CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, juli 2009

 

 

Rota: Symfonie nr. 1 in G - nr. 2 in F.

Filarmonica '900 del Teatro Regio di Torino o.l.v. Marzio Conti.

Chandos CHAN 10546 • 62' •

 

 

 

 


Nino Rota is een geval apart. Aanbeden door miljoenen om zijn filmmuziek voor Fellini en Coppola - zijn 'score' voor The Godfather werd beloond met een Oscar -† en toch niet erkend door het concertpubliek waarvoor hij drie symfonieŽn, twee pianoconcerten, twee celloconcerten, zeven opera's en een vracht kamermuziek produceerde.

Nino Rota werd geboren in 1911 in Milaan in een beschermde muzikale omgeving; zijn moeder was concertpianiste, zijn opa was componist. Rota was een componerend wonderkind: op zijn twaalfde werd een oratorium van zijn hand met succes uitgevoerd. Hij studeerde bij Pizzetti en Casella, en op advies van Toscanini in de Verenigde Staten aan het Curtis Institute in Philadelphia. Daar was hij leerling van Rosario Scalera in compositie, samen met Samuel Barber en Gian-Carlo Menotti; zijn leraar in orkestdirectie was Fritz Reiner. Rota zoog de muziek van de nieuwe wereld op als een spons en keerde terug naar ItaliŽ, vol met indrukken van Gershwin, Copland, jazz en blues. †

22 jaar was hij, en over gebrek aan belangstelling had hij niet te klagen. Het in opkomst zijnde fascistische regime schiep er plezier in om vernieuwers en traditionalisten tegen elkaar uit te spelen, en hoewel Rota's muziek originele trekken vertoonde, was zijn vertrouwen in een ononderbroken traditie klip en klaar. Dat wordt vooral duidelijk in zijn eerste twee symfonieŽn (1935-9 en 1937-41). Zijn vocabulaire heeft niets gemeen met de vooruitstrevende interrnationale voorhoede. Integendeel, zijn symfonieŽn zijn geworteld in de Centraal-Europese traditie van Brahms en DvorŠk. In dat opzicht sluit hij perfect aan bij zijn grote voorganger Giuseppe Martucci (1856-1909), schepper van twee solide Brahmsiaanse symfonieŽn.

Rota was een muzikale kameleon; geen groter contrast is denkbaar tussen de eerste symfonie en de Sonate voor fluit en harp (1937), waarin dirigent Gianandrea Gavazzeni de stem hoorde van een Italiaanse Ravel, 'archaÔsch, intiem, de stem van iemand die een stijl heeft gevonden die niet eerder bestond'.

Na de Tweede Wereldoorlog zag Rota zich geconfronteerd met het nieuwe post-weberniaanse denken, waarin voor zijn anachronistisch geoordeelde scheppingen geen serieuze rol was weggelegd. Zijn succes als huiscomponist voor de grote filmmaker Federico Fellini verzwakte zijn positie als componist voor de concertzaal nog meer, maar daar had het grote publiek geen last van: La strada, La dolce vita, , Prova d'orchestra, vestigden zijn reputatie voorgoed. Filmmaker en componist begrepen elkaar. Fellini's beeelden zijn ondenkbaar zonder Rota's muziek - en omgekeerd. Rota schreef intussen onverdroten door, filmmuziek, opera's, concertwerken buitelden over elkaar heen, waarbij hij vrolijk leentjebuur speelde bij zichzelf, in een bonte kruisbestuiving tussen 'ernstige' en 'amusements' muziek; de uitdrukking 'crossover' bestond nog niet.

Het label Chandos is al enige tijd bezig met het vastleggen van de muzikale erfenis van dit muzikale fenomeen. Ze hebben daarvoor de hulp ingeroepen van dirigent Marzio Conti, die met verschillende orkesten al drie cd's heeft ingespeeld: twee celloconcerten, drie concerten voor harp, trombone en fagot, en de 'Sinfonia sopra una canzone d'amore'. Het orkest op deze opname is de ondernemende afsplitsing van het opera-orkest van Turijn, onder de naam Filarmonica '900.

Nino Rota zou aangenaam verrast zijn geweest door het feit dat zijn eerste twee symfonieŽn in de eenentwintigste eeuw in twee verschillende registraties de catalogus sieren. Want ook het label BIS vond een opname de moeite waard, met het orkest van NorrkŲping onder Ole Kristian Ruud (BIS-CD-970). Ondanks de geografische tegenstelling ontlopen de beide opnamen elkaar weinig. Het orkestspel van NorrkŲping is wat meer solide, de Turijners hebben zo te horen iets meer plezier in hun werk - echo's van Prova d'orchestra?†


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links