CD-recensie

 

© Paul Korenhof, december 2013

 

Wagner: Der Ring des Nibelungen (symfonische delen)

Das Rheingold: voorspel, tussenspelen, Einzug der Götter in Walhall

Die Walküre: Walkürenritt

Siegfried: Waldweben

Götterdämmerung: Siegfrieds Rheinfahrt & Trauermarsch, 'Starke Scheite'

Nina Stemme (sopraan), Orchestre de L'Opéra National de Paris o.l.v. Philippe Jordan

Erato 93414227 (2 cd's)

Opname: Parijs, juni 2013

   

Nog niet zo lang geleden las ik bij Bryan Magee weer eens de stelling dat de muziek van Wagner niet zo mooi mogelijk mocht klinken om een optimaal effect te bereiken. Zwelgen in de schoonheid van de muziek kan het ondergaan van emoties in de weg staan en bij muziek met een 'boodschap' vermindert het ook de didactische waarde. Ik weet niet in hoeverre die theorie op deze dubbel-cd van toepassing is, maar wel is duidelijk dat het werken op instrumentale perfectie hier de dramatische kracht reduceert.
Een voorbeeld daarvan horen we hier meteen in de beroemde maten waarmee Das Rheingold opent en die bedoeld zijn om schijnbaar uit het niet op te komen, alsof zij er altijd al geweest zijn (essentieel kenmerk van Wagner's 'unendliche Melodie'). Als in de vierde maat de fagotten zich bij de contrabassen voegen, proberen veel dirigenten niet alleen de klank van beide groepen te laten versmelten, maar ook laten zij in de maten die daarop volgen de fagotten één voor één ademhalen om een ononderbroken akkoord te creëren. Weliswaar gaf Wagner zelf aan waar adem gehaald kon worden, maar ook op dit punt partituurgetrouwe dirigenten streven naar de suggestie van een eeuwig voortgaande beweging door de overgangen zo vloeiend mogelijk te laten verlopen.
Bij Jordan horen we echter precies wat in de partituur staat, waarbij de fagotten ook niet echt met de contrabassen versmelten, maar er eerder hun eigen timbre tegenover stellen. Mooi gespeeld en prachtig van klank, zonder meer, maar de onbestemde, ongrijpbare atmosfeer die juist zo kenmerkend is voor het mistige, bijna magische voorspel, ontbreekt volledig. Hier ontbreekt ieder spoortje mist en baadt de Rijn in helder zonlicht waarvan de stralen op de keurig gepoetste instrumenten weerkaatsen.

Inmiddels heeft Jordan een behoorlijke Wagner-ervaring opgebouwd, ook in Bayreuth, en dat hij deze muziek in zijn vingers heeft, staat als een paal bovenwater. Wie vooral een subtiel Waldweben, een extatische Rheinfahrt of een indrukwekkende Trauermarsch wil ondergaan, is hier dan ook aan het juiste adres. Voor mij blijft Wagner's muziek echter op de eerste plaats drama en bij alle klankschoonheid miste ik dat een beetje, ook in de door Nina Stemmen voortreffelijk gezongen slotscène uit Götterdämmerung. Zij is inmiddels uitgegroeid tot een geroutineerde Brünnhilde van het moderne, lyrische soort, dat haar rol benadert vanuit het streven naar een jeugdige stemklank en naar vloeiende lijnen. Dat de aandacht voor de tekst daarbij een beetje op de achtergrond lijkt te raken, past overigens bij de aanpak van Jordan, die ook hier symfonische klankschoonheid voorop lijkt te stellen.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links