CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, september 2014

 

Prokofjev: Vioolsonate nr. 1 in f, op. 80 - Vioolsonate nr. 2 in D, op. 94b - Cinq Mélodies op. 35bis

Alina Ibragimova (viool), Steven Osborne (pano)

Hyperion CDA67514 61'

Opname: juli 2013, Henry Wood Hall, Londen

 

Alina Ibragimova is een violiste die durft - beter nog, een musicus met lef. Wat ze ook aanpakt, Hartmann, Bach of Prokofjev, ze pakt de noten bij hun lurven en schudt ze eens flink op. Hartmann en Bach voeren er wel bij, zoals ik hier al eerder liet weten. Met Prokofjev is het opnieuw raak: Ibragimova heeft een soort nieuw vioolspelen ontdekt, waardoor je vanaf de eerste seconde bij de les gehouden wordt - afdwalen is er echt niet bij. Ze dwingt die aandacht niet af door virtuoze hoogstandjes of een consistent 'mooie toon': daar waar de muziek erom vraagt durft Ibragimova 'lelijke' geluiden te maken. In zijn Eerste vioolsonate vraagt Prokofjev om zulke geluiden, de snelle toonladerfiguren in een ijzingwekkend pianissimo in het eerste deel en tegen het slot van de sonate vergeleek hij zelf met 'de wind op het kerkhof'. Sjostakovitsj en Prokofjev waren geen vrienden, maar in het tweede deel van deze sonate, Allegro brusco (bruusk), met zijn hamerende akkoorden en snijdende dissonanten komt Prokofjev wel heel dicht in de buurt van de Mahleriaanse makabere humor van zijn collega. Waarom deze gitzwarte sonate zo'n vreemde eend in Prokofjevs bijt is blijft raadselachtig. Hij begon aan het stuk in 1938, op verzoek van David Oistrakh, maar het zou tot 1946 duren voordat hij het voltooide. In de tussenliggende (oorlogs)jaren componeerde hij o.a. de filmmuziek voor Eisensteins Alexander Nevsky. Oistrakh moet ongeduldig zijn geworden en het was wellicht een taktische zet om Prokofjev ertoe over te halen om samen eens te kijken naar de mogelijkheid om van de Fluitsonate opus 94 uit 1943 een vioolsonate te maken. Daar had Prokofjev wel oren naar en in 1944 traden de mannen naar buiten met de Vioolsonate in D, opus 94b - aan de fluitpartij is nauwelijks gesleuteld. Wellicht gaf het succes van deze transcriptie de componist de benodigde prikkel om weer met zijn eerste sonate aan de slag te gaan.

Prokofjevs Eerste vioolsonate is één van zijn aangrijpendste composities, een weerbarstige verschijning in een oeuvre dat zo gemakkelijk uit de pen van deze vruchtbare toondichter vloeide. Typisch een werk dat van generatie op generatie geleidelijk aan zijn gestalte lijkt te vinden. Natuurlijk was Oistrakh groot in zijn interpretatie, en zijn er na hem talloze violisten geweest die indrukwekkende opnamen hebben ingespeeld. Met dat perspectief voor ogen is Alina Ibragimova een schakel in een traditie die nog heel lang door kan groeien. Dat is het aardige aan muziek in tegenstelling tot woorden: de taal vernieuwt zichzelf zonder dat de noten veranderen. Alina Ibragimova is hard op weg om haar eigen bijdrage te leveren aan dat nieuwe muzikale woordenboek. Alleen maar door niet te spelen zoals de anderen speelden - Bach of Prokofjev, het maakt niet uit. Dapper.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links