CD & DVD-recensie

 

© Siebe Riedstra, juli 2016

 

Schumann: Celloconcert in a, op. 129 - Pianotrio nr. 1 in d, op. 63

Jean-Guihen Queyras (cello), Isabelle Faust (viool), Alexander Melnikov (piano), Freiburger Barockorchester o.l.v. Pablo Heras-Casado

Harmonia Mundi HMC 902197 55'

Opname: mei/augustus/september 2014, Teldex Studio, Berlijn

Bonus-dvd met live-opname Celloconcert, 7 mei 2014, Philharmonie Berlijn

   

Isabelle Faust bespant haar Stradivarius 'Doornroosje' even gemakkelijk met darmsnaren als met staal. Haar repertoire rijkt van Bach tot Ligeti en ze maakt op het podium geen onderscheid tussen kamermuziek en optreden met orkest. Het is haar allemaal even dierbaar. Van het label Harmonia Mundi kreeg ze al in 2003 carte blanche om haar ideeën in klinkende munt om te zetten. Ze combineerde een vertolking van Dvoraks vioolconcert met diens Pianotrio opus 65. Cellist Jean-Guihen Queyras en pianist Alexander Melnikov waren haar muzikale maatjes. Tien jaar en vele cd's verder presenteren ze hier het schitterende sluitstuk van hun laatste project: de drie soloconcerten van Robert Schumann combineren met de drie pianotrio's. Niet op stalen snaren maar in samenwerking met het Freiburger Barockorchester en als centrum van de aandacht een Streicher fortepiano uit 1847. Om het project allure te verlenen werd er een concert gepland in de Berliner Philharmonie, waar op één avond de drie soloconcerten tot klinken kwamen en beeldopnamen werden gemaakt. De jonge Spanjaard Pablo Heras-Casado dirigeerde (uit het hoofd).

Dat concert vond plaats op 7 mei 2014, maar denkt u niet dat de live-opnamen van die gedenkwaardige avond op de cd's terechtkwamen. Na de concertuitvoering werden er in de Teldex Studio's in Berlijn gloednieuwe opnamen gemaakt voor de cd's. Het interessante van die werkwijze is dat de geluidsopnamen en de beeldopnamen duidelijke verschillen vertonen. Op deze derde aflevering van het Celloconcert bijvoorbeeld, was de cello van Queyras voor de grote ruimte van de Philharmonie uitgerust met drie darmsnaren en één stalen snaar, vanwege het grotere volume - in de studio koos hij voor vier darmsnaren.

In de bespreking van de beide andere afleveringen ben ik al uitgebreid ingegaan op de merites van deze interpretaties, waarbij vooral de discussie over Schumanns vermeende onvermogen om te orkestreren niet onbesproken mocht blijven. Ook hier wordt zonneklaar aangetoond dat Leonard Bernsteins uitspraak: 'it takes a fine orchestra to play Schumann' recht overeind staat. En het Freiburger Barockorchester is zo'n 'fine orchestra'. Niet alleen door de kleinere bezetting en de oude instrumenten, maar ook door de maximale aandacht die Pablo Heras-Casado besteedt aan de balans. Uiteraard vallen de verschillen pas echt op wanneer je voor het celloconcert de legendarische opname van Jacqueline DuPré weer eens uit de kast haalt. Maar juist na zo'n confrontatie met het verleden valt op hoeveel ruimte er is voor nieuwe inzichten.

Dat wordt misschien nog wel treffender geïllustreerd in de pianotrio's waar de Streicher pianoforte uit de collectie van Edwin Beunk zo'n centrale rol speelt. Wie gewend is aan de kamerbreed geëgaliseerde romige klanken van een Steinway zal aanvankelijk wellicht gruwen bij de kolossale verschillen die zo'n pianoforte in de verschillende registers voortbrengt. Maar toch zijn er momenten waar je als luisteraar moet erkennen dat Schumann zich overduidelijk door Streicher heeft laten inspireren. Langsam, mit inniger Empfindung schrijft hij boven het langzame deel van zijn Eerste pianotrio, een van de mooiste adagio's die hij heeft gecomponeerd. Inniger dan hier zal het niet vaak empfunden zijn, vooral wanneer tegen het slot de openingsmaten in een fluisterzacht pianissimo terugkeren.

Het is één ding wanneer drie bevlogen musici alles op alles zetten om hun idealen in klank om te smeden, zonder de onvoorwaardelijke steun van een platenlabel blijft het bij dromen. Dat het label Harmonia Mundi het aangedurfd heeft om zich in deze magere tijden voor honderd procent te committeren verdient de allerhoogste lof. Artistiek directeur Martin Sauer mag in de componistenhemel aanschuiven naast Robert Schumann.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links