CD-recensie

 

© Jan de Kruijff, april 2006

 

 

Sjostakovitsj: Symfonie nr. 4 in c, op. 43.

Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks o.l.v. Mariss Jansons.

EMI Classics 557.824-2 • 65' •

 

 

 


Het meest avant-gardistische werk van Sjostakovitsj is zijn haast overdadig georkestreerde vierde symfonie. Na het berucht geworden artikel ‘Chaos in plaats van muziek’ uit de Pravda in januari 1936 naar aanleiding van de première van de opera Lady Macbeth van Mtsensk trok de componist het werk ijlings terug, waarna het pas in 1961 voor het eerst werd uitgevoerd. Officieel verklaarde Sjostakovitsj destijds schuldbewust dat die symfonie aan ‘grandioso manie’ leed. Boris Schwarz had het daarentegen over een ‘Vulkaanuitbarsting van onbeteugelde fantasie die bijna blindelings muziek uitbraakt’.

Gigantisch is het eerste deel, een in grote trekken monothematische, inderdaad fantastische caleidoscoop met echter steeds nieuwe ingangen en omwegen, dwarsverbindingen, met haken en ogen. In de finale zijn duidelijk invloeden van Mahler te bespeuren wat betreft ironie, sarcasme en persiflage.

Aan pakkende opnamen van het werk heeft het nooit ontbroken (zie Vergelijkende discografie). Te noemen zijn met name Rattle (EMI), Rostropovitsj (Teldec) en Järvi (Chandos). Jansons lijkt nu wat meer afstand van de ruigste kanten van het werk te nemen zonder overigens de felle, intense, emotionele expressie te temperen. Hij laat bijvoorbeeld het raadselachtige slot met zijn tikkende ritmen warmbloediger dan gewoonlijk klinken, alsof alle bitterheid nu is verdampt. Maar hij biedt tevens – net als Haitink (Decca) onverwachte verfijning en de nodige helderheid van het hele exposé. Zo zorgt hij voor een waardevol alternatief van die ook behoorlijk diverse genoemde uitgaven.

Naschrift van Aart van der Wal

De Kruidvat-uitgave met alle symfonieën door het Symfonieorkest van de Westduitse omroep o.l.v. Rudolf Barsjaj is niet alleen interpretatief maar ook opnametechnisch een 'must' en bovendien voor een habbekrats (misschien nog) te koop (Brilliant Classics 6275).


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links