CD-recensie

 

© Aart van der Wal, oktober 2010

 

 

Tartini: Vioolconcert in G, D 78 - in A, D 96 - in Bes, D 117.

Salvatore Accardo (viool), I Musici.

Pentatone PTC 5186 137 • 61' • (sacd)

 

 

 


De Italiaanse vioolvirtuoos, componist en musicoloog Giuseppe Tartini werd geboren in Pirano in 1692 en overleed in Padua in 1170. Hij leek voorbestemd voor het priesterschap, een innige wens van zijn vader, maar nog tijdens zijn studie theologie, literatuur en wijsbegeerte aan de universiteit van Padua kreeg hij vlinders in zijn buik en nam hij met een studiegenote, een nichtje van de bisschop, de benen. Inmiddels getrouwd en wel belandde dat nichtje uiteindelijk in een klooster, evenals Giusppe die zijn toevlucht zocht in een klooster in Assisi (later verenigden zij zich gelukkig weer).

Tartini kreeg compositieles van de Tsjechische theoreticus Bohuslav Cernohorski en hij leerde de fijne kneepjes van het vioolspel van Gasparo Visconti in Verona. Tartini's fameuze vioolstudie Arte dell'arco schreef hij in Cremona. In 1721 weer teruggekeerd in Padua werd hij aangesteld als kapelmeester van de Cappella del Santo, een belangrijkse post die hij tot het einde van zijn leven behield.

Dat Tartini ook buiten zijn Italiaanse woon- en werkgebied bepaald geen onbekende was blijkt wel uit de uitnodiging die hij in 1723 van graaf Kinsky ontving, met daarin het verzoek naar Praag te komen om daar de kroning van Karel VI muzikaal luister bij te zetten. Tartini voldeed aan het verzoek en hield daar zelfs nog iets meer aan over: tot 1726 bleef hij als orkestlid verbonden aan het eigen orkest van de graaf. Twee jaar later richtte Tartini in Padua een vioolschool op die veel viooladepten uit heel Europa aantrok, waaronder niet de geringste, zoals de Nederlander Pieter Hellendaal. Ook als componist had Tartini succes: veel van zijn werk werd overal in Europa gespeeld. Zijn vioolconcerten zijn doorgaans precies wat ze eigenlijk moeten zijn: virtuoos in de snelle hoekdelen, expressief in de langzame middendelen en altijd getooid met een warme instrumentale glans die de doorzichtigheid van het klankweefsel nooit in de weg staat. Tartini was een veelschrijver, getuige het immense oeuvre dat hij achterliet, waaronder ruim 130 vioolconcerten, 170 vioolsonates, 50 triosonates, allerhande andere sonates en concerten, naast ingewikkelde verhandelingen over het vioolspel, de kunst van de ornamentatie en harmonieleer.

Deze drie vioolconcerten kunnen natuurlijk niet die andere 127 vertegenwoordigen, maar wel bieden ze een goede doorsnee van Tartini's componeerstijl voor dit solo-instrument en het ensemble. Misschien is hun grootste gemene deler wel de combinatie van inspiratie en vakmanschap die ervan afstraalt. Prachtige muziek die bij Salvatore Accardo, een van de grotere violisten van zijn tijd, in goede handen is en die hier niet minder uitstekend wordt begeleidt door het waarschijnlijk beste kamermuziekensemble uit die tijd, I Musici (met klavecimbel!). Incidenteel laat Accardo's spelzuiverheid te wensen over (voorbeeld: track 5, 02:33 en 04:50), maar veel gewicht legt dat tegenover het vele fraais niet in de schaal: dit zijn zondermeer modeluitvoeringen. Men moet bovendien bedenken dat er toentertijd nog 'analoog' moest worden geknipt en geplakt en dan niet op een fractie van een seconde. Nieuwe takes waren trouwens niet altijd beter, terwijl men zeker in die tijd sommige oneffenheden bewust intact liet om geen afbreuk te doen aan de consistentie en de spanning van het muzikale betoog. Wie wil proeven van de schoonheid ervan verwijs ik graag naar track 9, het Largo andante uit het Vioolconcert in G. Dit is balsem voor de ziel!

Ik hoor weleens roepen dat de vinylplaat beter klinkt dan de cd, maar wie de oude Philips-lp van deze uitvoeringen nog bezit zal door deze cd al snel op andere gedachten worden gebracht. De digitale remastering heeft - beluisterd in 'gewoon' stereo - voor een fraaiere strijkersklank en meer diepte in het klankbeeld gezorgd. Nee, dan is die lp beduidend schraler. Dit is bovendien een van de vele mooie producties van de al lang geleden overleden Italiaanse maestro Vittorio Negri die verantwoordelijk is geweest voor zoveel prachtige Philips-opnamen (denkt u maar aan de opnamen van alle Beethoven-kwartetten door het Quartetto Italiano). Deze Tartini-opname werd in september 1973 gemaakt in de Salle des Remparts in het Zwitserse La Tour de Peilz. Dat er toch sprake is van een super audio multi channel cd komt voort uit de oorspronkelijke quadro-opname. Niet alleen was het geluk toen nog heel gewoon maar werd er allerwegen druk met vierkanaalsweergave (quadro) geëxperimenteerd. Nu lijkt de stap klein, van quadrofonie naar surround, maar toen was het een echt grote stap van stereo naar quadro. Nostalgische gevoelens over die tijd kruipen naar boven, maar ik zeg er nu niets over, want anders gaat het teveel op 'opa vertelt' lijken.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links