CD-recensie

 

© Gerard van der Leeuw, april 2019

 

Forbidden Music in World War II - Paul Hermann

Hermann: Grand Duo for Violin and Cello (1929/1930) - Strijktrio (1921) - Pianotrio (1924) - Celloconcert (1925) - La Ceinture (1934, Paul Valéry) - La Dormeuse (1934, Paul Valéry) - Ophélie (1939, Arthur Rimbaud) - Quatre Épigrammes voor piano (1934) - Allegro voor piano (1920) - Toccata voor piano (1936) - Suite voor piano (1924)

Irene Maessen (sopraan), Burkhard Maiss (viool), Hannah Strijbos (altviool), Bogdan Jianu en Clive Greensmith (cello), Andrei Banciu en Beth Nam (piano)
Et'cetera KTC 1590 • 90' • (2 cd’s)
Opname: 21-11-2016, Berlin NaturTonStudio, Berlijn; live 11-4-2016, Splendor, Amsterdam; 27-3-2016 en live 13-5-2016, Colburn School, Los Angeles

   

Dank zij de immer actieve, schandelijk genoeg nauwelijks meer gesubsidieerde Leo Smit Stichting verscheen er dan toch maar een prachtige dubbel-cd met werken van de Hongaarse cellist-componist Pál (Paul) Hermann. Wie was deze vergeten componist? Pál (ik gebruik zijn Hongaarse voornaam) Hermann werd op 27 maart 1902 geboren in Boedapest.

Hij studeerde aldaar vanaf zijn dertiende aan de Liszt Academie. Cello bij Adolf Schiffer, een leerling van David Popper en behalve de leraar van Hermann ook de leraar van o.a. Janos Starker, Tibor de Machula en Mátyás Seiber. En compositie bij Leo Weiner en Zoltán Kodály. Op de Academie sloot hij vriendschap met o.a. de violist Zoltán Székely en componist en pianist Géza Frid. Met Székely en pianist Lajos (later Louis) Kentner vormde hij het Székely trio. In 1929 bezocht hij samen met Frid ons land. Kort na hun studietijd viel de vriendengroep uiteen: Székely en Frid ontvluchtten het autoritaire bewind van Miklós Horthy en gingen naar Nederland, Hermann ging naar Berlijn. Vanuit Berlijn maakte hij vele tournees. In Londen kwam Hermann in contact met het Nederlandse echtpaar Jacob en Louise de Graaff-Bachiene die hem niet alleen een Gagliano-cello in bruikleen gaven, maar ook hun nicht Ada Weevers, zijn latere vrouw op hem opmerkzaam maakten. De familie Weevers bezat een zomerhuisje in Ouddorp vlak aan zee, waar de Hermanns jaarlijks de zomer doorbrachten. In 1933 besloten ze na Hitlers machtsgreep niet naar Berlijn terug te keren. In datzelfde jaar overleed zijn vrouw Ada nadat ze bij het zwemmen in de Noordzee water in haar longen had gekregen. Hermann zocht werk in Brussel, waar hij samenspeelde met Endre (André) Gertler, ook al een leerling van Kodály. In 1937 ging hij naar Parijs.

Pál Hermann (1902-1944?)

Na de Duitse bezetting van Frankrijk vond hij onderdak in het huis van de familie De Graaff-Bachiene in Mont de Marsan nabij Toulouse. Hij kan slecht tegen de eenzaamheid daar en gaat regelmatig - onder de valse naam De Cotigny - naar Toulouse. Daar wordt hij bij een razzia in april 1944 opgepakt en naar het doorgangskamp Drancy overgebracht. Zijn naam komt voor op de lijst van het 73ste konvooi dat om nooit opgehelderde redenen niet naar Auschwitz ging, maar doorreed naar Litouwen. Sindsdien is er nooit meer iets van hem vernomen, maar zijn lot laat zich raden.

Op de dubbel-cd allereerst zijn werkelijk schitterende Grand Duo voor viool en cello uit 1930. Luister alleen al eens naar het weemoedige, modaal gekleurde, zeer Hongaarse middendeel in fisklein. Als student schreef Hermann zijn eendelige strijktrio uit 1921. Luister naar het prille pianotrio uit 1924, waarin de jonge student aarzelend zijn weg zoekt. Of naar de in-trieste, berustende late liederen. Het kan haast niet anders, of Hermann heeft bij het componeren van Ophélie op een tekst van Rimbaud aan zijn overleden vrouw gedacht:

Sur l'onde calme et noire où dorment les étoiles
La blanche Ophélia flotte comme un grand lys …..

Verrassend zijn de voor pianist Jaap Weevers, de jongere broer van zijn vrouw Ada, een leerling van Nelly Wagenaar geschreven pianowerken: de humoristische Quatre Épigrammes (1934) en de Toccata (1936).

Bijzonder is ook de uit Amerika stammende opname van de versie voor cello en klavier van het in Berlijn gecomponeerde eendelige
celloconcert uit 1925. Een aparte vermelding verdient het zeer mooi uitgevoerde tweetalige boekje (Engels en Duits) bij deze cd met een zeer lezenswaardig artikel over Hermann van de hand van Carine Alders, een inleiding op de opgenomen werken door Carine Alders, Eleonora Pameijer, Siebe Riedstra en Paul van Gastel, een kleinzoon van de componist, mooie foto’s en de teksten van de gezongen liederen.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links