CD-recensie

 

© Gerard Scheltens, maart 2016

 

Stravinsky & Satie: Paris joyeux et triste: Piano duets

Stravinsky: Concert in Es Dumbarton Oaks (transcriptie voor twee piano's, Igor Stravinsky) - Concert voor 2 piano's

Satie: Socrate (transcriptie voor twee piano's, John Cage) - Cinéma (transcriptie voor geprepareerde piano vierhandig, Darius Milhaud)

Alexei Lubimov (piano: Pleyel 1920 (Stravinsky), Gaveau 1906 (Socrate), Bechstein 1909 (Cinéma)
Slava Poprugin (piano: Gaveau 1906 (Stravinsky), Pleyel 1920 (Socrate), Bechstein 1909 (Cinéma)

Alpha Classics 230 • 78' •

Opname: juni 2015, Doopsgezinde kerk, Haarlem

   

Ik heb zitten genieten op die geweldig leuke avond in de zomer van 2015 in de bomvolle Doopsgezinde kerk in Haarlem, georganiseerd door de altijd actieve en enthousiaste Bruno Truyens. De Russische toppianist Alexei Lubimov had zijn jonge geestverwant Slava Poprugin meegebracht en samen zorgden ze voor een méér dan sprankelend concert. De (toen) 70-jarige Lubimov is een veelzijdig pianist, een absolute alleskunner die evengoed raad weet met oude muziek op klavecimbel en fortepiano - waarmee hij al pionierde in de Sovjetperiode - als met romantische muziek op de concertvleugel. Hij stort zich met overgave op moderne en experimentele muziek en weet altijd weer voor verrassingen te zorgen, zowel in zijn repertoirekeuzes als in zijn spel. Een groot man.

Drie historische concertvleugels waren bij dit memorabele concert betrokken en uiteraard ook bij de - aansluitend op dezelfde locatie gemaakte - opnamen. Op de Gaveau uit 1906 en de Pleyel uit 1920 wisselen beide pianisten elkaar af. Deze instrumenten, ieder met eigen karakteristieke klank ver verwijderd van de moderne piano, dragen perfect bij aan de sfeer van authenticiteit in de werken van Stravinsky. Het neoklassieke Dumbarton Oaks (1938) kennen we als concert voor kamerorkest, maar Stravinsky's eigen bewerking voor twee piano's verleent er nog meer levendigheid en puntigheid aan waardoor je allerlei nieuwe accenten en alternatieve invalshoeken ontdekt. In die vorm is het een mooie tegenhanger van het Concerto for Two Pianos, dat in de vaardige handen van Lubimov en Poprugin met evenveel niet-aflatende energie en spanning tot ons komt. De oude meester en de aanstormende collega zijn aan elkaar gewaagd.

Nog bijzonderder zijn de composities van Satie waarmee Stravinsky hier wordt afgewisseld. Beide componisten, totaal verschillende karakters, raakten met elkaar bevriend in het Parijs van de vroege twintigste eeuw. Wat hen verenigt is hun plastische, effectvolle muzikale talent dat in elk van deze werken evident is en waarbij de cd-titel Paris joyeux et triste prachtig past. Van Satie nu eens geen ' Gnossienne s', 'stukken in peervorm' en alle andere "musique de fauteuil" die tegenwoordig tot het muzikale behang is gaan behoren, maar pianotranscripties van (semi-)theaterwerken, gemaakt door niet de eersten de besten. John Cage bewerkte in 1944 het driedelige symfonisch drama Socrate voor twee piano's, met weglating van de aan Plato ontleende teksten. In deze sobere instrumentale versie kunnen we ons maximaal concentreren op Saties onmiskenbare beeldend vermogen dat nooit larmoyant wordt. Als Socrates sterft houdt de muziek gewoon zachtjes op, volgens mij helemaal in de geest van de filosoof.

Voor het slotstuk komt een derde piano aangerold, een geprepareerde Bechstein uit 1909. Het duo speelt Milhauds versie à quatre mains van Saties Cinéma, afkomstig uit de dadäïstische film Entr'acte, zelf weer onderdeel van het "ballet instantéaniste" Relâche uit 1924 en een typisch aanstekelijk product van de dolle jaren twintig. Het bevlogen pianoduo én het Haarlemse publiek beleefden heel veel lol aan dit motorische, energieke stuk vol onverwachte invallen, citaten en geluidseffecten.

Ik ben blij dit alles terug te horen, maar ook wie er in Haarlem niet bij was, zal genieten van een van de origineelste cd's van de laatste tijd. Je hoort muziek in een andere gedaante, je steekt er wat van op en de mooi heldere, karaktervolle opnameklank, de naadloze én feilloze samenwerking van Lubimov en Poprugin en vooral hun tomeloze speelplezier- hoorbaar in elke noot - doen de rest.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links