CD-recensie

 

© Gerco Schaap, maart 2013

 

   

Peeter Süda – Complete orgelwerken

Prélude en fuga in d – Pastorale – Fuga in f – Basso ostinato – Ave Maria – Scherzino – Gigue (à la Bach)

Liszt/Süda: Tasso (Lamento e Trionfo)

Ines Maidre (orgel)

Toccata Classics TOCC0056 57’

Opname: 27 december 2005, Sauer orgel (1914)
in de Dom, Tallinn en mei 1995, St. John Church en Old Church, Helsinki

www.inesmaidre.com

Klik hier voor uitvoerige toelichting (Engelstalig)

Geluidsfragmenten en downloadopties op www.toccataclassics.com


De Estlandse componist Peeter Süda (1883-1920) wijdde zijn korte leven – hij werd slechts 37 jaar – aan het orgel, aan zelfstudie en aan lesgeven. Hij liet een ‘klein maar fijn’ orgelœuvre achter dat in Estland hoog gewaardeerd wordt maar daarbuiten amper bekend is. De Estlandse concertorganiste Ines Maidre, die ook regelmatig in Nederland optreedt, brengt daar verandering in met een cd waarop zij alle voltooide orgelwerken speelt, aangevuld met Süda’s transcriptie van het symfonisch gedicht Tasso van Franz Liszt.

 
  Peeter Süda (1883-1920)

Süda – Estlands voor ‘hart’ – wordt op 30 januari 1883 geboren in een boerenfamilie in de bossen van Saaremaa, een eiland voor de Estlandse westkust. Als kind heeft hij al een opmerkelijk goed muzikaal geheugen en neemt het kleine orgel in het ouderlijk huis hem flink in beslag. Zijn eerste muziekonderwijs krijgt hij van de plaatselijke organist, Ado Knaps. Hele dagen studeert de jonge Süda op het Johann Andreas Stein-orgel in de dorpskerk van Kihelkonna, dat nog altijd het oudst bespeelbare orgel van Estland is. Het onderwijs dat hij op de dorpsschool geniet is van een dusdanig niveau dat het hem in 1902 in staat stelt orgel en compositie te gaan studeren aan het conservatorium van Sint Petersburg, aangezien Estland in die tijd geen muziekacademie kent. Hij studeert er bij onder anderen Louis Homilius, Alexander Glazunov en Anatoly Lyadov. Wanneer Süda in 1911 zijn examenconcert speelt, krijgt hij een compliment van docent Jāzept Vītols: “Wat een schitterend spel! Zo hoort een orgel te worden bespeeld.” Nadat hij is afgestudeerd vestigt Süda zich in de Estlandse hoofdstad Tallinn. Hij verdient de kost met het geven van privécursussen en concerten en leidt een solitair leven, gewijd aan muziekstudie. Zijn bibliotheek omvat zo’n 680 werken en hij wordt vaak door vrienden geraadpleegd.

Zijn composities vinden hun oorsprong niet – zoals bij veel organisten – in improvisatie maar zijn altijd gebaseerd op een weloverwogen concept, waarbij hij gebruik maakt van klassieke vormen. Hij gaat voor perfectie: liever laat hij een werk jarenlang liggen dan het op een minder bevredigende manier te voltooien.

Drie verschillende orgels bespeelt Ines Maidre op deze cd; Prelude & Fuga, Pastorale, Basso ostinato en Ave Maria op het Wilhelm Sauer-orgel van de Dom in Tallinn (Opus 1171, 1913-’14, in 1998 gerestaureerd door Christian Scheffler), de Fuga in F en de Liszt-transcriptie op het Walcker-orgel (1891, rest. in 2005 door Scheffler) in de Sint Jan in Helsinki en Scherzino en Gigue op het orgel in de Oude Kerk van Helsinki (Åkerman 1869 / Walcker 1892 / rec. Heinrich 1973). Orgels waarop deze romantische stukken optimaal tot hun recht komen. Je hoort de orkestrale klankkleuren van het “moderne orgel” die we in Nederland zo goed kennen van het Walcker-orgel in Doesburg. De disposities staan achterin het cd-boekje.

Laat u verrassen door het ‘kleine maar fijne’ repertoire en Süda’s transcriptie van Tasso van Franz Liszt, gebaseerd op het gelijknamige drama van Goethe, dan wel de door Lord Byron gecreëerde figuur. De inhoud van Tasso wordt in het cd-boekje niet beschreven maar die vindt u wel op Wikipedia.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links