CD-recensie

 

© Aart van der Wal, november 2018

 

Vivaldi - Concerti per violino VI 'La boemia'

Vivaldi: Vioolconcerten RV 186 - 278 - 282 - 288 - 330 - 380

Europa Galante o.l.v. Fabio Biondi (viool)
Naïve OP 30572 • 69' •
Opname: november 2017, Scala della Carità, Padua (I)

   

Vivaldi schreef deze concerten rond 1730, toen hij door Bohemen reisde. Vandaar de titel 'La boemia' (op zijn Italiaans uiteraard). Hij was toen al meer dan een decennium een zeer succesvol componist die als een van de weinige van zijn tijdgenoten ook als slim zakenman bekendstond. Hij wist zijn zaakjes goed aan de man te brengen en bovendien tegen een forse verkoopprijs. Dat succes beperkte zich overigens niet tot Venetië: de opdrachten kwamen van heinde en verre en uit alle windstreken, want ook buiten de eigen landsgrenzen was zijn populariteit behoorlijk gestegen. Zo werd zijn meeste bekende werk, de 'Vier Jaargetijden', in 1725 ook in Amsterdam uitgegeven. Maar er ook uiteraard kritiek op deze creatieve Venetiaan. Hoge bomen vangen nu eenmaal veel wind. Die kritiek richtte zich vooral op de pure welluidendheid van zijn muziek, het gemak en de kwistigheid ook waarmee hij zijn zestiende en tweeëndertigste noten rondstrooide. Dat hij daarbij meer was gericht op uiterlijk effect dan op 'innerlijke waarden'. En wie zo populair was kon de satire verwachten, zelfs in het wellustige achttiende-eeuwse Venetië.

Vivaldi's muziek mag zich ook in discografisch opzicht nog steeds in een grote populariteit verheugen. En dat zelfs na meer dan een halve eeuw. Van geen componist werden ooit meer lp's en later cd's verkocht dan van Vivaldi. Die Vier Jaargetijden hebben jarenlang zelfs de bestsellerslijsten gedomineerd en ook nu nog wordt het werk herhaaldelijk opnieuw opgenomen en uitgebracht. Ik begin er niet eens aan om het aantal albums te tellen, want het is tot een waar mer à boire uitgegroeid. Voor de muziekconsument is het er alleen maar lastiger op geworden: kiezen is een vrijwel onmogelijke zaak geworden, zoveel verschillende opnamen van dezelfde werken zijn er op de markt gebracht.

Ook het Franse label Naïve heeft de voortdurende hype rond de muziek van Vivaldi een stevig vervolg gegeven en niet alleen met de aan Vivaldi's vioolmuziek gewijde albums. De gehele serie omvat inmiddels maar liefst 57 albums en is dit deel 6 uit de serie 'Concerti per violino'. De gehele editie is logisch ingedeeld: 'Opere Teatrali', 'Musica Sacra' en 'Musica Instrumentale'. Er wordt dus naar compleetheid gestreefd, met wat de vioolconcerten betreft twee ensembles die het viooloeuvre keurig verdelen: de door Ottavio Dantoni geleide Accademia Bizantina en Europa Galante onder Fabio Biondi. Hun kijk op deze muziek verschilt niet wezenlijk (alhoewel, wie goed luistert hoort uiteraard verschillen) en qua speltechnische kwaliteiten zijn ze zonder meer aan elkaar gewaagd. Wat deze interpretaties bovenal duidelijk maken - en daarin staan de beide ensembles bepaald niet alleen - is de sterk gewijzigde visie zoals die zich sinds jaren zeventig dankzij de voortgaande exploraties in het domein van de historiserende uitvoeringspraktijk stevig in ons oor heeft genesteld. Hoe groot de verschillen met bijvoorbeeld de uitvoeringen uit de jaren zestig zijn kan niet beter worden aangetoond dan door de Philips-opnamen van het toen wereldberoemde ensemble I Musici. Niet dat die vertolkingen 'hopeloos ouderwets' zouden zijn (een term die sowieso van ongepast dédain jegens het rijke discografische verleden blijk geeft), maar musicologisch en historisch onderzoek heeft nu eenmaal aangetoond dat de 'authentieke' uitvoeringspraktijk dichter bij de 'waarheid' (anders gezegd: de componist) staat dan die van een halve eeuw geleden. Wat overigens zeker niet geldt voor de vele bloedeloze interpretaties die als 'historiserend' worden versleten, maar eerder het predikaat 'irritant' verdienen.
Niets daarvan bij Europa Galante: er wordt spitsvondig gemusiceerd, met veel aandacht voor articulatie, frasering en stemvoering, voor ritmische precisie en dynamische proportionaliteit. Deze bruisende en tot in de puntjes afgewerkte vertolkingen laten weer eens horen dat we al geruime tijd het stadium hebben bereikt dat zelfs het beste gewoon is geworden. Met andere woorden: hoe bijzonder het feitelijk ook is, we kijken er niet eens meer van op. Wat de afbeelding op de cover van de dame met bloem in het haar met Vivaldi te maken heeft is me ontgaan.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links