CD-recensie

 

© Siebe Riedstra, maart 2014

 

Muffat: Apparatus Musico-Organisticus

Adriano Falcioni (orgel)

Brilliant Classics 94493 53' + 57' (2 cd's)

Opname: mei 2013, Santa Maria Assunta, Giove ( Terni ) (I)

* * *

Martin Haselböck (orgel)

Vol. 1: Naxos 8.553917 55'

Opname: sept. 1996, Abdij Klosterneuburg (Oostenrijk)

Vol. 2: Naxos 8.553990 59'

Opname: september 1996, Stiftskirche Zwettl (Oostenrijk)

 

 

Als kind van Schotse ouders werd Georg Muffat geboren in de Franse provincie Savoy; hij verhuisde als jongetje naar de Elzas. Hij studeerde in Parijs bij Lully, en zwierf door midden-Europa om voor een paar jaar te landen in Salzburg. Van daaruit nam hij de kans waar om in Italië te studeren bij Pasquini; daar leerde hij ook Corelli kennen. Vanaf 1690 was hij werkzaam in Passau aan het bisschoppelijke hof. Tegenover de bisschop verklaarde hij zichzelf te zien als een Duitse componist die de verbinding wil maken tussen de Franse en de Italiaanse stijl. Gezien het klinkende resultaat in zijn 'Ouvertures' (orkestsuites) wordt Muffat algemeen gezien als de eerste 'Europese' toondichter van de zeventiende eeuw. Overigens is daar op het concertpodium nauwelijks iets van te merken, en puilt de cd-catalogus ook bepaald niet uit met titels van Muffat.

Ietsje genuanceerder ligt het op het gebied van de orgelmuziek, die wonderlijke zijstraat van het klasieke muziekleven die door veel hartstochtelijke muziekliefhebbers zorgvuldig wordt gemeden. Daar vinden we een kostbare verzameling orgelwerken onder de titel Apparatus musico-organisticus uit 1690 (Bach was toen een kleuter van vijf), die zijn sporen in het toenmalige muziekleven getrokken heeft, en daarna vergeten is. Tegen het eind van de twintigste eeuw werd deze kostbaarheid herontdekt door pioniers als Gustav Leonhardt. Diens interpretatie van de Eerste toccata uit deze bundel is op youtube prominent aanwezig. We hebben het over twaalf toccata's, aangevuld met een Chaconne, een forse Passacaglia en een Nova Cyclopeias Harmonica, een soort liedvorm waarin de harmonisering centraal staat. De eerste acht Toccata's staan in de acht kerktoonsoorten, de rest gaat daar wat vrijer mee om, evenals de aanvullende werken.

De reden van deze bespreking is uiteraard de nieuwe uitgave van Brilliant Classics, opgenomen en uitgebracht in 2013. Adriano Falcioni bespeeld een recent orgel dat gebouwd is in de Italiaanse traditie, een vrij klein instrument dat desondanks een fors geluid laat horen in een niet al te grote akoestiek. De aanwezigheid van een oudere opname opname op het label Naxos mag echter niet onopgemerkt blijven. Oostenrijks toporganist Martin Haselböck gaat daar aan de slag op twee historische Oostenrijkse orgels (Passau ligt ten slotte vlak over de grens). Hij houdt daarbij rekening met de stemming die verband houdt met de kerktoonsooten op de eerste cd, en zijn 'Wohltemperierte' instrument op de tweede cd wat meer vrijheid geeft om te moduleren.

Beide interpretaties zijn waardevol - kiezen is moeilijk. Haselböck heeft historische instrumenten tot zijn beschikking, biedt een uitbundig speelplezier (denk aan Ton Koopman), en de opname suggereert een grote kerkruimte zonder te gaan zwemmen. In Italië blijven we veel dichter op de noten zitten: het instrument is kleiner, de ruimte is beperkter. De faktuur van het nieuwe orgel suggereert echter ook een totaal andere benadering van deze muziek.

De optelsom is gelukkig niet moeilijk, want beide opnamen komen uit in het onderste prijssegment. En als u persé wilt kiezen: Martin Haselböck is de onbetwiste maestro.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links