CD-recensie

 

© Aart van der Wal, juni 2010

 

 

Sjtsjedrin: The enchanted wanderer (De betoverde zwerver) - Vier fragmenten uit het ballet Het kreupele paardje - Concert voor orkest nr. 1 (Ondeugende rijmpjes).

Ivan Severijanovitsj Flijagin/verhalenverteller: Sergej Aleksasjkin (bas)- Groesja de zigeunerin: Kristina Kapoestinskaja (mezzosopraan) - De gegeselde monnik/prins/magnetiseur/oude man in het bos/verhalenverteller: Evgeni Akimov (tenor) - Koor en orkest van het Mariinski-theater Sint.-Petersburg o.l.v. Valery Gergiev.

Mariinsky MAR05043 • 49' + 62' • (2 sacd's)


Deze in de grote (nieuwe) concertzaal van het Mariinski-theater in Sint-Petersburg in juli 2008 opgenomen productie onder het toeziend oog van Rodion Konstantinovitsj Sjtsjedrin (1932) kent nogal wat zwakke punten en stoplappen, maar dat ligt niet aan de uitvoerenden maar aan de componist zelf, die liever meandert dan dramatisch stevig uitpakt. Veel van de internationale kritieken na de premièrevoorstelling in New York (2002) en later in Edinburgh (2008) wijst ook in die richting: langdradig en niet de moeite waard. Ik ben benieuwd hoe de kritieken in september zullen zijn, als het werk op 5 september in het kader van het Rotterdam Philharmonic Gergiev Festival zijn continentale première beleeft (niet de Wes-Europese première, zoals de publiciteit rond dit festival ons wil doen laten geloven, want Edinburgh ging Rotterdam dus voor).

Sjtsjedrins anderhalf uur durende 'opera for the concert stage' heeft veel weg van een oratorium, maar ondanks zijn religieuze inslag heeft het verhalende karakter toch alle kenmerken van een opera, waarin het fictieve element overheerst. Het werk is gestoeld op het gelijknamige sprookje van Nikolaj Leskov, waarin de avonturen van de zwerver Ivan Severijanovitsj Flijagin door de geest van een doorgemartelde monnik worden ingegeven. Ivan wordt door een prins (de monnik in een van zijn vele gedaanten) in dienst genomen, waarvoor hij vorstelijk wordt beloond. De som geld vertrouwt hij toe aan Groesja, de zigeunerin, op wie hij heimelijk verliefd is en die hij uiteindelijk tot zijn vrouw maakt. Die verbintenis duurt echter niet lang, hij ruilt haar al spoedig in voor een ander. Groesja reageert furieus en radeloos en stelt hem voor de keus haar te doden als hij echt van haar houdt, want anders zal zij zowel de prins als zijn geliefde vermoorden. Groesja plaatst Ivan voor een dilemma dat zeker in andere situaties goed herkenbaar is. Het noodlot is onontkoombaar, zoals we dat ook kennen uit andere opera's en klassieke treurspelen. Verleiding, ontrouw, berouw en treurnis vormen de belangrijkste ingrediënten, maar dan verweven in een muzikaal landschap dat volmaakt past in de Russische nationale identiteit en misschien juist daardoor voor westerse oren een zekere mate van eenvormigheid heeft. Want Sjtsjedrin heeft eigenlijk de mogelijkheid laten liggen om uit deze zo oermenselijke driften een echt psychologisch afwisselend drama te smeden. In mijn beleving beklijft er maar weinig van wat hij op papier heeft gezet, de formidabele uitvoering en de mooie opname ten spijt.

De tweede sacd wordt opgevuld met spectaculair uitgevoerde fragmenten uit het ballet Het kreupele paardje en afgerond met het al even spectaculaire Eerste concert voor orkest (Ondeugende rijmpjes).


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links