CD-recensie

 

© Aart van der Wal, december 2015

 

Zipoli: Suites & Partita's (compl.)

Suite nr. 1 in b - nr. 2 in g - nr. 3 in C - nr. 4 in d - Partita in C- in a

Giovanni Nesi (piano)

Héritage HTGCD 298 • 67' •

Opname: december 2014, Chiesa di Santa Chiara, Prato (I)

http://www.giovanninesi.com/

   

Domenico Zipoli, de Italiaanse jezuïet (lid van de geestelijke orde van Jezus, gesticht door Ignatius van Loyola, en niet in de negatieve betekenis van kuiper of intrigant) had twee levens, waarvan het eerste begon in het Italiaanse Prato, waar hij op 16 oktober 1688 het levenslicht zag en opgroeide in een boerengezin dat zich nauw verbonden voelde met de kerk. Zijn tweede leven begon in het Spaanse Cádiz, waar hij op 5 april 1717 inscheepte voor een zendingstocht naar Zuid-Amerika. Aan dat zendingswerk kwam alras een einde, toen hij 2 januari 1726 vroegtijdig in het Argentijnse Córdoba overleed. Als hij al in Europa enige bekendheid genoot was die inmiddels wel vergeten. In de meer dan twee eeuwen die erop volgden was en bleef de componist Domenico Zipoli een onbeschreven blad. Merkwaardig genoeg liep dat in Zuid-Amerika juist anders: daar werden zijn manuscripten als ware religieuze relikwieën bewaard. Slechts weinig muziek van Zipoli is overgebleven, met we mogen ons gelukkig prijzen dat de Sonate d'intavolatura per Organo e Cimbalo behouden is gebleven. De geschiedenis vertelt ons ook waarom: het verscheen in1716 in Rome als zijn officiële opusnummer 1. In Londen kreeg dat een vervolg: in 1725 werd daar het eerste deel gepubliceerd, in 1736 het tweede. Dat Zipoli postuum succes ten deel viel kan worden afgeleid van diverse Londense herdrukken die zijn overgeleverd: in 1741, 1747 en 1755. Het is buitengewoon jammer dat het merendeel van zijn muziek echter uit beeld is geraakt, waaronder cantates, missen, vespers en oratoria. Alleen afgaande op wat wel bewaard is gebleven, mag dit best als een gemis worden bestempeld.

Wat uit deze feitelijk voor klavecimbel geschreven pianostukken blijkt is de hoge graad van inventie, de oorspronkelijkheid van de toonzetting en het voortdurend wisselende karakter ervan. Dit is, om het in de meest simpele termen samen te vatten, geen werk van een beginner of een minder getalenteerde, maar van een componist die daadwerkelijk iets te vertellen had, naar wie met aandacht geluisterd moest worden.

In zekere zin is er een parallel met Domenico Scarlatti aan te wijzen, en niet alleen omdat hij en Zipoli tijdgenoten waren en beiden de tocht maakten van Italië naar Spanje, maar ook omdat hun muziek van een overeenkomstige rijke inventie getuigt, al moet ik Scarlatti qua virtuositeit en melodische en harmonische vindingrijkheid nog wel een streepje vóór geven.

De Italiaanse pianist Giovanni Nesi, naamgenoot van de Italiaanse filosoof Giovanni Nesi (1456-1506, toeval?) stuurde mij onlangs deze sublieme cd met het verzoek om een recensie. Zijn sprankelende spel en expressieve discours heeft mij verbluft en heeft hij mij misschien onbedoeld daarmee op het hart gedrukt welk een uitstekende componist Domenico Zipoli was. De tempi van de verschillende dansvormen (aria, courante, gigue, sarabande, gavotte, menuet) hadden niet beter gestalte kunnen krijgen, terwijl de articulatie is als om door een ringetje te halen. De in de kerk van Santa Chiaro in Prato gemaakte opname is een juweel, ongetwijfeld mede dankzij de producer: Giovanni Nesi!


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links