CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, december 2012

 

 

Rimski-Korsakov Edition

Brilliant Classics 94369 (25 cd’s)

Klik hier voor de complete inhoudsopgave

 

 

 

 


Dit is niet een complete uitgave van het oeuvre van Nikolaj Rimski-Korsakov, en het is ook niet een selectie van de meest geliefde werken van de meester. Toppers als het Capriccio Espagnol, de Ouverture Groot Russisch Paasfeest en de Processie van de Edellieden uit Mlada ontbreken. Waarom? Brilliant heeft doodeenvoudig een aantal uitgaven die zich al in de eigen catalogus bevonden gebundeld. 25 cd’s in kartonnen hoesjes (wallets) in een stevige kartonnen doos (clamshell). Om te beginnen de 5cd-box met symfonische werken, waarvan vier van de vijf een licentie zijn van het Britse label ASV. Dirigenten Yondani Butt en Loris Tjeknavorian staan aan het hoofd van Londense en Armeense orkesten. De resultaten zijn degelijk, maar de competitie is fel.

Het tegenovergestelde is het geval met de liederen, die eerder uitkwamen in een doosje met vier cd’s. Hier is van competitie geen sprake. De mooiste liederen verschijnen hier en daar op liederavonden, en dus ook op recital-cd’s. Maar een complete editie heeft lang op zich laten wachten. Ze is meer dan welkom, en voor veel muzieklefhebbers zal dit segment een reden zijn om deze editie onverwijld aan te schaffen. De uitvoeringen variëren van competent tot uitstekend, de opnamen zijn prima in orde, maar we wisselen wel voortdurend van akoestiek, ook binnen gegroepeeerde bundels. Daardoor luister je net alsof je cd-speler op de stand ‘shuffle play’ staat. Wie bekend is met het fenomeen weet dat dat ook voor aangename verrasssingen kan zorgen. Mezzosopraan Marina Choutova is zo’n surprise in het laatste van de Vier Liederen opus 3 – Op de heuvels van Georgië. Dat zijn de leuke ervaringen die zo’n aanschaf rechtvaardigen. Ik ga een speellijst Marina Choutova samenstellen.

Dan is er nog een cd met twee kamermuziekwerken, het pianotrio en het pianokwintet met blazers. Kamermuziek was naar eigen zeggen niet Rimski’s forte. Het Pianotrio uit 1897 is een laat werk, dat onvoltooid bleef. Schoonzoon Maximilian Steinberg heeft het voltooid, en pas in 1939 in première gebracht. Het wordt hier gespeeld door niemand minder dan David Oistrakh, met zijn vaste pianist Lev Oborin en cellist Sviatoslav Knushevitzky. Drie grootmeesters. De opname dateert uit 1952 en is met liefde opgepoetst. Het Kwintet met blazers dateert net als het Strijksextet uit 1876. Beide werken werden geschreven voor een competitie, en hebben een diverterend karakter (het Strijksextet is niet in deze editie opgenomen, evenmin als de strijkkwartetten).

Een speciale vermelding verdient cd nummer 10, met vier Cantates voor solisten, koor en orkest in wisselende vocale bezettingen. Verzamelaars zullen deze werken misschien geïsoleerd zijn tegengekomen, maar als groep zijn ze bij mijn weten nog niet eerder gepresenteerd. Deze opname verscheen in 2001 op het label Russian Season, maar verliet de catalogus even snel als ze verscheen. Het koor van de Moscow Academy of Choral Art en het Moscow Symphony Orchestra staan onder leiding van dirigent Vladimir Ziva. Er wordt uitstekend gespeeld en gezongen, en op de opname is eveneens niets aan te merken. Het gaat hier om vier wereldlijke cantates, een genre waaraan in Rusland de plichtmatige bijsmaak van officiële gelegenheden kleeft, getuige Tsjaikowski’s Cantate ‘Moskou’. De vier titels zijn achtereenvolgens: 1. ‘Gedicht over Aleksey, de man van God’, opus 20 – 2. ‘Het lied van Oleg de wijze’ opus 58, voor mannenkoor – 3. ‘Uit Homerus’ opus 60, voor sopraan, mezzo, alt en vrouwenkoor – 4. ‘Svitezjanka’ (de kleine zeemeermin uit Svitez), voor sopraan, tenor en gemengd koor, opus 44.

