CD-recensie

 

© Harry-Imre Dijkstra, oktober 2021

Lord Berners - The Triumph of Neptune

Berners: The Triumph of Neptune - L'uomo dai baffi - Valses bourgeoises (arr. Ph. Lane) - Polka (arr. Ph. Lane)

Clive Bayley (bas), English Northern Philharmonia, Royal Ballet Sinfonia (Valses bourgeoises en Polka) o.l.v. David Lloyd-Jones
Naxos 8.555222 • 69' •
Opname 1996, Leeds Town Hall & Whitfield Street Studios, Londen

   

Gerald Hugh Tyrwhitt-Wilson (1887-1950) had het naar eigen zeggen niet getroffen met twee ernstig gemankeerde ouders. De ontsnapping uit dat benauwende leven vond hij in absurd en kek gedrag, het componeren van muziek, het schrijven van boeken en het maken van schilderijen. Later in zijn leven hield hij duiven die hij zelf in bonte kleuren beschilderde.

Letterlijk kon hij in 1911 Engeland ontvluchten, toen hij als attaché werkzaam mocht zijn in Istanbul en vervolgens in Rome. Maar het kon nog beter: direct na de oorlog overleed zijn oom en erfde Tyrwhitt-Wilson een vermogen, onroerend goed én een titel: hij werd de veertiende Lord Berners. Echt adellijk of niet, de lord nam het ervan en nestelde zich rap temidden van kunstenaars van Parijs. Stravinsky waardeerde hem en zijn muziek en noemde hem zelfs “een amateur, in de beste zin!”

Waarschijnlijk is het juist zijn dilettantisme-op-niveau geweest dat ervoor zorgde dat Berners niet te serieus en langdurig met componeren is bezig geweest in zijn leven; juist daardoor bezat elk nieuw werk een prettig soort onaangepastheid en originaliteit, die allicht door meer kennis en studie naar de achtergrond had kunnen verdwijnen.

Als we het hoofdwerk nemen, is gelijk duidelijk waar we het over hebben. The triumph of Neptune, geschreven in opdracht van Les Ballets Russes van Diaghilev en van een choreografie voorzien door George Balanchine, kent een onsamenhangend verhaal met hoofdrollen voor matrozen, een godin, een journalist en enkele reuzen die in een enge grot wonen. Het levert uiterst vermakelijke, uitstekend georkestreerde en goed uitgewerkte balletscènes op, waarvan de theatraliteit onmiddellijk begrepen wordt. Het English Northern Philharmonia – feitelijk het tegelijk als opera- en symfonie-orkest opererende Orchestra of Opera North – maakt er een mooie staalkaart van talent en inzet van. Al is het niet 100% vlekkeloos gespeeld, de sfeerschildering in de warm-romantische scènes 'Cloudland' en 'Frozen forest' waarin elfen in de sneeuw spelen, is prachtig muzikaal gepenseeld. De eerlijkheid gebiedt overigens wel te vermelden, dat Berners bij de orkestratie van vier nummers de hulp heeft gehad van William Walton.

L'uomo dai baffi – De man met de snor is opnieuw een theaterwerk, dat Berners in 1918 schreef tijdens zijn verblijf in Rome en dat daar ook zijn première beleefde. Het gaat hier om een behoorlijk modern werk, in een kamermuzikale bezetting bovendien. Qua stijl zijn er invloeden terug te vinden van Stravinsky's stuwende ritmiek en de opkomende atonaliteit en neo-klassieke stroming. Berners blijkt een originele geest die gemakkelijk elementen als chomatiek, bi-tonaliteit en klankblokken met elkaar vermengt, maar daarbij de juiste ‘enscenering' niet uit het oog verliest. Voor een dergelijke uitbundige partituur zou een sterkere individuele uitdrukking van de instrumentalisten gewenst zijn. Het klankbeeld heeft wat weg van een weergave, niet van een theatrale interpretatie.

Het restant van de cd is gevuld met orkestraties van pianowerken. Vermakelijk als die werkjes zijn, klinken ze nu soms wat machtig, te dik aangezet en verliezen ze daardoor scherpte. De Polka is een kleinood, afkomstig uit de Engelse film ‘Champagne Charlie', gemaakt in 1944. Zo bot en vlot als deze klinkt op de toetsen, zo vriendelijk en weinig uitdagend komt de orkestversie over. Het Royal Ballet Sinfonia mist bovendien een beetje spanning in het spel om het echt te laten overtuigen.

Het label Marco Polo bracht deze opnames eerder uit in februari 2000.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links