CD-recensie

 

© Kees de Leeuw, maart 2010

 

 

Rimski-Korsakov: Orkestsuites Snegoerotsjka (Het sneeuwmeisje) - De legende van de onzichtbare stad Kitezj en de maagd Fevronia - Nacht op de berg Triglav.

Russisch Nationaal Orkest o.l.v. Mikhail Pletnev.

PentaTone Classics PTC 5186 362 • 61' • (sacd)

 


Nikolaj Rimski-Korsakov (1844-1908) is vooral bekend vanwege enkele orkestwerken, met name Capriccio Espagnol, de Ouverture Russisch Paasfeest en natuurlijk Shéhérazade. Zijn drie symfonieën worden weinig uitgevoerd en dat geldt voor ook zijn opera's. Op deze cd worden drie orkestsuites gespeeld, die gebaseerd zijn op verschillende opera's. Er zijn overigens meer cd-opnames van orkestsuites van Rimski-Korsakov, onder meer op de labels Brilliant, Chandos en Naxos.

De suite uit Snegoerotsjka (Het sneeuwmeisje) bestaat uit vier delen die weinig inhoudelijke samenhang vertonen en doet in dit opzicht daarom geen recht aan de verhaallijn van het toneelstuk van Nikolaj Ostrovski. Het sneeuwmeisje van sneeuw en ijs is een dochter van de winterkoning en de lentefee. Haar ouders houden haar uit de vernietigende kracht van de zon, maar ook hartstocht betekent het einde van haar bestaan, waarmee de winter verdwijnt en de lente verschijnt. Het is een populair thema in de Russische kunst. Tsjaikovski zette het op muziek en Fjódor Sologóeb schreef in 1908 een nieuwe versie van het verhaal. Op het cd-boekje staat een reproductie van het schilderij van Viktor Vasnetsov, dat enkele jaren terug te zien was in het Groninger Museum bij de tentoonstelling over Russische sprookjes. Zoals in alle hier te beluisteren muziek is zij kleurrijk en afwisselend. Ondanks zijn relatief gebrekkige muziekopleiding wist Rimski-Korsakov heel goed te instrumenteren. Balakirev, maar vooral Stravinsky maakte in zijn L'Oiseau de feu heel dankbaar gebruik van de muziek van Snegoerotsjka.

Nikolaj Rimski-Korsakov geschilderd door Ilja Repin

In de eveneens vierdelige suite De legende van de onzichtbare stad Kitezj en de maagd Fevronia is een duidelijker verhaallijn te bespeuren. In de pastorale ouverture praat Fevronia aanvankelijk nog met de vogels. Kort nadat zij haar menselijke prins heeft gevonden vallen de Mongolen aan en vernietigen een deel van Kitezj. Rimski-Korsakov geeft een mooie en doordringende muzikale beschrijving van de aanvalskracht van de Mongolen. In de verhitte strijd sneuvelt de prins, maar dankzij gebed van Fevronia wordt het resterende belangrijkste deel van de stad Kitezj onzichtbaar en dus onbereikbaar voor de vernietigende kracht van de Mongolen. In de nu onzichtbare stad Kitezj worden de geliefden voor eeuwig herenigd. Oorlogsmuziek en tedere klanken wisselen elkaar af. Het lyrische openingsdeel (b)lijkt Frederick Delius in zijn "On hearing the First cuckoo in spring" sterk beïnvloed te hebben. En waarschijnlijk heeft ook Arthur Honegger inspiratie geput uit dit deel voor zijn eigen Pastorale d'été.

Uit de derde acte van het balletopera Mlada stelde Rimski-Korsakov zijn suite Nacht op de berg Triglav samen. Zowel de inhoud van het libretto als de muziek is een bonte mengeling, die begint met een sprookjesachtige opening met een verstilde sfeer die lijkt op Het betoverde meer van Anatoli Liadov dat kort na de dood van Rimski-Korsakov gepubliceerd werd. Uiteraard heeft het deel met een Slavische heksensabbat een geheel ander karakter, dat wel wat weg heeft van Nacht op de kale berg van Moesorgski. Een exotische oriëntaalse sfeer die herinnert aan Shéhérazade is te horen in het deel dat aan Cleopatra gewijd is. Rimski-Korsakov blijkt eens te meer een meester in het scheppen van verschillende sferen.

Het Russisch Nationaal Orkest met haar oprichter Mikhail Pletnev op de bok is een uitstekend orkest, dat wars is van zogenaamde Russische sentimentaliteit. De fraaie opname werd gemaakt in het Muziekcentrum van de Omroep in Hilversum.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links