CD-recensie

 

© Kees de Leeuw, december 2012

 

 

Vivaldi: Concerti con molti istromenti

Concert voor viool, 2 hobo's, fagot, 2 hoorns en strijkers in F, RV 574 - Concerto funebre voor hobo, chalumeau, viool, 3 violi all'inglesi en strijkers in Bes, RV 579 - Concert voor viool, 2 hobo's, 2 hoorns en strijkers in D, RV 562 - Concert voor viola d'amore, 2 hoorns, 2 hobo's, en fagot in F, RV 97 - Concert voor 2 trompetten en strijkers in D, RV 781 - Concert voor 2 blokfluiten, hobo, chalumeau, viool, 2 violi all'inglesi, 2 violen "in tromba marine", twee klavecimbels en strijkers in C, RV 555 - Concert voor 2 blokfluiten, 2 hobo's, fagot, 2 violen en strijkers in d, RV 566

The King's Consort o.l.v. Robert King

Hyperion Helios CDH55439 • 69' •

Opname: mei 1998, Abbey Road studios, Londen


Op deze cd staan vooral "concerti con molti istromenti". Letterlijk betekent dit concerten met verschillende instrumenten. Bach gebruikte de term in het Frans voor zijn zes Brandenburgse concerten. Toch verschillen de concerten van Vivaldi nogal met die van zijn Duitse collega. Bij Bach is er meer sprake van een dialoog tussen solisten en orkest. Bij Vivaldi maken de solisten meestal meer deel uit van het orkest. De bespelers van de viool en de viola d'amore krijgen overigens beduidend meer ruimte en kunnen wel nadrukkelijk excelleren als solist.

Opmerkelijk is dat Vivaldi in enkele concerten gebruik maakt van een zeer grote groep instrumentalisten die allen, zij het vaak kort, voor het voetlicht treden. De concerten van Vivaldi lijken meer op de concerten van Duitse tijdgenoten als Fasch, Heinichen en Telemann dan die van Bach. Overigens schijnt Vivaldi de enige Italiaanse componist te zijn die concerten voor zoveel diverse instrumenten componeerde. Hij kon dan ook beschikken over uitstekende en veelzijdige musici in het Ospedale della Pietà, het tehuis voor vondelingen in Venetië waarvoor Vivaldi veelvuldig componeerde.

Het uitbundig bezette concert RV 555 lijkt bijna op een achttiende eeuwse versie van "The y oung person's guide to the orchestra" van Benjamin Britten. Een gids is soms wel nodig bij deze werken van Vivaldi. Een chalumeau is herkenbaar als een voorloper van de klarinet. Welke instrumenten exact worden bedoeld met de term violi all'inglesi is niet helemaal duidelijk. Een viola all'inglese verwijst volgens sommige handboeken naar een viola da gamba, maar volgens dirigent en musicoloog Robert King wordt er mogelijk een viola d'amore mee bedoeld. Nog onduidelijker is de aanduiding violen "in tromba marine", violen die een eigenaardig soort ratelend geluid moesten imiteren. Het concert RV 555 is het meest extravagant bezet.

Het "concerto funebre", een compositie voor de begrafenis van een vooraanstaand persoon van het Ospedale della Pietà, is meer bescheiden maar heeft een unieke bezetting, met een gedempte hobo, een tenor chalumeau en drie viole all'inglesi en strijkers. Voor de 'Engelse altviolen' is gekozen voor 2 sopraan- en 1 basinstrument, zodat de luisteraar de idee krijgt dat hij zowel naar de viola d'amore als naar een viola da gamba luistert.

De drie overige "concerti con molti istromenti" zijn minder opvallend, maar wel zeer gevarieerd en kleurrijk. Het concert RV 562 is hoogstwaarschijnlijk door concertmeester Pisendel van de Hofkapel Dresden gekopieerd tijdens een bezoek aan Vivaldi in Venetië. In feite is dit een vioolconcert waarbij de hoorns ook een solistisch aandeel hebben. In vergelijking met het "concerto funebre" en het grootst bezette concert RV 555 is het minder exclusief. Dit geldt eveneens voor de andere twee "concerti con molti istromenti", die het beeld van de componist die zijn werken min of meer steeds herschrijft logenstraft.

Het concert voor 2 trompetten is een mooie aanvulling, maar het concert RV 97 waar de viola d'amore het enige strijkinstrument is maakte op mij meer indruk. Het is karakteristiek voor het beeld van deze cd, waar Antonio Vivaldi in al zijn kleurschakeringen geportretteerd wordt.

The King's Consort is een bruisend ensemble dat enthousiast musiceert en de muziek van Vivaldi volledig tot haar recht doet komen. Dit is één van de betere Vivaldi cd's die ik ken.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links