CD-recensie

 

© 2002 Aart van der Wal

 

Puccini: Tosca.

Maria Callas, Giuseppe di Stefano, Tito Gobbi, koor en orkest van de Scala in Milaan o.l.v. Victor de Sabata.

EMI PC CD-ROM 7243 4 91788 2 3 (mono) . alleen voor pc met cd-rom!

Tsjaikovski: Vioolconcert in D, op. 35.

Itzhak Perlman (viool), Israëlisch Filharmonisch Orkest o.l.v. Zubin Mehta.

EMI PC CD-ROM 7243 4 91788 2 3 . voor pc met cd-rom én voor cd-speler!


Deze twee uitgaven zijn speciaal bedoeld voor de pc met geluidskaart en interne of externe cd-rom speler. De opname van Tsjaikovski's vioolconcert kan echter ook op de 'gewone' cd-speler worden afgespeeld. Dit maakt deze uitgave nog eens dubbel aantrekkelijk.

Perlman: óók een geboren verteller

De Tsjaikovski-cd-rom wordt in een handomdraai op de pc geïnstalleerd. De minimale systeemeisen zijn een 486/33 mHz processor, 8 Mb RAM, double-speed cd-rom-speler, 16 bit geluidskaart, luidsprekers of hoofdtelefoon, 640x480, 256 kleuren SVGA beeldscherm, Windows 3.x of 95 en 11 Mb vrije schijfruimte. Voor Macintosh-bezitters: 68040/25 mHz processor, 5 Mb RAM van de 8 Mb vrij, double-speed cd-rom-speler system 7 of hoger, eveneens SVGA beeldscherm en 11 Mb vrije schijfruimte.

De hoofd- en submenu's van dit interactieve, uitsluitend Engelstalige programma zijn logisch en gebruiksvriendelijk gegroepeerd. In Meet Itzhak Perlman maakt u nu ook kennis met de vertéller Perlman die zeer aanstekelijk de muzikale en technische achtergronden van de viool en de geschiedenis omtrent 'zijn' Guarneri belicht. Ook gaat hij in op de manier van studeren en de effecten daarvan en staat hij stil bij zijn Russische tournee met het Israëlisch Filharmonisch Orkest in mei 1990. Het conventionele cd-boekje heeft plaatsgemaakt voor een klik met de muis op Tsjaikovski's Concerto. Na het doorlopen van de 39 tekstpagina's, gelardeerd met talloze muzikale én technische voorbeelden van de sprekende en spelende Meester op de Guarneri zelf, bent u al véél wijzer dan welk cd-boekje ook kan bieden. Overview biedt een helder en bondig overzicht van de vorm waarin het vioolconcert is gegoten. Als wordt geklikt op bijv. openingsdeel, doorwerking (thematische ontwikkeling), krijgt u de bijpassende muziek prompt op een presenteerblaadje aangereikt. Het wordt nóg interessanter in het menu A close reading. Daarin komen gangbare begrippen als sonate- lied- en rondovorm, hoofd-, tweede en afsluitend thema, doorwerking, recapitulatie en coda uitvoerig aan bod, wederom met de daarbij passende muzikale voorbeelden. Voor de notenlezers onder u is er dan nog de partituur die met behulp van zwart-rood kleurwisseling gelijke tred houdt met de muzikale verrichtingen op het podium. Tenslotte is er nog een muzikaal spelletje in de vorm van een quiz, waarmee de technische kennis op muziekgebied kan worden getest.

Tosca

Ik heb - althans visueel - helaas minder genoten van dé Tosca aller tijden in althans deze uitgave op cd-rom (het schijfje - ja, het is er toch écht slechts één! - kan niet met een gewone cd-speler worden afgespeeld en is, in tegenstelling tot het hierboven besproken Tsjaikovski-concert daardoor alleen geschikt is voor toepassing in de pc-omgeving). De gehele opera kon dus op één cd-rom worden geperst, maar het is in visueel opzicht een statisch geheel in vrij donkere tinten geworden dat niet echt uitnodigt tot herhaald bekijken. Na de taalkeuze (E/D/F/I) wordt het programma geopend met een afbeelding van het operatoneel. Met de muis belandt u naar keuze bij de rolverdeling, de beschrijving van de handeling per akte, het libretto en de biografische bijzonderheden over de componist, Maria Callas, Giuseppe di Stefano, Tito Gobbi en Victor de Sabata. Vissi d'arte bevat een redelijk uitvoerige biografie van La Diva inclusief beeldvullende foto's van goede kwaliteit die haar levensloop markeren. Uiteraard ontbreekt het volledige overzicht van alle door EMI uitgebrachte audio/video-opnamen van en over Callas niet. De uittreksels klinken echter sterk gedateerd, scherp en krakerig, terwijl de beelden zelfs in hoge resolutie veel meer verbergen dan mij lief is. Deze uitgave heeft naar mijn smaak dan ook eerder een documentaire waarde en vooral voor de Callas-adepten en diegenen die het gezichtsvermogen geheel of gedeeltelijk moeten missen. Het merendeel van hetgeen op het beeldscherm wordt getoond had mijns inziens best een plaatsje kunnen vinden in het cd-boekje dat meestal wordt bijgeleverd. Al moet u het dan zonder videobeelden en gesproken commentaren stellen. Het programma hoeft niet op de pc te worden geïnstalleerd. De handleiding vermeldt abusievelijk dat het programma wordt gestart met d:\tosca. Dit moet d:\callas zijn (als d: tenminste de directory voor uw cd-rom-drive is).

Vertolking

Over deze door Walter Legge geproduceerde en ook op cd uitgebrachte Tosca kan ik kort zijn: het is en blijft een van die onovertroffen fonografische klassieken die iedere operaliefhebber in huis moet hebben. De monoklank is weliswaar naar huidige maatstaven wat gedateerd, maar dit doet aan de theatersfeer van dit drama niets af. Tsjaikovski's vioolconcert is live opgenomen en zonder ingrijpende editing betekent dit dat geringe oneffenheden voor lief moeten worden genomen. U wordt dan echter beloond met het onnavolgbare spel van Perlman, geïnspireerd terzijde gestaan door Mehta. Het blijft een wonder hoe Perlman het voor elkaar krijgt om zoveel stralende virtuositeit en gloeiende lyriek in dit werk te stoppen zonder te vervallen in goedkope effecten en mierzoet pathos. Zijn lenige en soepele toonvorming staat garant voor prachtig uitgewerkte fraseringen en het aanbrengen van de subielste dynamische nuances, zonder dat dit ten koste gaat van de grote lijnen.


index

Home  -  Actueel  -  Audio  -  Muziek  -  Video  -  Boeken  -  Links