelen is gerealiseerd. Dat is gehoorsbedrog, alles wat u hoort is door Silvestrov uitgeschreven. Hij maakt van zijn jarenlange ervaring in de avant-garde gebruik om door middel van gediviseerde partijen een soort genoteerde nagalm te suggereren. De klanken zijn doodsimpel, maar de noten zijn dat bepaald niet. Al met al een fascinerende inkijk in de wereld van Silvestrov. Als bonus krijgen we een drietal walsen die de componist speelt op de ietwat verstemde piano in de huurflat waar hij al zijn hele leven woont. Goed genoeg voor Valentin Silvestrov, die in zijn geboortestad Kiev is blijven wonen onder het motto: Bach is ook nooit in New York geweest.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links