CD-recensie

 

© Aart van der Wal, oktober 2023

(Steffen) Wolf: Essais musicaux

Klik hier voor de inhoudsopgave

Ewelina Nowicka (viool), Pamela Coats (klarinet), Jennifer Hymer en Michi Komoto (piano), Steffen Wolf (spreker)
TYXart TXA21160 • 75' •
Opname: sept. 2021, Gemeindehaus, Blankeneser Kirche am Markt (D)

www.steffenwolf.com

 

Precies een jaar geleden besprak ik hier van de Duitse componist Steffen Wolf (*1971) diens in 2016 voltooide Der Vogelsang voor recitant en strijkkwartet, naar het (bijna) gelijknamige Der Vogelsang oder die drey Lehren van Christoph Martin Wieland, in maart 1778 gepubliceerd in het door Wieland uitgegeven literair-politieke tijdschrift Der Teutsche Merkur.

Wolfs Der Vogelsang hield muzikaal ten nauwste verband met het dichtwerk van Wieland, zoals ook dit nieuwe album, Essais musicaux, samenhangt met literatuur: muziek die in dit geval het literair-filosofisch essay volgt. In Essai musical I – To quiet the mind (voor viool en piano, voltooid in 2020) staat het werk van de evenals Wolf in Hamburg wonende Duitse beeldend kunstenares Carmen Hillers centraal, een voortdurend pendelen tussen scherpte en onscherpte, zoals we dat van de fotografie kennen. Het is diezelfde fotografie die de hoofdrol vervult in Als Kind – Klavierbilder nach einer Photographie (voor piano, eveneens voltooid in 2020). De titel en dus ook de muziek verwijst naar Wolfs herinneringen als kind.

In Essais musical II (2019-2021) wordt eerst de abdij Saint-Philibert in Tournus door klarine ten piano verkend, met in de deeltjes 5 en 9 fraai gestileerde reminiscenties aan een hymne van de abdis en mystica Hildegard von Bingen (1098-1179). In het daarop volgende Die Zeichen der Kastanie ‘onderzoekt' de soloviool – ik citeer uit de toelichting - ‘de zichtbare tijd aan de hand van een kastanjeboom: het rijpen van de kastanjes en het voortschrijden van het jaar – en ook het steeds weer beangstigende inzicht dat alles zo snel vergaat.' Het derde deel, Kreise, voor klarinet solo en met de componist zelf als welluidende recitant, is de muzikale ‘vertaling' van een aantal haiku's van Kobayashi Issa, met de vier jaargetijden als uitgangspunt. Ook in Kreise speelt de kringloop van de tijd een belangrijke rol. Tot slot dan deel vier: So listen to my lullaby, you knights and ladies fine (voor piano vierhanden), opnieuw naar Wielands reeds genoemde Der Vogelsang oder die drey Lehren en daarmee, na het strijkkwartet en een kameropera, Wolfs derde ‘vogel'-compositie.

Wielands sprookjesachtige gedicht heeft als hoofdpersoon een steenrijke maar oerdomme man (Hans) die toevallig op een tovervogel stuit die hij, gefascineerd door zijn zang, vangt met het doel hem aan de koning te verkopen. Pas als de vogel Hans met drie wijze raadgevingen een nog rijker en machtiger toekomst in het vooruitzicht stelt, besluit de domme en gierige Hans de vogel alsnog vrij te laten. Maar aan het einde komt het zoals het komen moet: Hans verliest alles, en blijft hem niets anders over dan het dorre zand.

Interessant is ook dat Wolf steeds weer bruggen weet te slaan tussen de oude en de nieuwe muziek, de beeldende kunst en de lyriek. Daarvan getuigen zijn vele projecten, waaronder Acht Blicke auf Mondenschein, het reeds genoemde Der Vogelsang, Lachen und Weinen, Dort Oben The Cut, Kleine Meerjungfrau. de Deutsche-Vaccai reeks (uitgegeven door Breitkopf & Härtl) en het boek Klangvolle Zeiten – Musik aus Hamburg.

U wacht met dit album sublieme uitvoeringen van absoluut fascinerende muziek, die tevens een zekere pedagogische waarde bezit. Bovendien vier jonge musici die zich met hart en ziel dit zeker niet gemakkelijke repertoire zo eigen hebben weten te maken dat bij de luisterar de indruk zou kunnen ontstaan dat het zó moet en niet anders kán. Omdat het zo vanzelfsprekend uit de luidsprekers komt, maar dat het natuurlijk niet is, het zo overtuigend oproepen van de door de componist veelal nauwkeurig omschreven en evneens zo verschillende sfeerbeelden.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links