CD-recensie

 

© Aart van der Wal, februari 2019

 

Les Messes retrouvées de Jehan Titelouze (1563-1633) - Vol. I

Titelouze: Messe Sex Vocum Cantate - Panga Lingua - Missa Quatuor Vocum in Ecclesia - Magnificat Secundi Toni

Ensemble Les Meslanges o.l.v. Thomas Van Essen en Volny Hostiou met François Ménissier (orgel)
Paraty 918174 • 69' •
Opname: april en oktober 2017, Parijs

   

‘Les Messes retrouvées de Jehan Titelouze', zo luidt de titel van deze cd. Onlangs teruggevonden missen en aldus een heuse ‘world premiere recording', hoewel dat niet op het doosje als zodanig vermeld staat. Bescheidenheid is voor Paraty duidelijk een deugd! Dit is het eerste deel. Het tweede en tevens laatste deel verschijnt later.

Het cd-boekje, maar ook Wikipedia geeft uitsluitsel omtrent deze Franse componist en organist. Hij werd geboren in 1563 in het Franse Sint-Omaars (toen nog behorend tot de Zuidelijke Nederlanden onder Spaans bewind) en overleed in 1633 in Rouen. In 1588 volgde daar zijn aanstelling als organist van de kathedraal. Titelouze was een groot kenner van het orgel en van de uitvoeringspraktijk in Spanje en Engeland, zoals hij als orgelkenner ook sterk betrokken was bij de orgelbouw (net als later Johann Sebastian Bach). Zo is het orgel van de Parijse Notre Dame niet denkbaar zonder de onvermoeibare inspanningen van Titelouze en was hij het die in de regio Île-de-France - Saint-Quentin, Poitiers en Amiens zouden spoedig volgen - voor het eerst de basis legde voor een orgel dat was uitgerust met twee klavieren en een uitgebreid pedaalmechaniek. Deze nieuwe ontwikkeling zou al spoedig uitgroeien tot het Vlaamse archetype van het orgel in de Renaissance.

Van het werk van Titelouze als componist wisten we al het een en ander, maar een verdere uitbreiding van de collectie moest wachten tot het einde van 2016, toen de musicoloog Laurent Guillo een verzameling van 26 muziekwerken uit het begin van de zeventiende eeuw aantrof. Plaats van handeling: de Fels-bibliotheek van de Katholieke Universiteit van Parijs. Tevens in die collectie vier missen van Titelouze, gedrukt in 1626 en aldus op het breukvlak van Renaissance en Barok. Twee ervan zijn vier- (Missa in ecclesia en Missa votiva), vier zijn zesstemmig (Missa simplici corde en Missa cantate). Het is weer het bekende beeld van stoffige archieven die pas na eeuwen hun diepste geheimen prijsgeven. Musicologen, musici, muziekliefhebbers en historici zijn er blij mee.

Dit album levert een boeiende mix op van bijzondere fraai gecomponeerde koor- en orgelmuziek, nog versterkt door de kleurrijke bijdragen van serpent en 'sacqueboutes'. Het boekje bevat helaas niet de gezongen teksten (al zijn die zeker voor de kenner uiteraard overbekend en bovendien elders op te zoeken, al is dat nog geen geldig excuus voor deze behoorlijke omissie). Wel is er een korte verhandeling over het gebruikte orgel en de registers van het Champcueil-orgel in Essonne. Gekozen is voor achtereenvolgens een vier- en zesstemmige mis, afgewisseld door andere werken, wat inhoudt dat deze structuur ongetwijfeld ook in de komende tweede uitgave zal worden gevolgd. Interessant en contrastrijk is ook de variatie tussen figuratief, gregoriaans en orgel. Les Meslanges zijn weliswaar niet het Collegium Vocale Gent of het Monteverdi Choir, maar dat maakt deze uitgave daardoor niet minder waardevol.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links