CD-recensie

 

© Gerard Scheltens, mei 2008


 

Schmidt: Das Buch mit sieben Siegeln, oratorium naar de Openbaringen van Johannes, voor solisten, koor, orgel en orkest.

Johannes Chum (tenor - Johannes), Robert Holl (bas-bariton - Die Stimme des Herrn), Sandra Trattnigg (sopraan), Michelle Breedt (mezzosopraan), Nikolai Schukoff (tenor), Manfred Hemm (bas), Robert Kovács (orgel), Wiener Singverein, Tonkünstler-Orchester Niederösterreich o.l.v. Kristjan Järvi.

Chandos CHSA 5061 • '1.52' • (2 sacd's)


Het oratorium Das Buch mit sieben Siegeln uit 1935-37 is misschien wel het meesterwerk van Franz Schmidt, al komen de opera Notre Dame en de Vierde symfonie daarvoor net zo goed in aanmerking. Het beklemmende onderwerp is het Boek der Openbaringen van Johannes, waarin in o.a. de hemelse opstand, het wereldeinde, het Laatste Oordeel, en de nieuwe hemel en de nieuwe aarde worden behandeld. In het voor hem karakteristieke, behoudende maar geraffineerde en effectieve idioom laat Schmidt de apocalyptische gebeurtenissen aan ons voorbijtrekken, waarbij een tenor fungeert als de evangelist Johannes. Via de stem van een bas laat God zich horen op cruciale momenten. De andere solisten en het koor hebben een bespiegelende rol.

Dit hemelbestormende werk krijgt - door de keuze van dit onderwerp in de tijd van ontstaan - een visionaire, omineuze lading. De muziek is buitengewoon beeldend en kent vele overweldigende, maar ook plechtige en ontroerende momenten. Schmidt respecteert, vertegenwoordigt en beëindigt hier een koortraditie die begint bij Bach en Händel en via Haydn (Die Schöpfung), Mendelssohn (Elias en Paulus), Brahms (Ein Deutsches Requiem) en Bruckner naar hem toeloopt.

Opnamen
Er zijn verrassend veel opnamen gemaakt van Das Buch mit sieben Siegeln. De catalogus van verkrijgbare registraties bevat op dit moment zeven stuks. Niet te krijgen is de misschien oudste van Dimitri Mitropoulos uit 1959 (Sony) ken ik niet,en evenmin die van Anton Lippe uit 1962 op het label Amadeo die ik wel als lp-set bezit en die vooral belangrijk is door de aanwezigheid van een vocaal niet meer optimale, maar niettemin magische Julius Patzak.

In modernere tijden zijn het de opnamen van Lothar Zagrosek (Orfeo) en vooral Franz Wesler-Möst (EMI) die indruk maken. De laatstgenoemde beschikt over de tenor Stig Andersen, de Deen die we in Amsterdam kennen als Siegfried en Tristan. Ook niet te versmaden is de behoorlijk dramatische live-opname van Harnoncourt (Teldec) met Kurt Streit, al moet je houden van een aantal vreemde accenten die typisch zijn voor deze eigenzinnige dirigent.

De nieuwe opname kenmerkt zich door een zorgvuldige en liefdevolle opvatting. Kristjan Järvi ('zoon van' en 'broer van') heeft affiniteit met de wondere wereld van Franz Schmidt, dat is zeker. Johannes Chum is een adequate, vocaal competente verteller die toch iets mist van de urgentie die Stig Andersen en Kurt Streit in deze rol leggen. 'Onze' Robert Holl - hij was al eens God in een opname van Horst Stein op het label Profil - is een zeer geducht opperwezen. De zangeressen Trattnig en Breed zingen hun prachtige moeder-dochterduet (wat een groot componist was toch die Schmidt!) met ontroerende ingenuiteit. De ruime en doorzichtige klankkwaliteit is boven alle lof verheven.

Järvi's uitvoering is absoluut bewonderenswaardig. Er valt hoogstens op aan te merken dat hij op enkele beslissende momenten een nét iets minder overweldigende werking oproept dan Welser-Möst en Harnoncourt.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links