CD-recensie

 

© Paul Korenhof, maart 2016

 

Smetana: Dalibor

Dana Burasová (Milada), Ivan Kusnjer (Koning Vladislav), Alzbéta Polácková (Jitka), Richard Samek (Dalibor), Svatopluk Sem (Budivoj), Jan Stava (Benes), Ales Vorácek (Vitek), BBC Singers, BBC Symphony Orchestra o.l.v. Jiri Belohlávek

Onyx Classics 4158 (2 cd's)

Live-opname: 2 mei 2015, Londen

   

Wie had gelijk, Smetana of zijn publiek? De componist prefereerde zelf zijn grote romantische opera's ver boven zijn komedie Prodaná nevesta (De verkochte bruid) en was diep teleurgesteld dat Dalibor tijdens zijn leven niet eens de Nationale Opera bereikte, terwijl het publiek toestroomde voor zijn Boheemse dorpskomedie. Inmiddels hebben ook Smetana's serieuze werken in Praag het nodige aanzien verworven, maar internationale belangstelling genieten zij nog steeds niet of nauwelijks, terwijl Prodaná nevesta zelfs tot het internationale standaardrepertoire behoort.

Verwacht van mij geen hartstochtelijk betoog dat Smetana gelijk had, want voorlopig kies ik nog steeds de kant van het publiek, al kan daar natuurlijk altijd verandering in komen. Op basis van een voorstelling in Praag en mijn kennis van de beschikbare opnamen blijf ik vooralsnog bij mijn mening dat het hier gaat om een dijk van een partituur, Midden-Europese hoogromantiek in haar beste vorm, maar meer op haar plaats in de concertzaal dan in het theater.
In het eerste bedrijf verklaart de koning dat ridder Dalibor ter dood veroordeeld wordt vanwege de moord op de burggraaf van Ploskovice, Dalibor zelf verklaart waarom hij die daad gepleegd heeft en Milada verklaart dat zij van Dalibor houdt en hem tot elke prijs wil redden. Dat alles gebeurt overwegend in fraaie soli, ingeleid, afgewisseld en besloten met prachtige symfonische commentaren, maar echt 'drama' wordt het maar zelden.
Het tweede en derde bedrijf bevatten iets meer handeling en iets meer hartstocht met als hoogtepunt een twaalf minuten durend duet van Milada en Dalibor aan het slot van het tweede bedrijf, maar ook daar zijn het toch vooral de orkestrale schilderingen die onze aandacht vragen. Ik krijg voortdurend het idee dat Smetana voortdurend bezig was zich af te vragen hoe hij ieder woord, iedere emotie orkestraal kon ondersteunen en verder uitdiepen, maar dat hij zich onvoldoende bezig hield met de theatrale kant. Componisten als Verdi en Puccini zagen tijdens het componeren in gedachten voortdurend de toneelhandeling en het theatrale effect van ieder moment, maar dat element mis ik in de grote romantische opera's van Smetana.

Als Dalibor ook na deze uitgave nog niet meer belangstelling trekt, zal dat beslist niet liggen aan de uitvoering. Sinds Jiri Belohlávek chefdirigent van het BBC Symphony Orchestra werd, heeft hij al enkele malen een Tsjechische opera op de lessenaar laten zetten en met deze uitvoering onderstreept hij zowel de kracht van Smetana's muziek als de kwaliteiten van het door hem geleide ensemble. Bij zo'n uitvoering is het dan ook helemaal niet erg dat het orkest een duidelijke hoofdrol vervult.
De solisten mogen echter ook gehoord worden, met vooral de twee fraaie sopranen: Dana Burasova als een hartstochtelijke Milada en de fraai getimbreerde Alzbeta Polácova als het dorpsmeisje Jitka. De tenor Richard Samek bezit zowel de heroïek als de noblesse voor de titelrol, maar mist iets van het benodigde sentiment in zijn frasering van de gevangenisscène. Sterke vertolkingen komen bovendien van de tenor Ales Vorácek als Dalibor's dienaar Vitek en van de bas Jan Stava als de cipier Benes. Een lichte teleurstelling vormde de bariton Ivan Kusjner als koning Vladislav: hij bezit nog steeds de autoriteit voor deze rol, maar toch niet meer de krachtige stem die we horen in de nu ruim twintig jaar oude opname op Supraphon.

De uitstekend gerealiseerde BBC-opname, gemaakt in de Barbican Concert Hall, werd uitgebracht in een simpel doosje met een cd-boekje waarin uitsluitend de track-indeling, een toelichting en een synopsis (beide drietalig) te vinden zijn. De bezetting moet uit de kleine lettertjes achter op het cd-doosje gehaald worden en voor het libretto en biografieën wordt verwezen naar de site van Onyx.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links