 
  Rimski-Korsakov, geschilderd door Ilja Repin

Brilliant grossiert al enige tijd in opera’s, al dan niet in historische opnamen. Met een beetje fantasie mag je Rimski de Russische Wagner noemen, maar dan wel een die doorgeleerd heeft bij de sprookjescomponist Engelbert Humperdinck. De muziekdramatische werken van Rimski hebben zich in Rusland redelijk staande kunnen houden, getuige de opnamen die recentelijk verschenen onder de directie van Valery Gergiev. De Nederlaandse Opera vergastte ons afgelopen sizoen met een enscenering van ‘De legende van de onzichtbare stad Kitezj en de maagd Fevronia’, een perfecte illustratie van Rimski’s compositorische gaven. Vijf avondvullende opera’s zijn in de box opgenomen, plus twee éénakters. Om met die laatsten te beginnen: Vera Sheloga is een licentie van de Bulgaarse Staatsopera, een uitgave die in Nederland eerder te verkrijgen was op het label Fidelio. Mozart en Salieri is een live-opname (26 dec 1976) uit het Bolshoi-theater die klinkt alsof iemand stiekum een recordertje het theater heeft binnengesmokkeld. De pluskant is dat er met autoriteit gedirigeerd wordt door Gennadi Rozhdestvensky, en magnifiek gezongen door Yevgeny Nesterenko en Alexei Maslennikov.

‘Meinacht’ (op 2 cd’s) wordt eveneens uitgevoerd door de krachten van het Bolshoi, maar nu in een uitstekende studio-opname uit 1995, gedirigeerd door Andrey Chistiakov.

‘Het Sneeuwmeisje’ (3 cd’s) is een beproefde opname van de Bulgaarse Staatsopera uit 1985, oorspronkelijk uitgebracht op het label Capriccio. ‘De Tsarenbruid’ (2 cd’s) is net als ‘Meinacht’ een studioproductie van het Bolshoi, wederom gedirigeerd door Chistiakov, en opgenomen in 1992. Ekaterina Kudriavtsjenko is een schitterende Marfa.

‘Kitezj’ is ondanks een stoplap hier en daar een prachtig muzikaal sprookje, dat zijn kracht vindt in een voortreffelijk geïnstrumenteerde partituur. Jammer dat de met liefde gespeelde orkestpartij van het Nederlands Philharmonisch Orkest bij de Nederlandse Opera niet gesecundeerd werd door een dito enscenering. Nu moesten we ons drie uur lang doodergeren aan een ‘concept’ dat met sprookjes niets van doen had en in flagrante tegenspraak stond tot het betoverende decorontwerp. De drie cd’s in deze uitgave werden opgenomen in 1956, in heel behoorlijuk mono, maar doen toch geen recht aan de klankpracht die Rimsky hier ontvouwt. Blijft over Rimski’s laatste en meest originele opera, ‘De Gouden Haan’, gebaseerd op een verhaal van Poesjkin. Alweer een opname van de Bulgaarse Staatsopera (1985), en eveneens eerder uitgebracht op het label Capriccio. Een klassieker.

De uitgave wordt waardig besloten met twee historische opnamen op cd nummer 25. Nikolai Golovanov dirigereert Shéhérazade in 1950 met een heel speciale concertmeester: David Oistrakh.Iets minder spectaculair, maar niet minder meesterlijk gemusiceerd is de Derde symfonie onder Gennadi Rozhdestvensky (1962).

Deze verrukkelijke muzikale grabbelton verdient misschien niet direct het deftige predikaat Rimski-Korsakov Edition. Dat neemt niet weg dat we hier de ene na de andere aangename verrassing voorgeschoteld krijgen. De voortreffelijke toelichtingen zijn op de website van Brilliant als pdf op te halen. Gezien de uniciteit van veel onderdelen mag deze box in geen enkele verzameling van liefhebbers van deze Russcische grootmeester ontbreken.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links