CD-recensie

 

© Aart van der Wal, november 2018

 

Stenhammar: Symfonie nr. 2 in g, op. 34 - Serenade in F, op. 31

Gothenburg Symphony Orchestra o.l.v. Herbert Blomstedt
BIS-2424 • 84' • (sacd)
Opname: december 2013 (symfonie) en juni 2014, Gothenburg Concert Hall

 

De in 1927 in het Amerikaanse Springfield in Massachuchets geboren dirigent Herbert (Thorson) Blomstedt is een fenomeen. Deze nu 91-jarige met Zweedse wortels (Herbert was nog maar twee toen het gezin terugkeerde naar Zweden) is nog steeds ongelooflijk energiek, vol levenskracht en toekomstplannen. Hij liep een paar dagen geleden nog kaarsrecht, vief en monter, zijn onafscheidelijke aktentas met partituren in zijn linkerhand geklemd, over het plein vanaf de Semperoper in Dresden, na een lange en inspannende repetitie voor het concert dat later in de Frauenkirche zou plaatsvinden. Een concert dat deel uitmaakte van de herdenking van het einde van de Eerste Wereldoorlog, op 11 november 1918, nu precies honderd jaar geleden.

Over de Theaterplatz in Dresden (op de achtergrond de Semperoper)

Blomstedt mag het schoolvoorbeeld worden genoemd van de doorgewinterde 'Kapellmeister' die door zijn sterke creatieve inbreng alom grote waardering geniet. Ik herinner me nog zijn optredens in het Amsterdamse Concertgebouw, toen hij bij de leden van het Concertgebouworkest niet alleen warme gevoelens wist op te roepen, maar ook groot respect voor zijn partituurinzicht afdwong. Hij repeteert zoals Bruno Walter dat placht te doen: met zachte dwang.
Blomstedt is ook het type dirigent dat een Beethoven-symfonie, misschien wel 400 keer gedirigeerd, nog steeds van begin tot eind in detail onder de loep neemt alvorens met de repetities te beginnen; en tijdens pauzes, afgezonderd in de dirigentenkamer, daarin nog steeds bladert.

Geen wonder dus dat Blomstedt op handen wordt gedragen. Ondanks zijn hoge leeftijd reist hij nog steeds onvermoeibaar de wereld rond. Na zijn officiële afscheid in 2005 als chef van het Gewandhausorchester Leipzig is hij een veelgevraagde gastdirigent die de beste orkesten dirigeert. Als hij wordt uitgenodigd zegt hij nooit nee, tenzij er geen geschikt plaatsje in zijn agenda meer is te vinden. Blomstedt is altijd wel ergens naartoe onderweg. Een zeer gezonde levensstijl helpt hem daarbij.|

Zijn voorliefde voor en grote affiniteit met Scandinavische componisten als Nielsen, Sibelius, Berwald en Stenhammar is net zo bekend als zijn spirituele omgang met de grote Weense Klassieken en romantici. Wat het eerste betreft ligt het zoveelste bewijs voor mij, het nieuwe BIS-album met de Tweede symfonie en de Serenade van de Zweed Wilhelm Stenhammar (1871-1927). Het wordt hier terecht uitgevoerd zonder het oorspronkelijke tweede deel dat de componist tijdens revisiewerkzaamheden in 1919 door een nieuw deel verving en het eerst gecomponeerde deel later afzonderlijk onder de naam 'Reverenza' uitgaf.
Dit is Romantiek ten voeten uit, Scandinavische Romantiek welteverstaan, en alleen al daardoor zeer interessant. Dat er werelden gapen tussen de muziek van Stenhammar en Sibelius zal niemand verbazen, maar ze waren desalniettemin stevig bevriend en hadden bovendien groot respect voor elkanders werk: Stenhammar droeg zijn Vierde strijkkwartet aan hem op en Sibelius op zijn beurt de Zesde symfonie. Twee componisten, twee tijdgenoten die elkaar niet als concurrenten zagen. Het symfonieorkest van Göteborg laat onder deze éminence grise onder de dirigenten horen hoe goed deze muziek eigenlijk is. Het Zweedse label heeft het tot in de kleinste puntjes subliem vastgelegd.
Dat het werk van Stenhammar hier zelden of nooit wordt gespeeld is op zijn minst spijtig, maar helaas passend in ons huidige tijdsgewricht waarin avontuurlijk programmeren nu eenmaal het kind van de rekening is geworden.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links