CD-recensie

 

© Gerard Scheltens, december 2007


 

Joaquín Turina: Sonata española 1908 - Sonate nr. 1 in D, op. 51 - nr. 2 in G, op. 82 (Sonata española) - Variacones clássicas op. 72 - Homenaje a Navarra.

David Peralta Alegre (viool), Ana Sánchez Donate (piano).

Verso VRS 2039 • 62' •

 


Dit aantrekkelijke programma met de complete vioolsonates van Joaquín Turina (1882-1949) biedt een verrassing: de vroege, ongenummerde Sonata española in drie delen uit 1908, die zijn opus 2 had moeten worden. De componist verborg onder het slaken van de kreet "een complete vergissing!" deze fraaie sonate achter slot en grendel, die pas in 1981 weer werden ontsloten. Het is een melancholiek, herfstig werk dat veel invloed van Franck en Fauré verraadt. Geen wonder voor een nog jonge componist die jarenlang in Paris verbleef en daar les had van Vincent d'Indy, de strenge bewaarder van César Francks erfenis.

Uit heel andere vaatjes tapt de 'officiële' eerste sonate, daterend uit 1923. Turina heeft het keurslijf van D'Indy's Schola cantorum duidelijk afgeworpen en zijn eigen stijl gevonden, die aansluit bij Debussy en Ravel, maar vooral ook Spaans is. Nog meer nationale trekken vertoont de 'tweede' sonate uit 1933-34, die - ongebruikelijk - begint met een langzaam deel, gevolgd door een Scherzo en met als finale een Adagio-annex-allegro, in feite een fandango. Ook deze sonate draagt de titel Sonata española, met meer recht dan de Frans-georiënteerde eersteling van 1908.

Specifiek Spaanse ritmen vinden we ook in de (vijf) Variaciones clásicas (1932), die - in hetzelfde idioom als de sonate in G - een ontwikkeling doormaken van donker naar licht.

De Homenaje a Navarra uit 1945, gebaseerd op een thema van Pablo de Sarasate, is een toegankelijk stuk dat u vertrouwd zal voorkomen, zelfs als u het nog nooit gehoord heeft.

De aantrekkingskracht van deze cd wordt niet alleen bepaald door de verrassende kwaliteit van Turina's (te) weinig gespeelde muziek. Als die met zoveel affiniteit, raffinement en levendigheid wordt uitgevoerd als op deze (ook opnametechnisch voortreffelijke) Verso-cd, móet je er wel voor vallen.

Op een cd uit 2004 (Mandala MAN 5080/Harmonia Mundi HMCD 83) legden de violiste Clara Bonaldi en de pianiste Ester Pineda i Cruellas bijna dezelfde werken vast, maar in plaats van de Sonata española uit 1908 speelden zij El Poema de una Sanluqueña opus 28 uit 1923 en het korte Euterpe (En plena feista) uit 1942. Door die afwijkende repertoirekeuze had ook dit een aantrekkelijke propositie kunnen zijn, maar de kwaliteit van opname en spel maakt die cd toch niet aanbevelenswaardig. Bonaldi's viool klinkt benauwd en pieperig, zij intoneert soms ronduit vals en ook de zompige pianoklank kan mij niet bekoren - vooral de baskant ontaardt nogal eens in ondoorgrondelijk gerommel. Jammer, vooral van El Poema de una Sanluqueña, want deze vierdelige fantasie (eigenlijk ook een sonate) is een regelrecht meesterwerk dat ik graag zou willen horen van David Peralta Alegre en Ana Sánchez Donate.Dat houden we nog te goed!

Deze Spaanse musici, allebei wonend en werkend in Nederland, zijn enthousiaste advocaten van  de muziek uit hun geboorteland. David Peralta, aanvoerder van de tweede violen bij het Nederlands Kamerorkest, ontlokt aan zijn Capicchioni-viool een mooie toon en speelt met een aanstekelijke combinatie van begrip en enthousiasme. Ana Sánchez Donate werd opgeleid door o.a. Rian de Waal. Haar eendrachtige en congeniale samenwerking met Peralta is voorbeeldig. Zij leveren het beste pleidooi voor de kamermuziek van de buiten Spanje wat verwaarloosde Turina en zijn de best denkbare voorvechters voor een muziek die beslist meer verdient dan "aardig voor een keertje" luisteren. De heldere, mooi uitgebalanceerde opnameklank draagt daartoe bij. De informatieve uitleg in het boekje komt van José Luis Turina, kleinzoon van de componist. Kortom: alles aan deze cd zal u blij verrassen.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links