CD-recensie

 

© Paul Korenhof, januari 2007

Tsjaikovski: De notenkraker - Het zwanenmeer, pas de deux (appendix) - Jevgeni Onegin, polonaise.

Orkest van het Bolsjoi Theater Moskou o.l.v. Alexander Vedernikov.

Pentatone PTC 5186 091 (2 sacd)

 


Een sterk theatraal belichte Notenkraker

Spelen Russen Tsjaikovski anders dan niet-Russen? "Natuurlijk wel," zegt de een, "Onzin!" zegt de ander, maar gelijk hebben ze allebei. Ook Russische orkesten ontkomen niet aan de internationalisering en zullen dus in klank steeds meer lijken op het algemene gemiddelde waarvan inmiddels bijna alle westerse orkesten ondergeschikt zijn geraakt. Speelstijl is iets anders, maar juist omdat Tsjaikovski in zijn componeren betrekkelijk 'westers' georiënteerd was, zal ook voor zijn muziek het 'authentiek-Russische' steeds moeilijker te horen zijn. Toch had ik bij het beluisteren van deze cd's constant het gevoel dat ze 'zo Russisch' klonken en ik heb me suf gepiekerd waar dat in kon zitten. Natuurlijk, er zijn klankdetails, in een elegische frase van de strijkers die in het Westen met veel meer aandacht voor een 'briljante' klank gerealiseerd zou worden, of in een zekere melancholie van de houtblazers, die hier over het algemeen iets afstandelijker en ook preciezer zouden klinken. Daarmee wil ik niet zeggen dat de Russen slordig spelen, verre van dat, maar je hoort wel dat het ze meer om de muziek gaat dan om de technische perfectie, en daarbij voegt zich dan één element, dat hier waarschijnlijk het grootste verschil oplevert: gevoel voor theater. Laten we eerlijk zijn: als we hier in het Westen de balletten van Tsjaikovski horen, gebeurt dat onder leiding van uitmuntende symfonische dirigenten die vaak ook wel enige opera-ervaring hebben, maar die nog nooit van hun leven een ballet begeleid hebben. En als we zo'n ballet tijdens een uitvoering in het theater horen, staat er meestal een degelijke orkestleider van de tweede garnituur voor, of een repetitor die dit soort zaken 'erbij' doet.

Als deze nieuwe Notenkraker uit het Bolsjoi Theater 'anders' klinkt, is het niet omdat we muzikaal ingezeept worden met de 'Russische ziel' of de 'Russische weemoed'. Essentieel hier is dat de uitvoering in iedere maat doortrokken is van het theater en toch op hoog orkestraal niveau staat. Wellicht zouden deze musici dat ook zonder dirigent nog wel klaarspelen, maar het dient gezegd: de aanwezigheid van een man Alexander Vedernikov verleent de uitvoering een aanzienlijk grotere mate van stuwkracht en homogeniteit dan ik ooit in het theater in deze muziek gehoord heb. Ik heb er diverse in alle opzichten briljante concertzaalversies naast gelegd en ook daarvan kan ik op zijn tijd genieten, maar ik geef me helemaal gewonnen voor de sonoriteit en het theatrale in de uitvoering van Vedernikov, die bovendien ook een iets soepeler pols lijkt te hebben dan zijn Marijinski-collega Gergiev.

Een woord voor lof aan het adres van producer Job Maarse en zijn team, die zich niet hebben laten verleiden om via het multikanaalssyteem een extra glanslaagje over het gehele te leggen. Met een goed surroundsysteem waan je je als luisteraar niet midden in de orkestbak, maar op rij tien van een akoestiek goed reflecterend theater.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links